Кіріспе
Лай (немесе лирикалық лай, "лирикалық лаи", бретон лайынан айырмашылығы үшін) – лирикалық, повестік өлең, ол сегіз буынды жұптармен жазылады және көбінесе оқиғалар мен махаббат туралы әңгімелейді. Лайлар негізінен 13-14 ғасырларда Франция мен Германияда жазылған. Ағылшыл тіліндегі "lay" термині 13 ғасырдағы көне француз тіліндегі "lai" сөзінен алынған. Француз терминінің шығу тегі нақты емес; мүмкін, ол неміс тілінен алынған (архаикалық немесе диалектілік ағылшын тілінде "lake" – "ойын, қызық" және қазіргі швед тілінде "att leka" – ойнау). Johannes de Grocheio қолданған "note", "nota" және "notula" терминдері лайдың синонимдері болған сияқты. Лайдың поэтикалық формасы әдетте бірнеше тармақтан тұрады, олардың ешқайсысының формасы бірдей емес. Осының салдарынан, оған сүйемелдеу музыкасы қайталанбайтын бөлімдерден құралады. Бұл лайды сол дәуірдегі музыкалық маңызы бар өлеңдердің басқа түрлерінен (мысалы, рондо мен баллададан) ерекшелендіреді. 14 ғасырдың соңында лай дамуының аясында кейбір лайлар тармақтарды қайталайды, бірақ көбінесе тек ұзын мысалдарда. Агинкур шайқасында (1415 ж.) француз әскерінің жеңілісіне қанағаттанбау үшін жазылған лайдың бір өте кеш үлгісі бар (Пьер де Нессонның "Lay de la guerre"), бірақ оған арналған музыка сақталмаған. "Роман де Фаувелде" төрт лай кездеседі, олардың барлығы авторсыз. Лай музыкалық және поэтикалық форма ретінде Гиллем де Машоның шығармаларында ең жоғары деңгейге жетті; осы 14 ғасырдың "ars nova" композиторының 19 жеке лайы сақталған, және олар оның ең күрделі және жетілген әйгілі шығармаларының қатарында.
lay is a 13th century loan from Old French lai. The origin of the French term itself is unclear; perhaps it is itself a loan from German Leich (reflected in archaic or dialectal English lake, "sport, play" and in modern Swedish (att leka = to play). The terms note, nota and notula (as used by Johannes de Grocheio) appear to have been synonyms for lai. The poetic form of the lai usually has several stanzas, none of which have the same form. As a result, the accompanying music consists of sections which do not repeat. This distinguishes the lai from other common types of musically important verse of the period (for example, the rondeau and the ballade). Towards the end of its development in the 14th century, some lais repeat stanzas, but usually only in the longer examples. There is one very late example of a lai, written to mourn the defeat of the French at the Battle of Agincourt (1415), (Lay de la guerre, by Pierre de Nesson) but no music for it survives. There are four lais in the Roman de Fauvel, all of them anonymous. The lai reached its highest level of development as a musical and poetic form in the work of Guillaume de Machaut; 19 separate lais by this 14th century ars nova composer survive, and they are among his most sophisticated and highly developed secular compositions.