Кіріспе
Корнуоллдың пісірілген балықтан жасалған тағамы Stargazy pie (корнуолл: Hogen Ster Lagatta; кейде starrey gazey pie, stargazey pie және басқа да нұсқалары деп аталады) – пісірілген пилчардтардан (сардиналардан), жұмыртқа мен картоппен бірге, кондитерлік қабықпен жабылған Корнуолл тағамы. Балықтың басқа түрлерін қолданатын бірнеше түрлендірулер болғанымен, stargazy pie-дың ерекшелігі – қабықтың ішінен шығып тұрған балық бастары (кейде құйрықтары), олар жұлдыздарға қарай отырғандай көрінеді. Бұл тағам Корнуоллдағы Mousehole ауылынан шыққан және дәстүрлі түрде Том Баукоктың кешкі мерекесінде, өте дауылды қыста оның батырлықпен жасаған аулауын тойлау үшін дайындалады. Қазіргі фестиваль бойынша, Mousehole ауылының мерекелік жарықтарымен бірге, бүкіл аулау үлкен stargazy pie-ге пісірілген, ол жеті түрлі балықтан тұрады және ауылды аштықтан сақтап қалған. Баукоктың оқиғасы Антония Барбердің "Mousehole Cat" атты балалар кітабында кеңінен танымал болды, онда stargazy pie де суреттелген. 2007 жылы конкурсант Марк Хикс тағамның өзгеше нұсқасымен BBC-дің "Great British Menu" байқауында жеңіске жетті.
Stargazy pie (Cornish: Hogen Ster Lagatta; sometimes called starrey gazey pie, stargazey pie and other variants) is a Cornish dish made of baked pilchards (sardines), along with eggs and potatoes, covered with a pastry crust. Although there are a few variations using other types of fish, the unique feature of stargazy pie is fish heads (and sometimes tails) protruding through the crust, so that they appear to be gazing to the stars. The dish traditionally originates from the village of Mousehole in Cornwall and is traditionally eaten during the festival of Tom Bawcock's Eve to celebrate his heroic catch during a very stormy winter. According to the modern festival, which is combined with the Mousehole village illuminations, the entire catch was baked into a huge stargazy pie, encompassing seven types of fish and saving the village from starvation. The story of Bawcock was popularised by Antonia Barber's children's book The Mousehole Cat, which featured the stargazy pie. In 2007 contestant Mark Hix won the BBC's Great British Menu with a variant of the dish.
Сипаттама
Stargazy пирогы - дәстүр бойынша, тұтас пілшарлармен толтырылатын балықтан жасалған пісірілген тағам. Пілшарлардың бастары сақталуы өте маңызды, себебі олар пісіру қамырының үстінен көрініп тұрады. Балық бастарының көрінісі олардың "жұлдыздарға қарай қарап тұрғандай" сезім тудырады, содан аталған. Балықтың орналасуы пісіру кезінде шығатын майдың пісіру қамырына ағып, дәмді толықтырып, пісіру қамырының ылғалды болуын қамтамасыз етеді. Белгілі шеф-аспаз Рик Стейн пилшарлардың құйрықтарын да пісіру қамырынан шығарып, олардың суда секіргендей әсерін беруді ұсынды. Британдық тағамдық сенім қоры бұл тағамды балаларға көңілді әрі қызықты деп сипаттағанына қарамастан, Том Баукоктың алдында The Ship Inn мейрамханасында, Mousehole-дегі жалғыз пабта, кейде аңызды қайта жандандырудан кейін ұсынылады.
