Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейде сөйленетін урал тілі
Uralic language spoken in Russia
Коми пермяк тілі (перем коми кыв немесе коми пермяцкӧй кыв), сондай-ақ Пермяк тілі деп те аталады, урал тілдер отбасындағы екі перм тілінің бірі болып табылады. Екіншісі – коми зирян. (Удмурт тілі бұл аймақтан тыс жерлерде сөйленетін және коми көпорталық тілінің құрамына кірмейтін тағы бір перм тілі.) Коми пермяк тілі Ресейдің Пермь өлкесінде сөйленеді және Коми кирилл әліпбиін қолданып жазылады. Бұл тіл Пермь өлкесінің Коми пермяк округінде орыс тілімен бірге ресми тіл мәртебесіне ие болған.
Komi Permyak language (перем коми кыв or коми пермяцкӧй кыв ), also known as Permyak, is one of two Permic varieties in the Uralic language family that form a pluricentric language, the other being Komi Zyryan (Udmurt is another Permic language spoken outside of the region and not a member of the Komi pluricentric language). The Komi Permyak language, spoken in Perm Krai of Russia and written using the Komi Cyrillic alphabet, was co official with Russian in the Komi Permyak Okrug of the Perm Krai.
Глотоним
Коми пермяк тілінің бастапқы атауы коми кыв "коми тілі", коми зирян тілінің өзіндік атауымен толық сәйкес келеді. 1920 жылдары Кеңес билігі Пермь аймағында коми тілі үшін коми пермяцкий язык, Komi Permian тілі деген жаңа атауды енгізді, тілдің өзіндік атауын орыс атауымен біріктірді. Жаңа атау коми тілінде коми пермяцкöй кыв 'коми пермяк тілі' деп жазылды. Осылайша, жергілікті тіл коми зирян тілінен формалды түрде ажыратылды, ал коми зирян тілі ресми түрде бастапқы атауын – коми тілін сақтап қалды. Пермь аймағының комилері жаңа атауды міндетті түрде қолдануға мәжбүр болды, тіпті ол тілдес үшін жағымсыз болса да, күнделікті сөйлеу тілінде бастапқы атауды, коми тілін ғана пайдалана берді. Тек 2000 жылдардың басында ғана, наразылық тудыратын ресми атауды дұрыс атаумен алмастырудың даулы процесі басталды. "Перем коми тілі" термині ұсынылды және қазіргі уақытта жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында, ғылыми еңбектерде және Коми пермяк тіліндегі Wikipedia нұсқасында (ескі терминмен бірге) қолданылуда.
The original name of the Komi Permyak language is коми кыв "Komi language", identical with the native name of the Komi Zyryan language. In the 1920s, the Soviet authorities introduced the new name for the Komi language in the Perm Region as коми пермяцкий язык, the Komi Permian language, combining the native name of the language with the Russian one. The new name was transliterated in Komi as коми пермяцкöй кыв 'Komi Permyak language'. In this way, the local language was nominally separated from the Komi Zyryan language, that officially received the original name, the Komi language. The Komis of the Perm Region had to officially use the new name, even though it has negative connotations for the speakers, continuing to use the original name, the Komi language, exclusively in their colloquial speech. Only in the early years of the first decade of the 2000s has there begun a controversial process of replacing the offensive official name with a more correct one. The term перем коми кыв 'Permian Komi language' was proposed and it is used nowadays (alongside the old term) in local mass media, in scientific papers and in the Komi Permyak version of Wikipedia.
Фоналогия
Коми пермяк тілінің стандарт түрінде коми зирян тіліндегідей 26 негізгі дауыссыз және 7 дауысты дыбыс бар.
In the Komi Permyak standard language there are the same 26 main consonants and 7 vowels as in Komi Zyryan.
Грамматика
Коми пермяк тілі – жалғастырма тіл. Ол меншікті білдіру үшін, сондай-ақ түр, уақыт сияқтыларды нақтылау үшін жұрнақтарды қолданады.
Komi Permyak is an agglutinating language. It uses affixes to express possession, to specify mode, time, and so on.
Есімдіктер
Барлық пермдік коми есімдері сан, жағдай және меншік бойынша жіктеледі, сөз түбіріне ерекше жұрнақтар қосылады.
All Permian Komi nouns are declined for number, case and possession, adding special suffixes to word stems.
Кейбір сөз тіркестері
Перм коми ағылшын тілінде! Дыр олö! Сәлем! (Жеке тұлғаға) Сәлем! (Көптік санға) Олат вöлат! Қалайсыз? Бур асыв! Құтты таң! Бур лун! Құтты күн! Бур рыт! Құтты кеш! Аттьö! Рақмет! Нем понда! Ештеңе емес! Эн жö вид! Кешіріңіз! Кыдз тэнö шуöны? Сіздің атыңыз кім? Менö шуöны Öньö. Менің атым Эндрю. Инглишöн кужан он? Сіз ағылшынша сөйлейсіз бе? Ог! Жоқ, мен сөйлей алмаймын! Кöр локтан? Қашан келесіз? Ашын. Ертең. Мый керан? Не істеп жатырсыз? Муна босьтасьны. Мен дүкенге бара жатырмын. Тэ кытöн? Қайдасыз? Ме öши. Жолды жоғалтып алдым. Мый дона? Бағасы қанша? Вит руб. Бес рубль. Адззисьлытöдз! Сау болыңыз! Талун кресення? Бүгін сенбі күні ме? Ну! Иә! Мыйнö! Иә! Ог тöд! Білмеймін! Менам абу сöм. Менде ақша жоқ. Сэтчин пос абу. Ол жерде көпір жоқ. Но! Жарайды.
Permian KomiEnglishДыр ов! Дыр олö!Hello! (Sg) Hello! (Pl)Олат вöлат!How do you do!Бур асыв!Good morning!Бур лун!Good afternoon!Бур рыт!Good evening!Аттьö!Thank you!Нем понда!Not at all!Эн жö вид!Excuse me!Кыдз тэнö шуöны?What's your name?Менö шуöны Öньö. My name is Andrew.Инглишöн кужан он?Do you speak English?Ог!No, I don't!Кöр локтан?When are you coming?Ашын. Tomorrow.Мый керан?What are you doing?Муна босьтасьны. I'm going to the shops.Тэ кытöн?Where are you?Ме öши. I've lost my way.Мый дона?How much it is?Вит руб. Five rubles.Адззисьлытöдз!Good bye!Талун кресення?Is it Sunday today?Ну!Yeah!Мыйнö!Yes!Ог тöд!I don't know!Менам абу сьöм. I have no money.Сэтчин пос абу. There is no bridge there.Но!O. K.