Томас Эрастус: швейцарлық теолог және дәрігер (1524-1583)
Thomas Erastus
Томас Эрастус (1524-1583) – швейцар теологы, дәрігер. Христиандардың күнәларын мемлекет жазалауы керек, шіркеу жаза ретінде қасиеттіліктерден айырмауы тиіс – оның негізгі идеялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық кальвинистік теолог және дәрігер (1524–1583)
Swiss Calvinist theologian and physician (1524–1583)
Томас Эраст (түпнұсқалық тегі Lüber, Lieber немесе Liebler; 7 қыркүйек 1524 – 31 желтоқсан 1583) – швейцариялық дәрігер және кальвинистік теолог. Ол 100 тезис жазды (кейін 75-ке дейін қысқартылды), онда христиандардың жасаған күнәларына мемлекет жаза беру керектігін, ал шіркеудің жазалау түрі ретінде қасиетті діни рәсімдерді тоқтатып қоймауы керектігін айтты. Бұл тезистер 1589 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін «Explicatio gravissimae quaestionis» деген атпен жарияланды. Кейіннен оның есімі эрастиандыққа қолданылды. Оның меценатының мұрагері Фредерик III 1559 жылы оны патша кеңесінің мүшесі және шіркеу консисториясына қатыстырушы етіп тағайындады. Теологияда ол Гулдрих Цвинглидің ізбасарларының бірі болды және Хайдельберг (1560) мен Маулбронн (1564) сакраментариандық конференцияларында Иеміздің соңғы тоқпаны туралы Цвинглидің ілімін ауызша да, жазбаша да қорғады. 1565 жылы ол Страсбургтағы лютеран Иоганн Марбахтың қарсы аргументтеріне жауап берді. Каспар Олевиан бастаған кальвинистердің Женева үлгісіндегі пресвитериандық басқару мен тәртіпті енгізуге жасаған тырысыстарына нәтижесіз қарсылық көрсетті, бұл тәртіп 1570 жылы Гейдельбергте орнатылды. Жаңа шіркеу жүйесінің бірінші қадамдарының бірі – Трансильваниямен хат алмасуына байланысты социниандыққа балта шабу арқылы Эрастты қауымнан шығару болды. 1575 жылы Эраст Үштік туралы доктринаға адал екенін мәлімдегеннен кейін ғана бұл тыйым алынды. Дегенмен, оның жағдайы қиын болды, сондықтан 1580 жылы ол Базель университетіне оралды, онда 1583 жылы этика профессоры болып тағайындалды. Ол 1583 жылдың 31 желтоқсанында қайтыс болды.
Thomas Erastus (original surname Lüber, Lieber, or Liebler; 7 September 152431 December 1583) was a Swiss physician and Calvinist theologian. He wrote 100 theses (later reduced to 75) in which he argued that the sins committed by Christians should be punished by the State, and that the Church should not withhold sacraments as a form of punishment. They were published in 1589, after his death, with the title Explicatio gravissimae quaestionis. His name was later applied to Erastianism. His patron's successor, Frederick III, made him a privy Councillor and member of the church consistory in 1559. In theology he followed Huldrych Zwingli, and at the sacramentarian conferences of Heidelberg (1560) and Maulbronn (1564) he advocated by voice and pen the Zwinglian doctrine of the Lord's Supper, replying in 1565 to the counter arguments of the Lutheran Johann Marbach, of Strasbourg. He ineffectually resisted the efforts of the Calvinists, led by Caspar Olevian, to introduce the Presbyterian polity and discipline, which were established at Heidelberg in 1570, on the Geneva model. One of the first acts of the new church system was to excommunicate Erastus on a charge of Socinianism, founded on his correspondence with Transylvania. The ban was not removed until 1575, Erastus declaring his firm adhesion to the doctrine of the Trinity. His position, however, was uncomfortable, and in 1580 he returned to the University of Basel, where in 1583 he was made professor of ethics. He died on 31 December 1583.