Шығу тегі
Пирогтың шығу тегі Корнуоллдағы Mousehole балықшылар ауылынан бастау алады. Корнуолл мұрасының көптеген бөліктері сияқты, оның пайда болуы туралы да аңыз бар. Бұл жағдайда пирог 16 ғасырдағы жергілікті балықшы Том Баукоктың батырлығын құрметтеу үшін дайындалады. Аңызға сүйенсек, бір қыста қатты дауыл болғандықтан, балық аулау қайықтары портынан шыға алмады. Рождествоға жақындаған кезде балыққа тәуелді ауыл тұрғындары ашаршылыққа тап болып, азық-түліксіз қалды. 23 желтоқсанда Том Баукок дауылға қарамастан, балық аулауға шықты. Ауа райының нашарлығына және күшті толқындарға қарамастан, ол бүкіл ауылды тойдыруға жететін балық аулады. Ауланған барлық балық (жеті түрлі балықтан тұрады) пісіріліп, пирогқа салынды, ал балықтың бас бөлігі пирогтың үстінен көрініп тұрды, осылайша ішінде балық бар екенін көрсетті. Содан бері 23 желтоқсанда Mousehole-да Том Баукоктың кешкі мерекесі тойланады. Том Баукоктың еңбегін еске алу және құрметтеу мақсатында ауыл тұрғындары кешке үлкен жұлдызды пирогты қолмен жасалған шамдармен бірге шеруге шығарып, содан кейін пирогты жейді. Балықшылар желтоқсан айының соңында өткізген ежелгі мерекеде әртүрлі балықтармен пісірілген пирог болды, ол ерлер келесі жылы аулауды үміттенедін түрлі балықтарды білдірді. Том Баукоктың кешкі мерекесі осы фестивальдің дамуы болуы мүмкін. 1963 жылдан бері фестиваль Mousehole ауылының жарықтандыруының фонында өтіп келеді, онда бүкіл порт және көптеген басқа да көрмелер жарықтандырылады. Жарықтардың бірі тіпті пирогты бейнелейді, алты жұлдыздың астында пирог табасынан шығып тұрған балықтың басы мен құйрығын көрсетеді. 1950 жылдары фестивальдің барлығын "The Ship Inn" мейрамханасының иесі ойлап тапқан деген қауесет тарады. Алайда, Корнуолл тіліне арналған автор Мортон Нэнс 1927 жылы "Old Cornwall" журналында осы мерекелер туралы жазған. Оның сипаттамасы 1900 жылға дейінгі мерекелерге қатысты болды, бірақ ол Том Баукоктың нақтылығына күмән келтіріп, бұл "Beau Coc" болғанын айтты. Ол сондай-ақ фестивальдің бастауы христиан дінінен бұрынғы дәуірге дейін барып жететінін растады, бірақ жұлдызды пирогтың мерекелерге қашан қосылғаны белгісіз. Мортон Нэнс Том Баукоктың кешкі мерекесінде орындалатын дәстүрлі әнді қалпына келтірді, ол жергілікті "Wedding March" әуенімен ойнатылды. Жұлдызды пирогқа байланысты аңыз, сондай-ақ Корнуоллдың басқа да ерекше пирогтары, Ібілістің Корнуоллға ешқашан келмеуіне себеп болды деседі. Роберт Хант өзінің "Ағылшынның батысындағы танымал романстар; немесе, Ескі Корнуоллдың әңгімелері, дәстүрлері және сенімдері" кітабында Ібілістің Тамар өзенінен Торпойнтқа өтіп кеткенін түсіндіреді. "The Devil's Coits, etc" деп аталатын тарауда, Ібіліс корнуолликтер кез келген нәрсені пирогқа салады және олар "шайтан пирогына" қызығушылық танытпастан бұрын кетіп қалуға шешім қабылдады, содан кейін Девонға қайтып келді деп айтылады.
Рецепттер
Аңыздағы алғашқы пирогқа құмшабалықтар, жылқы макрелі, пилшардтар, сельдь, итбалық және линг, сондай-ақ жетінші балық кірген. Дәстүрлі пирогтың негізгі ингредиенті – пилшард (сардина), бірақ макрель немесе сельдь оның орнына қолданылады. Маусохолдағы "The Ship Inn" мейрамханасының шеф-аспазы Ричард Стивенсон, толтыру үшін кез келген ақ балық жарайтынын, ал пилшардтар немесе сельдь безендіру үшін қосылуы мүмкін екенін айтады. Балықты пирогқа салу алдында, оны жеуге ыңғайлы болу үшін терісінен және сүйектерінен (басы мен құйрығын қоспағанда) тазалау керек. Балықпен бірге, дәстүрлі ингредиенттердің ішінде – қою сүт, жұмыртқа және қайнатылған картоп бар. Дәстүрлі ингредиенттер негізінде көптеген рецепттердің нұсқалары бар, олардың кейбіреулеріне қайнатылған жұмыртқа, бекон, пияз, горчица немесе ақ шарап кіреді. Балықтың негізгі түріне балық шабақтары, қоян немесе қой еті де қолданылуы мүмкін. "Жұлдызды пірі" әрқашан балық басы және кейде құйрығы көрінетін қамыр қабатымен жабылады, әдетте қысқа қамыр, бірақ кейде сопақша қамыр да қолданылады.
Музыка саласында
Нэнси Керр мен Джеймс Фаган 1997 жылы "Starry Gazy Pie" атты альбом мен тректі жазды. Джим Косли 2013 жылы шыққан "Cyprus Well" альбомындағы "My Young Man's a Cornishman" әнінде "жұлдызды гази пирогы" туралы айтады. Ән оның алыс туысы Чарльз Кослидің (1917–2003) өлеңінен алынған. Корнуолл әншісі Бренда Вуттон 1975 жылы Роб Бартлеттпен бірге "Sentinel Records" лейблы үшін "Starry Gazey Pie" альбомын жазды.