Иса Масих тұлғасындағы Құдайлық пен адамдық қасиеттерінің өзара әрекеттесуі
Communicatio idiomatum
Жәсін Христостың екі табиғатының (Құдайлық және адамдық) өзара әрекеттесуі – communicatio idiomatum. Доктринаның тарихы, дамуы және маңызы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Communicatio idiomatum (лат. қасиеттердің қарым-қатынасы) – Иса Мәсіхтің тұлғасындағы құдайлық пен адамдық арақатынасы туралы христологиялық ұғым. Ол Мәсіхтің тұлғасының бірлігін ескере отырып, оның адамдық және құдайлық қасиеттері мен өмірлік тәжірибелерін оның екінші табиғатына қатысты дұрыс айтуға болады деп санайды, сондықтан дінтанушы «Құдайдың азап шегуі» туралы сөйлей алады. Бұл идеяның бастамы алғаш рет Антиохиялық Игнатийде (шамамен 100 ж.) кездеседі, бірақ толыққанды, келісілген терминологиялық сөздік тек бесінші ғасырда 431 жылы өткен Ефес соборында және жиырма жыл өткен соң Халкидон соборында, Мәсіхтің екі ерекше табиғатының гипостатикалық бірігуі туралы доктринаны бекітумен қалыптасты. XVI ғасырда Реформациялық және Лютерандық шіркеулер бұл мәселеде келіспеді. Философ И.Г. Хаманн communicatio idiomatum тек Мәсіхке ғана емес, барлық адамның іс-әрекеттерін қамтитын жалпылама ұғым болуы керек деп мәлімдеді: «Бұл құдайлық және адамдық қасиеттердің арақатынасы – барлық біліміміздің және көрінетін әлемнің негізгі заңы және кілті».
Communicatio idiomatum (Latin: communication of properties) is a Christological concept about the interaction of deity and humanity in the person of Jesus Christ. It maintains that in view of the unity of Christ's person, his human and divine attributes and experiences might properly be referred to his other nature so that the theologian may speak of "the suffering of God". The germ of the idea is first found in Ignatius of Antioch (c. AD 100) but the development of an adequate, agreed technical vocabulary only took place in the fifth century with the First Council of Ephesus in 431 and the Council of Chalcedon twenty years later and the approval of the doctrine of the hypostatic union of the two distinct natures of Christ. In the sixteenth century, the Reformed and Lutheran churches disagreed with each other on this question. The philosopher J. G. Hamann argued that the communicatio idiomatum applies not just to Christ, but should be generalised to cover all human action: "This communicatio of divine and human idiomatum is a fundamental law and the master key of all our knowledge and of the whole visible economy."
Аталар дәуіріндегі даму
Антиохиялық Игнатий Мәсіхтің бірлігін де, оның екі түрлі өмір сүруін де баса көрсетті: "Тән мен рухтан құралған, туған және тумаған, Құдай адамда, өлімнен шынайы өмір, Мәриямнан және Құдайдан, бастапқыда азап шегуге қабілетті, кейін азап шегуге қабілетсіз, Иеміз Иса Мәсіх – бір ғана емші бар", бірақ ол 'Құдайдың қаны', 'Құдайымның азабы' және 'Құдай Мәриямнан дүниеге келді' сияқты тіркестерді де қолданды; Жалпы алғанда, ол бір тұлғаның басынан өткенді тиісті мәндік жағына жатқызды, бірақ кейде "Құдай шынымен айқышталды, шынымен өлді" деген сияқты сөздерді қолданды, осылайша идиоматия коммуникациясы доктринасын болжады. Оның Христианологиясы "Жан-тән сөзі" деп аталады. Ол Мәсіхтегі адам жанына ерекше мән бермеді, бірақ денеге енуді Сөздің адам денесімен бірігуі ретінде қарастырды, осылайша Платонның адам туралы ұғымын пайдаланды. Антиохиялық ой-санаты Аристотельдік принциптерге негізделген, ал оның Киелі кітапты түсіндіруі сөзбе-сөз және тарихи сипатта болды, осылайша Құтқарушының нағыз адамгершілігіне ерекше мән берді. Осы Христианологияның екінші түрі – "Сөз-адам": Сөз өзін толыққанды адаммен, яғни жан мен денемен біріктірді, бұл Ілтебіште сипатталған нағыз адамға сай келді. Антиохиялық стильдегі Христианология мәндік айырмашылықты және, демек, қасиеттердің қатаң реттелген байланысын баса көрсетеді; ал Александриялық стильдегі Христианология Иса Мәсіхтің бірлігін және, демек, қасиеттердің толық байланысын баса көрсетеді.
