Кіріспе
Ағылшын тіліндегі Киелі кітап аудармасы
Киелі кітаптың Жаңа өмірлік аудармасы
the New Living Translation of the Bible
Аударма философиясы
"Жаңа тірі аударма" түрлі христиан дін өкілдерінен аудармашыларды шақырды. Бұл әдіс түпнұсқа мәтіндерді қарапайым және сөзбе-сөз аударуға, сонымен қатар мәтіннің мағынасын жеткізу үшін динамикалық эквиваленттілік және синергиялық тәсілді біріктірді. Сөзбе-сөз аударма қазіргі оқырмандарға түсініксіз немесе оларды жаңылыстыруы мүмкін болған жағдайларда бұл тәсіл қолданылды. Тілді оңай түсіну үшін бейімдеудің себебі – Киелі кітапты шіркеу қызметінде көптеген адам тыңдайтыны, ал оны өздігінен оқып, зерттеушілердің саны одан кем болуы мүмкін деген болжамға негізделген.
Мәтіндік негіз
Ежелгі Келісімнің аудармасы Масореттік мәтінге (Biblia Hebraica Stuttgartensia) негізделген, сондай-ақ Өлі теңіздің шиыршықтары, Септуагинта, грек қолжазбалары, Самариялық Пентатеух, сириялық Пешитта және латын Вульгатасы сияқты басқа да көздермен салыстырылды. Жаңа Келісімнің аудармасы грек тіліндегі Жаңа Келісімнің екі стандартты басылымына (UBS-тің 4-ші қайта қаралуы және Nestle Aland Novum Testamentum Graece-тің 27-ші басылымы) негізделген.
Аударма тарихы
Бұл аударманы қайта қарау 1989 жылы тоқсан аудармашымен басталды. Ол 1996 жылдың шілде айында, "Тірі Інжілдің" жарық көргеніне 25 жыл өткен соң жарияланды. Римдіктерге арналған хаттың алғашқы оқырмандық үлгілері бастапқыда "New Living Version" деп басылды, бірақ бұл жаңа жұмыс пен "Тірі Інжіл" арасындағы шатасуды болдырмау үшін кейін "New Living Translation" деп аталды. NLV әлі де ONIX for Books жүйесінде "New Living Translation" аудармасын анықтау үшін қолданылады. Содан аз уақыт өткен соң жаңа редакция басталды және 2004 жылы NLT-нің екінші басылымы (сондай-ақ NLTse деп те аталады) жарық көрді. 2007 жылғы редакция көбінесе мәтіндік немесе түсіндірмелердегі шағын өзгерістерден тұрды. 2013 және 2015 жылдары тағы да түзетулер шығарылды. 2016 жылы Tyndale House Publishers, Үндістан Католик епископтары конференциясының Киелі кітап комиссиясы, ATC Publishers Bengaluru және он екі Киелі кітап зерттеушісі бірлесіп "Жаңа тірі аударманың" католик басылымын дайындады. Католик басылымына енгізілген өзгерістерді қарастырғаннан кейін, Tyndale кейіннен Үндістан епископтарының түзетулерін 2015 жылғы басылымның негізгі бөлігіне бекітіп, қабылдады, және олар барлық келесі басылымдарда, протестанттық және католиктік басылымдарда да қолданылады.
Аударма қасиеттері
"Жаңа тірі аударма" (New Living Translation) (баспасының мәлімдемесінше) қазіргі ағылшын тілінде оқитын оқырмандарға оңай түсінікті болу үшін жасалған. Осы мақсатта: салмақ, өлшемдер, ақша, күндер мен уақыт сияқты ұғымдар заманауи терминдермен берілген, ал түсіндірмелерде сөздік мағынадағы аудармасы көрсетілген. Мысалы, Жохан 6:7-де былай делінген: "Филип: «Егер біз бірнеше ай бойы жұмыс істесек те, оларды тойдыруға жеткілікті ақшамыз болмайды», – деді. Ал түсіндірмеде грек тіліндегі түпнұсқасы «Қырық екі жүз денарий жетпейді» деп жазылған және денарий – бір күндік еңбекақыға тең екені түсіндірілген. Кейбір фразалар заманауи ағылшын тіліне аударылған; мысалы, «олар кеуделерін соқты» (Лұқа 23:48) «Олар үлкен қайғымен үйлеріне қайтты» деп аударылған, сондай-ақ түсіндірмелерде әрі сөздік мағынадағы аудармасы берілген. Редакторлар орынды деп тапқан жағдайларда гендерлік теңдікті қамтитын тіл қолданылады, сондықтан ἀδελφοί (adelphoi) «бауырлар мен қарындастар» деп аударылған.
Weights and measures, money, dates and times, etc., are described in modern terms, with footnotes giving the literal translation. For example, John 6:7 reads: "Philip replied, 'Even if we worked for months, we wouldn't have enough money to feed them, with a note that the Greek text reads "Two hundred denarii would not be enough" and an explanation that a denarius was equivalent to a laborer's full day's wage. Some phrases are translated into contemporary English; e. g. "they beat their breasts" (Luke 23:48) is translated as "They went home in deep sorrow", again with footnotes providing more literal interpretations. Gender inclusive language is used where the editors believed that it was appropriate, thus ἀδελφοί (adelphoi) is translated "brothers and sisters".
Айналым
2008 жылдың шілдесінде NLT бірлік сатылымы бойынша бірінші орынды иеленіп, екі онжылдықтан бері алғаш рет NIV-ді озып кетті. Христиан кітап сатушылар қауымдастығының мәліметтері бойынша (2014 жылдың наурызына қарай), NLT бірлік сатылымы бойынша екінші ең танымал Библия аудармасы, ал сатылым саны бойынша төртінші ең танымал аударма. Деутероканонды қамтитын NLT-нің Рим католик басылымы Үндістанның Бангалор қаласындағы ATC Publications баспасында жарық көрді. НЛТ Католик басылымына (НЛТКБ) Бомбей архиепископы және Үндістан Католик епископтар кеңесінің президенті Освальд Кардинал Грасиас имприматур берді. Кейіннен ол Солтүстік Америкада 2017 жылдың 17 қазанында «Католик Киелі кітабы – Оқырман нұсқасы» ретінде жарияланды. Имприматур НЛТКБ-ні діни қызметтерде (литургияда) пайдалануға рұқсат бермесе де, Католик шіркеуі оны жеке зерттеу және рухани пайдалану үшін ресми түрде бекітті. NLT көптеген басылымдарда, сондай-ақ көптеген зерттеу Библияларында қолжетімді, оның ішінде: The Life Application Study Bible, The Life Recovery Bible, The NLT Study Bible және NLT Illustrated Study Bible. Cornerstone Biblical Commentary сериясы екінші басылымдағы NLT мәтінін негіз ретінде пайдаланады. 2017 жылдың маусым айында Африка халықаралық университетінің деканы Джон Джусу редакциялаған «Африка зерттеу Библиясы» африкалық ағылшын тіліндегі оқырмандарға ұсынылды.