Жұмыс
Эраст медицина, астрология және алхимияға қатысты бірнеше еңбектер жариялады және жарияланымдарында Парацельс жүйесін сынады. Осы арқылы ол ортағасырлық дәстүрді, әсіресе Галенді қорғады, бірақ Парацельстің кейбір тұстарын мойындады. Оның есімі 1568 жылы жазылған, бірақ одан кейін жарық көрген еңбекпен тығыз байланысты. Бұл еңбекке тікелей себеп 1568 жылы Гейдельбергтегі Джордж Уизерс, ағылшын пуританы (кейін Колчестер архидиаконы) теология докторы атағын алу үшін өткізген диспут болды. Уизерс 1565 жылы Бьюри Сент-Эдмундста архиепископ Паркермен келіспеушілікке ұшыраған болатын. Уизерс киім-кешектерге қатысты дау ұсынды, бірақ университет рұқсат бермеді; оның пресвитеридің жазалау билігін растайтын тезисі қолдау тапты. "Эраст трактаты" (1589) Эрасттың жесірін алған Жакомо Кастельветро жариялады. Ол жетпіс бес тезистен және одан кейін алты кітаптан тұратын Confirmatio-дан құралған. Генрих Буллинджер мен Рудольф Гвальтердің Эрастқа жазған хаттары қосымша ретінде берілді, олар 1568 жылы жазылған тезистердің қолжазба түрінде таратылғанын көрсетті. 1659 жылы тезистердің ағылшыл тіліне аудармасы, Эрасттың өмірі туралы қысқаша мәліметтермен (Мелхиор Адамның есебіне сүйене отырып) "Шіркеу цензурасының күшінсіздігі" деген атпен жарық көрді; ол 1682 жылы "Экскомуникация туралы трактат" деп қайта басылды және 1844 жылы Роберт Ли, Д. Д. тарапынан қайта жөнделді.
Erastus published several pieces focused on medicine, astrology, alchemy, and attacked in his publications the system of Paracelsus. In doing so, he defended medieval tradition in general, and Galen in particular, while conceding some merit to specific points in Paracelsus. His name is permanently associated with a posthumous publication, written in 1568. Its immediate occasion was the disputation at Heidelberg in 1568 for the doctorate of theology by George Withers, an English Puritan (subsequently Archdeacon of Colchester), silenced in 1565 at Bury St Edmunds by Archbishop Parker. Withers had proposed a disputation against vestments, which the university would not allow; his thesis affirming the excommunicating power of the presbytery was sustained. The Treatise of Erastus (1589) was published by Giacomo Castelvetro, who had married Erastus's widow. It consists of seventy five Theses, followed by a Confirmatio in six books. An appendix of letters to Erastus by Heinrich Bullinger and Rudolf Gwalther, showed that the Theses, written in 1568, had been circulated in manuscript form. An English translation of the Theses, with a brief account of the life of Erastus (based on Melchior Adam's account), was issued in 1659, entitled The Nullity of Church Censures; it was reprinted as A Treatise of Excommunication (1682) and was revised by Robert Lee, D. D., in 1844.
Эрастиандық
Өзінің тезистерінде ол христиандардың жасаған күнәларына мемлекет жазасын беру керектігін және шіркеудің жазалау түрі ретінде діни сакраменттерді ұстап қалмауы керектігін айтқан. Бұл көзқарас қазір эрастиандық деп аталады. Өзінің "Тезистерінде" Эраст христиандықты мойындаушылардың күнәларына діни қызметкерлердің діни сакраменттерді қабылдамауы арқылы емес, азаматтық билік тарапынан жазалану керектігін түсіндірді. Вестминстер ассамблеясында осы пікірді ұстанушылар Джон Селден, Джон Лайтфут, Томас Коулман және Булстрод Уайтлок болды, оның 1645 жылғы сөзі Лидің тезистер нұсқасына қосылған. Алайда, көп дау-дамайдан кейін, кері көзқарас қабылданды, Лайтфут ғана қарсы дауыс берді. Вестминстерлік сенім жазбасының (Шіркеунің айыптамалары) келесі тарауы ағылшын парламентімен бекітілмеді. Католик энциклопедиясы бойынша: "Тезистер мен тезистердің растамасы 1589 жылы бірге жарық көрді. "Тезистер" төңірегіндегі басты мәселе – шеттету еді. Алайда, Эраст бұл терминді католиктік мағынада қолданбады, яғни қылмыскерді қоғамнан немесе шіркеу мүшелігінен шығару мағынасында. Ол сілтеме жасаған шеттету – жаман өмір сүретіндердің діни сакраменттерге қатысуына тыйым салу еді."
In his Theses, he argued that the sins committed by Christians should be punished by the State, and that the Church should not withhold sacraments as a form of punishment. This view is now known as Erastianism. In his Theses, Erastus explained that sins of professing Christians are to be punished by civil authority, and not by the withholding of sacraments on the part of the clergy. Those holding this view in the Westminster Assembly included John Selden, John Lightfoot, Thomas Coleman and Bulstrode Whitelocke, whose speech in 1645 is appended to Lee's version of the Theses. However, after much controversy, the opposite view was carried, with Lightfoot alone dissenting. The consequent chapter of the Westminster Confession of Faith (Of Church Censures) was not ratified by the English parliament. According to the Catholic Encyclopedia, "The Theses and Confirmatio thesium appeared together in 1589. The central question about which the "Theses" turned was that of excommunication. The term is not, however, used by Erastus in the Catholic sense as excluding the delinquent from the society or membership of the Church. The excommunication to which [it] alludes was the exclusion of those of bad life from participation in the sacraments."