Ignatius of Antioch emphasised both the oneness of Christ and the reality of his twofold mode of existence: "There is one physician, composed of flesh and spirit, generate and ingenerate, God in man, authentic life from death, from Mary and from God, first passible then impassible, Jesus Christ our Lord", but he uses phrases like 'the blood of God', 'the suffering of my God' and 'God was conceived by Mary'; On the whole he referred what the one person experienced to the appropriate substance, but at times uses phrases such as "God was truly crucified, truly died". thus anticipating the doctrine of communicatio idiomatum. Its Christology has been labelled the Word flesh model. It took no real account of a human soul in Christ, but viewed the incarnation as the union of the Word with human flesh, thus drawing on the Platonic concept of the human being as a soul which inhabited an essentially alien body. Antiochene thought was based far more on Aristotelian principles and its biblical exegesis tended to be literal and historical thus taking the genuine humanity of the Saviour very seriously. The traditional label for this second type of Christology is Word man: the Word united himself with a complete humanity, i. e. soul plus body, which did justice to the genuinely human being described in the Gospels. The Antiochene style Christology stresses the distinction of natures and therefore a more tightly regulated communication of properties; while the Alexandrian type Christology underscores the unity of Jesus Christ and therefore a more complete communication of properties.
Лютерандық реформалық пікірталас
Реформацияланған және лютерандық христиандар communicatio idiomatum мәселесінде келіспейді. Реформациялық доктрина бойынша, Құдайдың табиғаты мен адамның табиғаты Мәсіхтің жанында тығыз байланысқан. Оның адамдығы тұрғысынан, Иса Мәсіх денелі бас діни қызметкер ретінде көкте қалады, бірақ оның құдайлық табиғаты барлық жерде болумен үйлеседі. Бұл Иеміздің кешкі асы туралы кальвинистік көзқарасқа сәйкес келеді, яғни Мәсіх ас кезінде шынымен қатысады, бірақ элементтермен (пневматикалық қатысу) біріктірілмейді. Ал лютерандықтар Құдай мен адам табиғатының белгілерін толығырақ бөлісетін одақты сипаттайды. 17 ғасырдағы лютерандық ғалымдар реформаторлардың Мәсіхтің құдайлық табиғаты оның адамдық табиғатынан тыс немесе одан асып түседі деген ілімін экстра кальвинизм деп атады. Олар Иса Мәсіхтің адамдық табиғатының құдайлық қасиеттермен нұрланып, "мажорлық" болатын genus maiestaticum туралы айтты. Сондықтан, евхаристияда Иса Мәсіхтің адамдық, денелі қатысуы элементтерде (сакраменталды одақта) "ішінде, астында" болады.
Reformed and Lutheran Christians are divided on the communicatio idiomatum. In Reformed doctrine, the divine nature and the human nature are united strictly in the person of Christ. According to his humanity, Jesus Christ remains in heaven as the bodily high priest, even while in his divine nature he is omnipresent. This coincides with the Calvinistic view of the Lord's Supper, the belief that Christ is truly present at the meal, though not substantially and particularly joined to the elements (pneumatic presence). Lutherans, on the other hand, describe a union in which the divine and the human natures share their predicates more fully. Lutheran scholastics of the 17th century called the Reformed doctrine that Christ's divine nature is outside or beyond his human nature the extra calvinisticum. They spoke of the genus maiestaticum, the view that Jesus Christ's human nature becomes "majestic", suffused with the qualities of the divine nature. Therefore, in the eucharist the human, bodily presence of Jesus Christ is "in, within, under" the elements (sacramental union).