Кіріспе

Альп тауларындағы шаңғы спорты орны Les Portes du Soleil ("Күннің есіктері" деген мағынада) – Францияның Монблан және Швейцарияның Женева көлі арасында орналасқан он үш курортты қамтитын Альп тауларындағы маңызды шаңғы спорты дестинациясы. 650 км-ден астам белгіленген трассасы (лифт компаниялары мәлімдейді; тәуелсіз сарапшы шамамен 426 км өлшеген) және 14 аңғарға тараған 200-ге жуық лифтісі бар Portes du Soleil әлемдегі ең ірі екі шаңғы аймағының біріне жатады (екіншісі – Les Trois Vallées). Трассалардың көп бөлігі лифттермен байланысқан – кейбір шалғайдағы елді мекендерге аймақтың тегін автобус қызметтері арқылы ғана жетуге болады. Шаңғымен жүруге болатын ең биік нүкте – 2260 м (Pointe de Mossettes), ал ең төменгі нүкте – 930 м (Abondance Village). Басқа көптеген Альп тауларындағы шаңғы курорттары сияқты, Portes du Soleil төменгі беткейлерінде де қар жасау мүмкіндігі бар, бұл жылы айларда да шаңғы маусымын ұзартуға мүмкіндік береді. Portes du Soleil атауы Моргинс пен Лес-Кросесті байланыстыратын сол аттас 1950 метрлік тау жолынан шыққан.

Тарих

1934 – 1934 жылдың жазында Порт-дю-Солейдегі алғашқы лифт (сол кезде «Порт-дю-Солей» атауы болмаған) салынды. Ол Морзиндегі 25 орындық Плейнэй канат жолы болды. Лифт ресми түрде 1934 жылдың 15 желтоқсанында ашылды. Сол кезде Пленэ «Пленэй» деп жазылып, ресми атауы «Telepherique du Plenay» болды. 1937 – Лес-Гетс қаласында «Буль-де-Гомм» сүйрегіш лифтінің құрылысы. Бұл лифт әлі күнге дейін жұмыс істейді, бұл оны Порт-дю-Солейдегі ең көне лифт етеді. 1939 – Шамперде 18 орындық Шампері-Планшо канат жолы салынды. Бұл француз тілінде сөйлейтін Швейцариядағы алғашқы және Швейцарияның барлық аймақтарында үшінші осындай көпір болды. 1947 – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы жаңалық – Шательдегі «Воннес» арбасы. 1950 – Моргинсте «Моргинс-Лес-Тет» атты жаңа шаңғы лифтісі салынды. 1952 – 1952 жылдың жазында Super Morzine-де 94, 2 орындық ашық кабиналары бар гондола салынды. 1953 жылы ашылған лифт 1964 жылы өрт шыққанға дейін ғана жұмыс істеді. 1953 – Шателде «Шатель-Конше» атты кресло-лифт салынды. Лифт Шателде шаңғымен жүруге жаңа аумақ ашады. 1958 – Моргинсте 1 орындық «Follieuse» кресло-арбасының құрылысы басталды, ол Саволяр платосында шаңғымен жүруге мүмкіндік берді, бұл шаңғышыларға Dents du Midi көрінісін тамашалауға мүмкіндік берді. 1960 – Ньон алқабына жол ашатын Морзинде 35 орындық канат жолы құрылысы. 1963 – 17 наурызда «Продайн» канат жолы ресми түрде пайдалануға берілді. Әр кабинада 80 адам тұратын. 