Кіріспе

Лютер Блиссеттің "Q" романы – Лютер Блиссеттің 1999 жылы итальян тілінде алғаш рет жарық көрген романы. Роман 16 ғасырдағы Еуропа ортасындағы оқиғаларды қамтиды және протестанттық реформация қозғалыстарын көрсетеді. "Лютер Блиссет" – 1999 жылы аяқталған "Лютер Блиссет жобасының" құрамына кірген төрт итальяндық автордың (Роберто Буй, Джованни Каттабрига, Федерико Гульельми және Лука Ди Мео) псевдонимі. Қазір олар Ву Мин деген атпен шығарма жазады. Роман дания, голланд, ағылшын (британ және американ), француз, неміс, грек, корей, литва, поляк, орыс, түрік, баск, чех, португал, испан және серб тілдеріне аударылған. Барлық басылымдарда кітапты коммерциялық мақсатсыз көшіруге рұқсат беретін түпнұсқалық авторлық құқық туралы ескерту сақталған.

Сюжет

Кітап 16 ғасырдың бірінші жартысында Еуропаны шарлап, протестанттық реформацияның нәтижесінде туған түрлі қозғалыстар мен көтерілістерге қатысқан анабаптист радикалдың жолымен жүреді. Кітап 30 жылға созылады, осы кезеңде Рим-католик шіркеуінің кардиналы Джованни Пьетро Карафаның тыңшысы "Q" (Qoèlet) оны қуалайды. Басты кейіпкер, оқиға барысында атын көптеген рет өзгертеді, алғашқыда Томас Мюнцермен бірге неміс шаруаларының соғысына қатысады, сол кезде ол келіссөздерге қатысып, кейіннен он екі қағида ретінде ресімделген келісімге жетеді. Содан кейін ол Мюнстер қоршауында, Мюнстер көтерілісі кезінде және бірнеше жыл өткен соң Венецияда шайқасады.

Түсіндірулер мен даулар

Еуропа бойынша бірнеше сыншылар «Q» романын саяси тұрғыдан қарастырып, оны 1960 және 1970 жылдардағы наразылық қозғалыстарының күн төмендеуінен кейін еуропалық қоғамның аллегориясы деп санайды. 16 ғасырда Контрреформация кез келген балама теологтік ағымды немесе радикалды әлеуметтік қозғалысты басып тастады, ал Аугсбург бейбіт шарты континентті католик және протестант державалары арасында бөлуді бекітті. Сол сияқты, 20 ғасырдың соңғы жиырма жылы консервативті идеологиялардың кек алумен қайта жандануымен және Халықаралық валюта қоры басқарған экономиканың корпоративтік жаһандануымен белгіленді, бұл кез келген қарсылықты жеңіп алуға тырысты. Бұл түсінік авторлардың «Q» романын «өмірді сақтау дағдыларының нұсқаулығы» деп сипаттауынан туындайды, бұл кітаптың соңына жарық түсіруі мүмкін. Бірақ бұл – жарық көргеннен кейін пайда болған көптеген түсініктердің бірі ғана. Басқа оқырмандар мен сыншылардың пікірінше, «Q» – Лютер Блиссеттің көтерілісші, өзін өзі ауыстыратын ұжымдық көрініс ретінде жасырылған автобиографиясы. Басты кейіпкердің аты жоқ (кейін авторлар өздерін У-Мин деп атады, бұл қытай тілінде «аты жоқ» деген мағынаны білдіреді), ол дәуірдің барлық құлпырауына қатысады, халықты көтеріліске шақырады және түрлі алаяқтықтар мен кешірімсіз әрекеттерді ұйымдастырады. Британдық романист Стюарт Хоум мен американдық романист Дэвид Лисс екеуі де «Q» романын «анти-роман» деп түсіндірді, бірақ олардың талдаулары әртүрлі қорытындыға келді. Хоумның шолуы сюжеттегі әлеуметтік, саяси және субмәдени сілтемелерге баса назар бөлсе, Лисс шолуы кітапты қажетсіз және өзіне-өзі сілтеме жасайтын туынды деп санады. Басқа оқырмандар «Q» романының радикализм, постмодернизм және аллегориялардан басқа, ең алдымен, оқиғаға толы шытырман оқиға, итальяндық дәстүрдегі Эмилио Салгари және басқа да танымал фельетон авторларының туындылары сияқты, оқиғалы роман екенін айтты. 2018 жылы BuzzFeed News тілшісі оңшыл «QAnon» конспирологиялық теориясының романдағы сюжеттік желілермен көптеген ортақ белгілері бар екенін мәлімдеді.

Фильмге бейімделу

"Q" фильмінің түсірілу мүмкіндігі туралы әңгімелер 2000-шы жылдардың ортасынан бері қарай жүріп келеді. 2007 жылдың 9 желтоқсанында британдық "The Observer" газеті Radiohead тобына берген ұзақ сұхбатында Том Йорк былай деді: "О, бұл керемет! Бірақ менің әйелімнің осы салаға қатысты білімі бар, сондықтан ол маған барлығын түсіндіріп беріп жатыр. Орта ғасырлық шіркеудегі қырғын. Бұл қызықсыз. Мен оны фильмге түсіргім келеді. Менің келесі мақсатым осы." Сұхбаттасушы: "In Rainbows-тан түскен пайданы қолданасыз ба?" - деп сұрағанда, Йорк: "Күмән. Ол тек тамақтандыруға ғана жетеді" - деді. 2011 жылдың 21 қаңтарында итальяндық продюсер Доменико Прокаччи "Q" фильмін түсіру құқығын сатып алды және сценарийді жазуды Джаиме Алонге мен Алессандро Сциппаға тапсырды. Прокаччидің "Fandango" өндіріс компаниясы басқа елдермен бірлесіп фильм түсіруді жоспарлап отырды.

Алтай: "Q-ға қайта оралу"

2009 жылдың мамыр айында Ву Мин жаңа кітапты жазуды аяқтағанын хабарлады, ол "олардың тұңғыш романы Q әлемінде және тарихи байланысында" өрбиді. Олар оны 2009 жылдың күзінде Италияда басылатынын мәлімдеді. Кейіннен кітаптың атауы "Алтай" болатынын айтып, былай түсіндірді: