Кіріспе

Өзін-өзі жек көру

Өзін-өзі жек көру – өзіне деген жек көрініс немесе өзіне сенімсіздік, ол өзін-өзі қинауға алып келуі мүмкін.

Психология мен психиатрияда

Психологтар мен психиатрлар "өзін-өзі жек көру" терминін сирек қолданады, олар әдетте өзін жек көретін адамдарды "өзіне деген сенімсіздігі бар адамдар" деп сипаттайды. Сонымен қатар, депрессия сияқты көңіл күй бұзылыстарымен де байланысты болуы мүмкін. Бұл адамның өзі жасаған қате деп санайтын іс-әрекеттері үшін өкініш сезінуімен де байланысты болуы мүмкін, мысалы, аман қалғандардың өкініші.

Әлеуметтік топтар бойынша

Этностық топтардың, гендерлік топтардың және діндердің мүшелерінің өзін жек көруі, басым мәдениеттерден сол топтарға деген жек көруді қабылдау нәтижесі деп есептеледі.

Яһудилер

Теодор Лессинг өзінің "Еврейлік өзін-өзі жек көру" (1930) кітабында мұны патология ретінде сипаттады, "үстем мәдениетпен шамадан тыс сәйкестенудің және оның әділсіздіктерін бойға сіңірудің көрінісі" деп. Ғылыми зерттеулерде көрсетілген дереккөздерге сәйкес, еврейлердің психикалық аурулары жиі қудалау мен қоғамдағы бағынышты жағдайынан туындаған кемсіну және өзін-өзі жек көру сезімінен пайда болады.

Бұл термин АҚШ-тағы антисемитизм салдарынан туындаған әлеуметтік-саяси кедергілерді жеңу үшін өздерінің кім екенін жасыруға талпынған ("дін аудару арқылы немесе басқа дінде үйлену және балаларын басқа нанымда тәрбиелеу") американдық еврейлерді белгілеу үшін қолданылған.

ЛГБТ+ тұлғалар

Интерналдастырылған гомофобия – гомосексуализм және ЛГБТ+ адамдарына қатысты теріс стереотиптер, сенімдер, стигма және көзқарастардың, бір жынысты адамдарға тартылымы бар адамның өзіне-өзі бұруы, ЛГБТ+ ретінде танымал болмағанның өзінде.

Өзін-өзі қорлау

Өзін-өзі кемсіту – өзін өте төмен бағалау, құндылығын азайту немесе жамандау, немесе шамадан тыс қарапайым болу. Оны әзілге және жағдайды жеңілдетуге пайдалануға болады.

Өзін-өзі зақымдау

Өзін-өзі зақымдау – адамдардың депрессия, мазасыздық немесе ашу сезімдерін шығару үшін денелерін физикалық түрде жарақаттауға ұмтылуы мүмкін жағдай. Бұл көптеген психологиялық аурулармен байланысты. Кей жағдайларда өзін-өзі зақымдау көңілсіздікке немесе өзіне қол жұмсауға әкелуі мүмкін. Дегенмен, бұл өзіне қол жұмсау ниетінің немесе осыған қатысты ойлардың нақты белгісі емес.