1965 – Шаңғы алаңына «Portes du Soleil» атауы ресми түрде берілді. Бұл атау Лес-Кросе курортының үстіндегі тау асуынан алынған. 1967 – 8 қаңтарда Аворяз тау шаңғысы курорты ашылды. Бір айдан кейін, 4 ақпанда «Шале-Нёф» сүйрегіш лифті ашылды, бұл Шатель мен Моргинс арасындағы байланысты қамтамасыз етті. 24 желтоқсанда «Ла Линга» гондоласы ашылды, бұл Шательдің солтүстік беткейлерінде шаңғыға түсуге мүмкіндік берді. 1969 – Шампері мен Аворяз арасындағы екі шаңғы лифтісінің ашылуы. Бұл екі лифт «Pas de Chavanette»-де кездесті, бұл екі курорттың арасында шаңғыға түсуге мүмкіндік берді. Осы байланыс ашылғаннан кейін әлемдегі алғашқы халықаралық лифт билеті қолданылды (Avoriaz-Les Crosets-Champery үшін қолжетімділік). 1973 – Сен-Жан-д’Ольпсте екі орындық кресло-лифт құрылысы, бұл Grande Terche аймағында шаңғы спортын бастауға мүмкіндік берді. 1975 – Торгоннан Абонанс аңғарына кіруге мүмкіндік беретін «Plan de Croix-Le Trochey» кресло-лифті құрылысы. 1976 – Portes du Soleil бірінші лифт-жолы пайдаланылды. Шампуссен курорты да құрылды. 1977 – Лес-Кросе мен Шампуссенді байланыстыратын Pointe de L’Au-ға дейін екі лифт салынды. 1981 – Аворяц пен Шательді байланыстыратын «Шо Флери» және «Рошассон» кресло-лифттерінің құрылысы. 1986 – Шаванеттегі кресло-лифт қар көшкініне ұшырап, қыс бойы ашылмады. Алайда, «Швейцария қабырғасы» атты әйгілі жол әлі де ашық еді. 1987 – Морзин мен Аворяз қалалары гондола, екі кресло-лифт және екі шаңғы лифті арқылы байланысқан. Торгон қаласында жаңа лифт «Торгон» мен «Chapelle d’Abondance» арасындағы байланысты қамтамасыз етті. 1993 – Еуропадағы алғашқы 6 орындық «Тур» кресло-арбасы Аворязда салынды. Сондай-ақ Аворязда Моссет кресло-лифті салынды, ол «Швейцар қабырғасы» арқылы «Линдарецтен» Порт-дю-Солейдің швейцариялық жағына оралуға мүмкіндік береді. 1999 – Порт-дю-Солей – әлемдегі ең алғашқы шаңғы алаңдарының бірі, қолмен еркін көтеру билеттерін тану турниктелерін қолданады. 2008 – 6 желтоқсанда франкоязықтық Швейцарияда алғашқы сегіз орындық кресло-лифт пайдалануға берілді. Бүгінгі күні бұл сағатына 4000 адамды қабылдай алатын Порт-дю-Солейдегі ең тиімді шаңғы лифті болып табылады. 2013 – 2013 жылдың сәуір айында жаңа 3S Prodains канат жолы алғашқы Prodains канат жолы пайда болғаннан кейін 50 жыл өткен соң ашылды. 2015 – 17 қаңтарда «Порт-дю-Солей» өзінің 50 жылдығын атап өтті. «Линга» және «Супер Шатель» аймақтары арасындағы байланыс енді 2015 жылдың 31 қаңтарында ашылған екі жаңа лифттің құрылысы арқылы шаңғымен жасалуы мүмкін. 2017 – Порт-дю-Солейдегі ең жылдам, 6 м/с жылдамдықпен жұмыс істейтін алты орындық «Ранфойли» кресло-арбасы пайдалануға берілді.

Курорттар

Порт-дю-Солей аймағында он үш курорт бар, оның жетісі француз, ал бесеуі швейцарлық. Көптеген курорттар дәстүрлі аңғарлардағы ауылдардың төңірегінде өскен, тек Авориаз және өте шағын Лес Кроссец пен Торгон 1960-шы жылдардың ортасында мақсатты түрде салынған. Морзин мен Шатель – аймақтағы дәстүрлі қалалардың ең ірілері. Жалпы алғанда, мұндағы шаңғы тебу биіктігі Францияның көптеген курорттарымен салыстырғанда төмен. Ең биік шаңғы тебу орны төменде, ал ең төменгісі шамамен ... (мәлімет жоқ). Алайда, аймаққа Женева көлі мен Монблан арасындағы микроклиматтың күшті әсері тиеді, ол қараша мен сәуір айлары арасында мол қар жаудырады, нәтижесінде аймақ әдетте желтоқсанның басынан сәуірдің ортасына дейін шаңғы тебуге ашық болады. Кейбір төменгі станциялар қар жағдайына байланысты 1 сәуірде немесе одан ертерек жабылуы мүмкін.

Авориаз

Порт-дю-Солейдегі ең заманауи шаңғы тебу және тұру орындары – 2017 жылы 18 000-нан астам төсек-орны бар Авориаз курорты. Авориаз әлемдегі ең ірі мақсатты шаңғы курорттарының бірі болып табылады. Авориаз 15 қабатқа дейін жететін, ағашпен қапталған арнайы салынған ғимараттармен және көлік құралдарына тыйым салынған саясатқа ие. Авориаз сноубордшылар мен фристайл шаңғышылары үшін кең мүмкіндіктер ұсынады: 3 ірі қар паркі, border cross, snow cross аймақтары және тағы да басқалары. Авориаз жазғы демалысқа да өте қолайлы: тау велосипедімен жүру, гольф, парашютпен секіру, альпинизм және жаяу серуендеу. Аймақта көптеген мейрамханалар мен барлар бар, олардың кейбіреулері жаз айларында да жұмыс істейді.

Морзин

Морзин – Порт-дю-Солей аймағындағы ең ірі қала. Бұл – дәстүрлі базар қаласы және ірі, біріккен тау шаңғысы аймағының идеясы осы қаладан бастау алған. Морзин 80 жылдан бері Еуропадағы жетекші тау шаңғысы курорттарының бірі болып табылады, қаланың өзінде де, төңіректегі тау беткейлерінде де көптеген қонақүйлер мен пәтерлер бар. Продайнс гондоласына, Ардент гондоласына және Ньон канат жолына автобус қатынасы бар, ал Суперморзинге (Аворяз) және Пленейге дейінгі канат жолдары қала орталығынан жаяу арақашықтықта. 950 метр биіктікте орналасқан Морзинде көбінесе оңай және орташа деңгейдегі шаңғы тебуге мүмкіндік бар. Морзин – француз Альпі курорттарының ең солтүстігіндегі курорт, және Монблан мен Женева көлі арасындағы өңірлік микроклиматтың артықшылықтарын пайдаланады.

Шател

Шатель – Швейцариямен шекарадағы ауыл. Ауыл Ла-де-Вонн көлінен (шекараға жақын) орталыққа дейін созылады. Ауылда 2 негізгі шаңғы тебу аймағы бар, Супер Шательге қала орталығынан кабина немесе креслолы лифт арқылы жетуге болады, ал одан лифттер арқылы швейцариялық Торгон және Моргинс қалаларымен байланыс орнатылады. 2014–2015 маусымында Супер Шательді Линга / Пре-ла-Жукс аймағымен байланыстыратын жаңа лифттер ашылды. Бұл аймақ Шатель мен Авориаз арасындағы байланыс құрайды, және орташа және қиындықтағы баурайлар басым болғанымен, бастауыш деңгейіндегі баурайлар арқылы Авориазға дейін шаңғы тебуге болады. Пре-ла-Жукс аймағының үстінде Плейн-Дранс деген шағын таулы ауыл орналасқан, ондағы үйлердің көбісі мейрамханаға айналдырылған. Сондай-ақ, тасқа салынған шағын шіркеу де бар. Шатель курорты 1200 м биіктікте жатыр, ал шаңғы тебудің ең жоғары нүктесі шамамен 2200 м.

Лес Гетс

Лес-Гетс – Морзин мен Танинге арасындағы Коль-де-Гетс жотасында орналасқан альпілік ауыл, теңіз деңгейінен 1172 метр биіктікте. Жыл бойы шамамен 1300 адам тұрады. Бұл курорт отбасылар арасында кең танымал, себебі Шаваннес гондоласының жоғарғы бөлігінде көптеген жеңіл трассалар бар. Лес-Гетс шаңғы курортының биіктігі 950 метрден 2000 метрге дейін жетеді және ол көптеген заманауи көтергіштермен жабдықталған.

Моргинс

Моргинс Порт-дю-Солейдің швейцариялық бөлігінің құрамына кіреді және Франциядағы ірі курорттарға қарағанда бұрынғыдан кем жұртты. Шаңғы тебу мүмкіндігі ауылдың бір жағынан Шательмен, екінші жағынан Шампуссенмен байланысты. Моргинс – биіктігі төмен курорттардың бірі болып, көктемде қар еріген кезде басқа аймақтармен байланысты бірінші жабады. Моргинсте шаңғы тебу салыстырмалы түрде оңай, көптеген көтергіштер сүйретіп көтеруші типтес.

