Мартин Лютердің «Шіркеудің Вавилон тұтқындығы» трактаты

Кіріспе

XVI ғасырдағы Мартин Лютердің шіркеудің Бабыл тұтқындауы туралы теологиялық еңбегі (De captivitate Babylonica ecclesiae, praeludium Martini Lutheri, 1520 жылғы қазан) – 1520 жылы Мартин Лютер жариялаған үш маңызды еңбектің екіншісі. Ол неміс ұлтының христиан ақсүйектеріне арналған үндеуінен кейін (1520 жылғы тамыз) және «Христианның еркіндігі туралы» еңбегінен бұрын жарық көрді. Бұл кітап теологиялық сипатта болғандықтан, латын және еңбектер жазылған неміс тілдерінде жарияланды.

Контекст

1520 жылы қазан айында Лютерге қарсы папаның бұйрығы Виттенбергке жеткенде, кітап басылып шығуына бір аптадай уақыт қалған еді. Бұйрық пен кітап бір уақытта дайындалып жатты. Лютер католик шіркеуін және папалық билікті құтқыншақтап ұстап отыр деп айыптайды, Римді Киелі кітаптағы Бабылмен теңестіреді, ол ізраилдіктерді өз отанынан қуып, Бабылда тұтқында ұстаған. Лютердің пікірінше, папа діни сакраменттер мен католик теологиясын пайдаланып шіркеуді құтқыншақтап ұстап отыр. және оны қайтару керек. Ал тәубе рәсімінің мәні – сенім арқылы алынған уәде сөздері (жарылқау). Құдайлық институттары мен олармен байланысты құтқарылудың құдайлық уәделері болғандықтан, осы үш нәрсені ғана сакраменттер деп санауға болады; бірақ нақты айтқанда, тек Крещение және Евхаристия ғана сакраменттер болып есептеледі, себебі тек олардың ғана «құдайлық белгілері» бар: Крещениедегі су және Евхаристиядағы нан мен шарап. Аталған «құтқыншақтық» ең алдымен, Иеміздің соңғы тоқпағында қарапайым халыққа тостаған ұсынбау, екіншісі – трансбұтану ілімі, үшіншісі – Рим-католик шіркеуінің Құрбандықтар шалу және ізгі амал екендігі туралы үйретуі. Бұл еңбек ашулы тонмен жазылған, папалық билікке шабуыл жасайды, тіпті кейбір жерлерінде мұсылмандар мен яһудилердің кейбір амалдарына қолдау көрсетеді. Лютер «Германия ұлттығының христиан абыройлыларына» деген үндеуінде осы мәселеге қысқаша тоқталған болса да, алғаш рет папаны Антихрист деп тікелей айыптады. Бұл, әрине, Лютердің көзқарастарының радикалданғанын көрсетті – бір жыл бұрын ғана сакраменттердің жарамдылығын қорғаған ол, енді оларға қатысты қатты шабуыл жасады. Латын тілінде жарық көргенімен, бұл еңбектің аудармасын Лютердің қарсыласы, Страсбург францисканы Томас Мурнер, тез арада неміс тіліне аударып басып шығарды. Ол, халыққа Лютердің сенімдерінің радикалдығын танытса, олар оны қолдау арқылы қателесіп жатыр екенін түсінеді деп үміттенді. Бірақ, керісінше, Мурнердің аудармасы Лютердің көзқарастарын Германия бойынша таратуға көмектесті. Алайда Лютердің тілінің қаталдығы кейбір адамдарға ұнамады. Бұл еңбек жарық көргеннен кейін, папалық билікті қатаң айыптағандықтан, бұрын Лютердің қызметін абайсызда қолдаған атақты гуманист Эразм, оның реформаға шақыруын қолдамауы керек екеніне көз жеткізді.

The book was circulating in print not quite a week when the papal bull against Luther arrived in Wittenberg in October 1520. The bull and the book were being prepared simultaneously. Luther accuses the Catholic Church and the papacy of keeping the church in captivity, equating Rome with the biblical Babylon that exiled the Israelites from their homeland, holding them captive in Babylon. According to Luther, the pope was holding the church in captivity through the use of the sacramental system and Catholic theology. and be reclaimed. As for penance, its essence consists in the words of promise (absolution) received by faith. Only these three can be regarded as sacraments because of their divine institution and the divine promises of salvation connected with them; but strictly speaking, only Baptism and the Eucharist are sacraments, since only they have "divinely instituted visible sign[s]": water in Baptism and bread and wine in the Eucharist. The titular "captivity" is firstly the withholding the cup in the Lord's Supper from the laity, the second the doctrine of transubstantiation, and the third, the Roman Catholic Church's teaching that the Mass was a sacrifice and a good work. The work is angry in tone, attacking the papacy, and at some points, even defending some practices of Muslims and Jews. Although Luther had made a link tentatively in the address To the Christian Nobility of the German Nation, this was the first time he forthrightly accused the pope of being the Antichrist. It certainly heralded a radicalisation of Luther's views — only a year before he had defended the validity of the sacraments, yet was now attacking them fiercely. Although published in Latin, a translation of this work was quickly published in German by Luther’s opponent, the Strasbourg Franciscan Thomas Murner. He hoped that by making people aware of the radical nature of Luther’s beliefs, they would realise their foolishness in supporting him. In fact, the opposite proved true, and Murner’s translation helped to spread Luther’s views across Germany. The virulence of Luther's language however, was off putting to some. After the publication of this work, with its harsh condemnation of the papacy, the renowned humanist Erasmus, who had previously been cautiously supportive of Luther's activities, became convinced that he should not support Luther's calls for reform.