Кіріспе

Уэльс тіліндегі поэзияда цингханедд (сөзбе-сөз "үйлесім") – бір жол ішінде дыбыстық құрылымды ұйымдастырудың негізгі түсінігі, соның ішінде екпін, аллитерация және ұйқас қолданылады. Цингханеддтің әртүрлі түрлері аудл және cerdd dafod сияқты барлық ресми уэльс өлеңдерінің сипаттамаларында кездеседі. Көне заманнан бастау алғанмен, цингханедд және оның өзгешеліктері бүгінгі күнге дейін көптеген уэльс тіліндегі ақындар қолданып келеді. Көптеген ақындар цингханеддті ағылшын тіліндегі өлеңдерде қолдануға тырысып көрді, мысалы, Джерард Мэнли Хопкинс. Дилан Томас туындыларының бір бөлігіне де цингханедд әсер еткен.

Цингханедтің түрлері

dd, ll және ch – уэльс әліпбиіндегі диграфтар, олардың әрқайсысы тиісінше /ð/, /ɬ/ және /χ/ дауысын білдіреді.

Цингханэдд грус ("аралас-гармония")

Басты басатын дауыстыны қоршап тұрған барлық дауыссыздар үтірден кейін сол ретпен қайталанып келуі керек. Дегенмен, жолдың екі жартысының соңғы сөздерінің соңғы дауыссыздары әртүрлі болуы тиіс, сондай-ақ әр жартысының басты басатын дауыстылары да әртүрлі болуы керек. Мысалы, XV ғасырдағы ақын Гверфул Мехеннің "Cywydd y Cedor" поэмасынан: Мұнда біз кезураның екі жағында {C L Dd Dd [стресс] L} үлгісін көреміз. Басты басатын дауыстылар – ⟨a⟩ (қысқа монофтонг) және ⟨wy⟩ (дифтонг /uj/). "Цингханедд грюс" түрінде жолдың екінші жартысында, әдетте, созылудың бөлігі болып табылмайтын дауыссыздар кездеспейді (ерекшеліктер бар, әсіресе жартысының басында және жоғарыда айтылғандай, жолдың соңғы дауыссызы). Басты басатын дауыстылардан басқа дауыстылар кез келген болуы мүмкін.

Цингханэдд тартылады (ішінара "аралас үйлесімділік")

Дәл цингханэдд грезіндей, тек сызықтың екінші жартысының басында "эхо" ырғақтарының тізбегінде жоқ дауыссыз дыбыстар болады. Цингханэдд Р. Уильямс Пэрридің мына жолында кездеседі:

Мұнда {Rh Ch Dd [стресс]} дауыссыз дыбыстар тізбегі әртүрлі буынды дауыстылармен (қысқа ⟨e⟩ және ұзақ ⟨â⟩) қайталанады. Бірінші жартысының соңындағы ⟨n⟩ цингханэддте ешқандай рөл атқармайтынын байқауға болады: жолдың соңғы сөзі ⟨iâ⟩ дауыстымен аяқталады; егер бұл сөз де ⟨n⟩-мен аяқталса, екі сөздің арасында қарапайым ұйқас пайда болар еді, ал цингханэддте мұндайға жол жоқ. Сызықтың екінші жартысының {D N} да цингханэддтің құрамына кірмейтініне назар аударыңыз: осы айырмашылық цингханэдд грез және цингханэдд дравс арасында. Сызықтың осы бөлігінде қанша дауыссыз дыбыс жауапсыз қалса да, бастапқы дауыссыз дыбыстар тізбегі мен стресс қайталанса болады; Дәффид ап Гвилимнің «Ланбадарн қыздары» өлеңінен бір мысал келтірейік, онда тек бір буын қайталанады:

(⟨h⟩ әрпімен басталатын сөздер дауыстымен басталатын сөздер ретінде қарастырылады.)

Цингханэд сайн ("сазды үйлесімділік")

Синганед сайн ішкі рифмамен ерекшеленеді. Егер жол екі кесу арқылы үш бөлікке бөлінсе, бірінші және екінші бөліктер рифмаласады, ал үшінші бөлік екінші бөліктің дауыссыз дыбыстар үлгісін қайталайды. Мысалы:

Цингханэдд лусг ("армониялық сүйреу")

Жыр жолының бірінші жартысындағы кесу сызығына дейінгі соңғы буын, жолдың соңғы көп буынды сөзінің соңғы буынымен (яғни екінші жартысының басты дауыс буынымен) толық рифма жасайды. Мысалы:

Басқа мәліметтер

Цингханеддтің толық есебі мыңдаған сөзді құрайды: жүйенің толық сипаттамасы көптеген кіші түрлері мен ерекшеліктерін қамтуы керек.