Кіріспе

Американдық психолог және педагог

Джеймс Роуленд Ангелл ( /ˈeɪ//n//dʒ//əl/; 8 мамыр 1869 – 4 наурыз 1949) – американдық психолог және педагог, 1921 жылдан 1937 жылға дейін Йель университетінің 16-шы президенті қызметін атқарды. Оның әкесі, Джеймс Бёррилл Ангелл (1829–1916), 1866 жылдан 1871 жылға дейін Вермонт университетінің, ал 1871 жылдан 1909 жылға дейін Мичиган университетінің президенті болды.

Ерте өмір және білім

Ангел 1869 жылдың 8 мамырында Вермонт штатының Берлингтон қаласында дүниеге келді. Ол американ тарихындағы ең көрнекті академиялық отбасылардың біріне туған. Род-Айленд штатының Провиденс қаласына қоныс аударған Томас Ангелдің жетінші буын ұрпағы, Джеймстің әкесі Джеймс Бюрилл Ангел Вермонт университетінің президенті, содан кейін Мичиган университетінің президенті болды. Ол үш баланың кенжесі, үлкен ағасы мен әпкесі болған. Ангел екі жасқа толғанда, оның отбасы Мичиган университетінің президенті қызметін атқару үшін Энн-Арбор қаласына көшті. Оның анасының әкесі Алексис Касвелл Браун университетінде математика және астрономия профессоры болды, кейінрек университеттің президенті атанды. Ол сондай-ақ Ұлттық ғылым академиясының негіздеуші мүшесі еді. Оның ағасы Алексис К. Ангел Мичиган құқығының профессоры, кейіннен федералды судья болды. Оның әпкесінің күйеуі Эндрю К. Маклафлин Мичиган университеті тарих факультетінің меңгерушісі болды. Оның туысы Франк Ангел Корнелл және Стэнфорд университеттерінде психология зертханаларын құрды. Ангел 1890 жылы Мичиган университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. Ол Джон Дьюимен тығыз қарым-қатынаста болды және 1891 жылы оның жетекшілігімен магистр дәрежесін алды. Мичиган штатында ол Delta Kappa Epsilon студенттік ұйымының мүшесі болды (Омикрон бөлімшесі). Содан кейін ол Гарвард университетіне оқуға түсіп, 1892 жылы психологиядан екінші магистр дәрежесін алды. Ол Берлин және Галле қалаларында философия ғылымдарының докторы дәрежесін алу үшін оқыды. Канттың еркіндік туралы диссертациясы қабылданды, бірақ стильдік түзетулер қажет болды, бірақ ол оларды аяқтаған жоқ. Оның орнына, ол Миннесота университетінде қызметке орналасуға шешім қабылдады. Дегенмен, өмірі бойы 23 құрметті диплом алды.

Академиялық мансап

1895 жылы Ангелге бір жыл бұрын Мичиганнан көшіп келген Джон Дьюи Чикаго университетінде қызмет ұсынды. Ол дереу өзінің Чикагодағы әріптесі Аддисон В. Мурмен бірлесіп мақала жазды, ол Корнелл психологы Эдвард Брэдфорд Титченер мен Принстон психологы Джеймс Марк Болдуин арасындағы өткір дауды бірден шешті, сонымен қатар Функционализм мектебінің негізін салды. Кейіннен, Чикагода жұмыс істеп жүргенде, Ангел 1904 жылы «Психология: Адам санасының құрылымы мен функцияларын зерттеуге кіріспе» атты оқулығын жариялады, ол психологияға функционалистік көзқарас бойынша маңызды еңбек болды. Ангел психологияның мақсаты – ақылдың организмге ортаға бейімделуге қалай көмектесетінін зерттеу екенін атап өтті, ал функционализм – сананы зерттеу әдісі және ол организмнің ортамен байланысын қалай жақсартатынын анықтау жолы болды. Йель университетінің президенті ретінде Ангел евгениканы қолдады.

НКК

Ангелдің NBC-дегі рөлі "радио тыңдаушы миллиондаған адамдарға тиімдірек қызмет ету жолдарын ойлап табу және ұсыну" болды. Ол бұл тақырыпта жиі жазды және дәріс оқыды. Ангел 1939 жылғы қазан айында NBC радиосында тұңғыш рет көрсетілген "Өнер үшін өнер" атты өнерді бағалау бағдарламасын дамытудың бастамашысы болды. Ол сондай-ақ "мәдени өнімдерді жаппай өндіру және жаппай тарату" мәселесімен айналысқан Ұлттық өнер қоғамының қамқоршылар кеңесінің төрағасы болды. Ол өзінің студенттері мен проблемаларына қызығушылық танытқан әйелінің өміріне зор қуаныш сыйлады. Кэтрин Ангел Нью-Хейвен мейрамхана институтын құрды, кейін ол Американың Кулинарлық институты деп аталды.

Функционалдық психология

Джон Дьюидің ой-пікірлеріне зор ықпал еткен және функционалдық психологиямен тығыз байланысты. Ангелл американдық психологиялық қауымдастықтың президенттік мәлімдемесінде функционализм туралы үш маңызды тұжырымын жеткізді. Функционалдық психология ақыл-ой операцияларын, оның ақыл-ой қызметі арқылы және оның ірі биологиялық күштермен байланысы тұрғысынан зерттейді. Ангелл функционалдық психологтар адамдардағы ақыл-ой операцияларының эволюциясын, қоршаған ортамыздың жағдайларына бейімделудің бір жолы ретінде қарастыруы керек деп есептейді. Ақыл-ой операцияларының өзі қызығушылық тудырмайды. Функционалдық психология – сананың жекелеген элементтері емес. Ақыл-ой функциялары организмнің мінез-құлық дағдыларына көмектесу және жаңа жағдайларға бейімделу арқылы оның тірі қалуына көмектеседі. Ақыл мен денені бөліп қарастыруға болмайды, себебі функционализм – ақыл-ой операцияларын және олардың мінез-құлықпен байланысын зерттейтін ғылым. Осы одақта организм мен ортаның толық байланысы және ақыл-ойдың осы біріккендегі қызметі мен орны сұрақ тудырады. Осы тұжырымдамаларды айта отырып, Ангелл функционализмді – ақыл-ой процестерінің қалай жұмыс істейтінін, олардың қандай қызмет атқаратынын және оларды сақтап қалған жағдайларды зерттеу ретінде, ал сананың нелігі және оның алдындағы құрылымдық психологияның жеке ақыл-ой элементтеріне назар аударған айырмашылығын көрсетті. Донна Харавей өзінің "Приматтық көзқарастар: қазіргі заманғы ғылым әлеміндегі жынысы, нәсілі және табиғаты" атты кітабында: "Ангелл университет, өнеркәсіп, қайырымдылық және ғылым саясатының қоғамды ғылыми басқарудың материалдық құрылымдары мен идеологиясын дамытудағы күрделі өзара байланысын көрнекті түрде бейнеледі" деп жазады (67 бет).