Лес Кросец

Лес-Кросе – Швейцариядағы Порт-дю-Солейдегі өте кішкентай шаңғы курорты. Оған Моргинс және Авориаз шаңғы трассалары арқылы жетуге болады. Бұл жерден Dents Du Midi тауларына көрініс ашылады және үлкен фанпарк бар. Лес-Кроседен "Швейцария қабырғасы" деген лақап атымен белгілі, тік және қиын қара маршрутқа (көптеген қыраттармен) жетуге болады. Авориазға үш жоғары станция арқылы қосылу мүмкіндігі бар: Пойнт-де-Мосетт, Гранд-Конш және Шаванетт. Лес-Кросе Шампери ауылының үстінде салынған. Екі станция Champéry Plancachaux кабельдік жолмен байланысқан. Лес-Кросе мен Шампериді тікелей байланыстыратын шаңғы жолдары жоқ. Шаңғышылар кабельдік жолмен төмен түсуі керек немесе Grand Paradis-ке дейін шаңғымен түсіп, содан кейін көлікпен немесе шаттл автобусымен жолға түсуі керек.

Шампер

Шампери – шамамен 1050 метр биіктікте орналасқан швейцариялық ауыл. Ол Dents du Midi және Dents Blanches тауларының етегінде, Vallée d’Illiez аңғарының соңында жатыр. Бұл ауыл 150 жылдан астам тарихқа ие және 1960-жылдардың соңында "Порт дю Солей" шаңғы курорты құрылған кезде бастама көтерген қалалардың бірі болды. Тау беткейі қарға көп ұшырағандықтан, Шампериге тікелей шаңғы жолдары жоқ. Champéry – Planachaux канат жолы (125 жолаушыға арналған) және Grand Paradis-тегі 6 орындық лифт "Порт дю Солей" жүйесімен жылдам байланыс құрады.

Торгон

Торгон – мақсатты түрде салынған шаңғы курорты және жергілікті тұрғындар оны "Balcon du Chablais" деп атайды. Курорт 1085 метр биіктікте орналасқан. Fingards шаңғы көтергішімен мұнда 1150 метр биіктікте шаңғы тебуге болады. Торгон – Шатель және Ла-Шапель-д’Абонданс француз курорттарын байланыстыратын шағын курорт, сондықтан Portes du Soleil аясында осы екі курортты қосып тұрады. Торгоннан Женева көлі мен Дент-дю-Миди тауларының әсем көрінісі де көрінеді.

"Қайраттылық" шіркеуі

La Chapelle d'Abondance – савояр ауылы, ол Abondance аңғарында теңіз деңгейінен 1000 метр биіктікте орналасқан, Châtel және Abondance сияқты басқа жергілікті туристік орындардың арасында. Ауылда екі шаңғы трассасы бар: Crêt Béni және Braitaz. La Chapelle d'Abondance-та шаңғы тебу аңғардың екі жағында да жүзеге асырылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Crêt Béni маңызды, ол солтүстікке қарап орналасқан және 2432 метр биіктіктегі Гранж тауымен көмкерілген. Алғашқы шаңғы көтергіші 1970 жылдары салынған. Аңғардың осы жағындағы шаңғы трассасына ауыл орталығынан тікелей қол жеткізуге болады. Аңғардың екінші жағында 1987 жылы салынған Braitaz шаңғы трассасы орналасқан. Ол La Chapelle d'Abondance-тан Порт-дю-Солей курорттарының көпшілігіне шаңғымен байланыс құрады.

Шампузин

Швейцарияның Вале кантонындағы "Валь д'Ильез" аймағында Шампуссен шаңғы курорты орналасқан. 1600 метр биіктікте орналасқан Шампуссен ауылы мен курорты Дент-дю-Миди тауына қарап жатқан жазықта орналасқан. Шампуссен, Порт-дю-Солей аймағында орналасқан Лес-Кросе және Моргинс шаңғы курорттарының арасында жатыр.

Сент-Жан-д'Ольп

Сен-Жан-д'Ольп – Аулп аңғарында, шамамен 800 метр биіктікте орналасқан шағын қала. Қаланың шаңғы курорты "l’Espace Roc d'Enfer" деп аталады, бұл атау жақын маңдағы, айналасын биіктеп тұрған таудың есімінен алынған, сонымен қатар көршілес Ла Шеври (Беллево) курортымен байланысты. Шаңғымен тікелей байланысы болмаса да, Roc d'Enfer аймағы Порт дю Солей аймағымен коммерциялық жағынан байланысты, ал қыс мезгілінде Морзин, Лес Гетс және Авориазға шаттл автобустары қатынайды. Мұндағы шаңғы тебу биіктігі 900 метрден 1800 метрге дейін жетеді. Сонымен қатар, бұл жердегі шаңғы курортын жақын орналасқан Лес-Гетс қаласымен біріктіру жоспары қарастырылып жатыр.