Кіріспе
Анустуб метріне санскрит тіліндегі стих. Шлока немесе шлока ( , түбір сөзі श्रु, Монир Уильямс сөздігінде кең мағынада "әрбір өлең немесе строфа; мақал-мәтел, нақыл сөз" деп берілген; әдеттегі түрінде төрт пададан немесе ширек өлеңнен тұрады, әрқайсысы 8 буыннан, немесе (басқаша талдау бойынша) әрқайсысы 16 буыннан тұратын екі жарты өлеңнен тұрады. Мысалы, "Махабхарата" кітабында көптеген өлеңдер кездеседі, бірақ олардың 95% ануштуб типіндегі шлокалар, ал қалғандарының көпшілігі – тристубтар. Ануштуб Веда мәтіндерінде де кездеседі, бірақ оның үлесі шамалы, ал Ригведада триштуб және гаятри метрлері басым. Мәтінде шлокалардың көп болуы – мәтін Ведадан кейін жазылған болуы мүмкін екендігінің белгісі. Дәстүрлі көзқарас бойынша, бұл өлең түрін Рамаянаның авторы Вальмики, аңшының махаббаттағы екі құстың біреуін атып түсіргенін көргендегі қайғысынан шығарған. Жесір құстың қайғысын көрген ол Ситаның Шри Рамадан айырылғандағы қайғысын еске түсіріп, Рамаянаны шлокаларда жазуға кіріскен. Сондықтан оны "Адикави" (бірінші ақын) деп атайды.
Shloka or śloka ( , from the root श्रु , in a broader sense, according to Monier Williams's dictionary, is "any verse or stanza; a proverb, saying";
In its usual form it consists of four pādas or quarter verses, of 8 syllables each, or (according to an alternative analysis) of two half verses of 16 syllables each. The Mahabharata, for example, features many verse metres in its chapters, but 95% of the stanzas are ślokas of the anuṣṭubh type, and most of the rest are tristubhs. The anuṣṭubh is found in Vedic texts, but its presence is minor, and triṣṭubh and gāyatrī metres dominate in the Rigveda. A dominating presence of ślokas in a text is a marker that the text is likely post Vedic. The traditional view is that this form of verse was involuntarily composed by Vālmīki, the author of the Rāmāyaṇa, in grief on seeing a hunter shoot down one of two birds in love. On seeing the sorrow (śoka) of the widowed bird, he was reminded of the sorrow Sītā felt on being separated from Shri Rama and began composing the Ramayana in shlokas. For this he is called the Ādikavi (first poet.)
Шлока мен мантраның айырмашылығы
Шлока белгілі бір өлшемде (чанда) құрастырылуы керек, нақты бір жол санымен, әрбір жолда нақты бір сөз санымен, және әрбір сөз мантра бола алады. Мысалы, Viṣṇu Sahastranāma anuṣṭup chhanda-да (әрқайсысы төрт сөзден тұратын екі жол). Ал мантраның басында омкара (алғашқы дыбыс) және маңызды нама (аты), ал префикс пен суффикс арасында құрметті нама (салут) сөздері болады. Ешқандай өлшем талап етілмейді. Кез келген варникалық немесе матрикалық өлшемдегі өлең жолдары шлокалар болып табылады, бірақ Ведалық гимндерден алынған шумақтар шлока емес, олай ойлау жиі кездесетін қателік.