Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзгелерден өзін бағалау – тек өзінің мүддесі, ләззаты немесе әл-ауқаты туралы артық немесе толығымен ойлау, басқаларды ескермеу. Эгоизм – альтруизмнің немесе өзімшілдіктің қарама-қарсысы; сондай-ақ (С.С. Льюис айтқандай) өзіне шоғырланудан өзгеше.
Concern for self above that of others
Selfishness is being concerned excessively or exclusively for oneself or one's own advantage, pleasure, or welfare, regardless of others. Selfishness is the opposite of altruism or selflessness; and has also been contrasted (as by C. S. Lewis) with self centeredness.
Әр түрлі көзқарастар
Өзімшілдіктің салдары діни, философиялық, психологиялық, экономикалық және эволюциялық контексттерде әртүрлі пікірлерге себеп болды.
The implications of selfishness have inspired divergent views within religious, philosophical, psychological, economic, and evolutionary contexts.
Классикалық
Аристотель өз отандастарының көпшілігінен көрінген көпшілігінің пікірін бөлісіп, тек өз пайдасын ойлайтындарды айыптады; бірақ ол қоғамдық мақтауға лайық нәрсенің ең үлкен үлесін алуға ұмтылған, саналы адамды қолдады. Сенека кеңірек қоғам аясында өзін-өзі жетілдіруді ұсынды – өзіне қамқорлық жасауды, ол бұл тақырыпта тек қана жекешелікке қарсы тұрды, бұл идеяны кейін Фуко дамытты.
Aristotle joined a perceived majority of his countrymen in condemning those who sought only to profit themselves; but he approved the man of reason who sought to gain for himself the greatest share of that which deserved social praise. Seneca proposed a cultivation of the self within a wider community—a care for the self which he opposed to mere selfishness in a theme that would later be taken up by Foucault.
Орта ғасырлар/Ренессанс
Батыс христиандық дәстүрінде өзімшілдік – басты жамандық ретінде қарастырылды, ол мақтаншылдық түрінде жеті өлімдік күнәлердің түбінде тұрды. Фрэнсис Бэкон бұл дәстүрді "Адам өзі үшін дана болуы – тышқанша дана болумен тең" деп сипаттағанда оны жалғастырды.
Selfishness was viewed in the Western Christian tradition as a central vice—as standing at the roots of the seven deadly sins in the form of pride. Francis Bacon carried forward this tradition when he characterized “Wisdom for a man's self [a]s the wisdom of rats”.
Қазіргі заман және заманауи
Коммерциялық қоғамның қалыптасуымен қатар Бернард Мандевилль әлеуметтік және экономикалық даму жеке адамның мінез-құлқына, ол "эгоизмнің нашарлығы" деп атаған нәрсеге байланысты деген парадокс ұсынды. Адам Смит "көрінбейтін қол" тұжырымы арқылы экономикалық жүйені өзімшілдік мүдделерді пайдалы жолмен кең ауқымды мақсаттарға бағыттайтын құрал ретінде қарастырды. Джон Локк, Адам Смитпен бірге, ерте классикалық либерализмнің маңызды тұлғасы болды: жекелеген адамның қадір-қасиеті мен теріс бостандық идеяларын қолдайтын идеология. Бұл негізгі тақырыптар өзімшілдік тұжырымымен тығыз байланысты. Мысалы, Локк адамдардың "өздігінен басқару" принципін іске асыруын қалаған, яғни әрбір адамның өз шешімдерін өзі қабылдауы керек. Осы туа біткен құқық адамдарға альтруистік міндеттердің салмағын көтермей, өз мүдделерін ілгерілетуге мүмкіндік береді. Осылайша, социализм сияқты саяси идеологиялардың еңінен айырмашылығы, Локк және басқа классикалық либералдар өзімшілдік адам табиғатындағы қалыпты жағдай деп санайды. Локк, мүмкін, кейінгі ойшылдар, мысалы Айн Рэнд сияқтыларға эгоизмді әлеуметтік құндылық және әлеуметтік прогрестің бастауы ретінде қорғауға жол ашты. Айн Рэнд өзімшілдікті құндылық деп есептеді. Рим-католик философы Жак Маритен Аристотельдің тұжырымына сүйене отырып, саясаттың негізгі мәселесін альтруизм мен өзімшілдік арасындағы таңдау ретінде қарастыру – қазіргі заманғы мемлекеттердің негізгі және зиянды қатесі екенін айтты. Керісінше, ынтымақтастық басым болуы керек: адамдар табиғатынан әлеуметтік жандар, сондықтан жеке тұлғалар қоғамның игілігін іздеу арқылы ғана толыққанды өмір сүре алады.
