Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шатыр тәрізді дәстүрлі тұрғын үй
Tent like traditional dwelling structure
Яранга (Чукча: Яраӈы, Яранги) – Ресейдің Солтүстігіндегі көшпелі халықтардың, мысалы, чукчалар мен Сібір юпиктерінің шатыр сияқты дәстүрлі жылжымалы үйі. Яранга – бұғы терісінен жасалған конус немесе дөңгелек пішіндес шатыр. Ол жеңіл ағаш қаңқадан құралған, үстіне бұғы терісі немесе бірге тігілген мата жабылады. "Яранга" сөзі чукча тілінде "үй" деген мағына беретін jaraŋə (кириллше: яраӈы) сөзінен шыққан. Орыс тілінде chum, киіз үй (yurt) және yaranga терминдері көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады.
A Yaranga (Chukchi: Яраӈы, Yarangy) is a tent like traditional mobile home of some nomadic Northern indigenous peoples of Russia, such as Chukchi and Siberian Yupik. A Yaranga is a cone shaped or rounded reindeer hide tent. It is built of a light wooden frame covered with reindeer skins or canvas sewn together. The word yaranga comes from the Chukchi word for house: jaraŋə (Cyrillic: яраӈы). In Russian use, the terms chum, yurt and yaranga may be used interchangeably.
Чаучу Чукчи
Ол бір-біріне тігілген бұғы терілерімен жабылған жеңіл ағаш қаңқадан тұрады. Орташа өлшемдегі ярангаға шамамен 50 тері керек болады. Үлкен яранганы толығымен жылыту қиын. Оның ішінде жылы әрі жайлы болу үшін салынатын кішкентай пoлoг (кабина) болады.
It is built of a light wooden frame covered with reindeer skins sewn together. A medium size yaranga requires about 50 skins. A large yaranga is hard to completely heat up. There is a smaller cabin called a polog built inside it, that can be kept warm and cozy.
Сібірлік юпиктер мен ангаллыт чукчилер
Сібірлік юпиктердің ең көп саны – Чаплино эскимостары (Унгазигмит) қыста дөңгелек, күмбез тәрізді үйлерде тұрды. Әдебиетте оны "яранга" деп атайды, бұл атау Чукчи халқында да қолданылады, бірақ Чаплино эскимостарының тілінде оны "мыӈтыӷаӄ" (мытыа) деп атайды. Оның қаңқасы тіреулерден жасалған. Жабу үшін брезент мата қолданылды. Яранганың негізі топырақпен немесе ағаш тақтайшалармен оралып, жылытылған. Яранганың арт жағында ұйықтап, күн өткізуге арналған кішкентай бөлме болды. Бұл бөлме яранганың сыртқы, салқын бөліктерінен шашты бұғы терісі мен шөппен бөлінді, ал оларды тор тәрізді қаңқамен ұстап тұрды. Чаплино эскимостарының тілінде бұл бөлме Чукчи тілінен алынған сөзбен аталды. Үй шаруасы жұмыстары осы кішкентай бөлменің алдындағы үлкен бөлмеде жасалатын. Қысқы дауыл кезінде де, түнде де иттер осы бөлмеде болатын. Бұл шаруашылыққа арналған бөлме деп аталды. Чаплино эскимостары арасында тағы да басқа типтегі үйлер болды: – модернизацияланған типті үй, ал – жазғы маусымда пайдаланылатын үй.
The most numerous of the Siberian Yupik peoples, the Chaplino Eskimos (Ungazigmit) had a round, dome shaped building for winter. Literature refers to it as a "yaranga", the same term which the Chukchi people use, but the term used in the Chaplino Eskimos' language is mengteghaq (, extended Cyrillic: мыӈтыӷаӄ). Its framework was made of posts. Tarpaulins were used for covering the framework. The yaranga was surrounded by sod or planking around the base. There was a smaller cabin within the yaranga at the rear, used for sleeping and living. It was separated from the outer, cooler parts of the yaranga with haired reindeer skins and grass, supported by a cage like framework. In the language of Chaplino Eskimos, it was called , a word borrowed from the Chukchi language. Household duties were done in the larger outer room of the yaranga in front of this inner building. In winter storms, and also at night, the dogs were there. This room for economical purposes was called
There were also other types of buildings among Chaplino Eskimos: was a modernized type, and was used for summer.