Кіріспе

Тамаққа дәм беру үшін қосылатын зат.

Дәмдеуіш – тамаққа, әдетте пісіргеннен кейін, нақты дәм беру, дәмді күшейту немесе тағамды толықтыру мақсатымен қосылатын дайын өнім. Үстелге қойылатын дәмдеуіш немесе соус – тамақтан бөлек берілетін және жеушінің талғанына қарай қосылатын дәмдеуіш. Кейде дәмдеуіштер тағамды дастарқанға қою алдында қосылады, мысалы, кетчуп, қыша немесе майонезбен жасалған сэндвичке. Данияда ремулад – бұл тұздық пен майонездің қоспасы. Кейбір дәмдеуіштер пісіру кезінде дәм мен текстураны қосу үшін қолданылады: барбекю соусы, қосылған май, терияки соусы, соя соусы, Мармит және қаймақ – олардың мысалдары. Көптеген дәмдеуіштер, мысалы, қыша немесе кетчуп, бір рет қолдануға арналған қаптамаларда болады, көбінесе алып жүру немесе жылдам тамақпен бірге беріледі.

Анықтама

Дәмдеуіштің нақты анықтамасы әртүрлі. Кейбір анықтамаларға хошқыштар мен шөптер, тіпті тұз бен бұрыш кіреді, осы терминді дәмдеумен бірдей мағынада қолданады. Ал басқалары анықтаманы тек "бір немесе бірнеше хошқыштардан тұратын дайындалған тағамдық қоспаларға" шектейді, олар тағам піскеннен кейін қосылады, мысалы, горчица, кетчуп немесе нәрке соусы. Бұл термин бастапқыда тұздалған немесе консервіленген тағамдарды сипаттаған, бірақ мағынасы уақыт өте өзгерген.

Тарих

Дәмдеуіштер ежелгі Римде, Үндістанда, Грецияда және Қытайда белгілі болған. Тамақты сақтау технологиялары кеңінен таралмаған кезеңде, дәмді ету үшін күшті дәмді дәмдеуіштер мен қосымшалар қолданылған деген миф бар, бірақ бұл пікірді ешқандай дәлел немесе тарихи деректер растамайды. Римдіктер әртүрлі балықтардың ішек-қарнының ішін ұнтақтап, тұзға салып ашытып, тамақтың дәмін жақсартуға жарамды глутамин қышқылына толы сұйық жасаған. Осы соустардың танымалдылығы дәмдеуіш өнеркәсібінің гүлденуіне әкелді. Дәмдеуіштер нарығы – арнайы тағамдар нарығында ірімшіктен кейінгі екінші орындағы ірі нарық.