With the emergence of a commercial society, Bernard Mandeville proposed the paradox that social and economic advance depended on private vices—on what he called the sordidness of selfishness. Adam Smith with the concept of the invisible hand saw the economic system as usefully channelling selfish self interest to wider ends. John Locke, along with Adam Smith, was a key figure in early classical liberalism: an ideology that champions notions of individualism and negative liberty. These core themes inevitably relate to the concept of selfishness. Locke, for example, sought for people to exercise "self government"—the idea that an individual should make his/her own decisions. This inherent right would allow individuals to pursue self interests, rather than suffer the burdens of any altruistic obligations. Thus, unlike political ideologies such as socialism, Locke and other classical liberals believe that selfishness is engrained in human nature. Locke arguably opened the door for later thinkers like Ayn Rand to argue for selfishness as a social virtue and the root of social progress. Ayn Rand held that selfishness is a virtue. Roman Catholic philosopher Jacques Maritain opposed the latter view by way of the Aristotelian argument that framing the fundamental question of politics as a choice between altruism and selfishness is a basic and harmful mistake of modern states. Rather, cooperation ought to be the norm: human beings are by nature social animals, and so individual persons can only find their full good in and through pursuing the good of the community.
Экология
Экологияда түрлер кейде бір-бірімен ынтымақтасады, мұны өзара пайдалы қарым-қатынас деп қарастыруға болады. Бірақ түрлер өзара пайдалы мінез-құлықты өздері таңдайды, себебі бұл мінез-құлық оларға ортаға бейімделуге көбірек мүмкіндік береді, ал бұл түптеп келгенде – өзімшілдік. Мысалы, жабайы иттің қоғамында жануарлардың ынтымақтастығы байқалады. Олар ірі сүтқоректілерді оңай аулау үшін бірге аң аулайды. Аң ауру барысында әрбір жеке тұлғаның белгілі бір рөлі болады, мысалы, олжаны тік жарға қарай қуу арқылы басқаларына оңай аулауға жағдай жасайды.
In ecology, species sometimes would cooperate each other, which could be considered as a mutualistic behavior. But species choose to have mutualistic behaviors, because the mutualistic behaviors could provide them more benefits to fit in the environment, which ultimately is a selfishness behavior. For example, animal cooperation exists in wild dogs community. They hunt together, for hunt large mammals easier. During the hunting, each individuals would have specific roles, like chase the prey toward a cliff and make other individuals easy to hunt.
Психология
Адамның көңілсіздігі өзімшілдіктің түбірі саналады, тіпті психопаттардың салқынқанды манипуляциясына дейін барады. Өзін-өзі қуаттандыру мен өзімшілдік арасындағы қайшылық, жеке тұлға мен қоғамның мүдделерінің қақтығыс аренасына айналған, мысалы, ата-аналар мен балалар немесе ерлер мен әйелдер арасында орын алады. Психоаналитиктер шынайы өзіндік сезімді дамытуды жақтайды, тіпті денсаулыққа пайдалы өзімшілдік туралы айтуға болады, бұл Анна Фрейд "эмоционалдық бағыну" деп атаған өзін-өзіңнен айырудан өзгеше.
Lack of empathy has been seen as one of the roots of selfishness, extending as far as the cold manipulation of the psychopath. The contrast between self affirmation and selfishness has become a conflictual arena in which the respective claims of individual/community are often played out between parents and children or men and women, for example. Psychoanalysts favor the development of a genuine sense of self, and may even speak of a healthy selfishness, as opposed to the self occlusion of what Anna Freud called "emotional surrender".
Криминология
Өзімшілдік "Қылмыстық айналым" деп аталатын қылмыстың феноменологиялық теориясындағы маңызды ерекшелік ретінде көрсетілді. Сәйкесінше, көптеген қылмыстық әрекеттерде өзімшілдік күшейе түседі, ол әртүрлі жағдайларда және қылмыстың түрлі формаларында әртүрліше көрінеді.
Self centeredness was marked as a key feature in a phenomenological theory of criminality named "The Criminal Spin" model. Accordingly, in most criminal behaviors there is a heightened state of self centeredness, that differently manifests itself in different situations and in different forms of criminality.