Жалпы семантикалық металлтіл (ЖСМ) теориясы: лексиканы қарапайым, әмбебап семантикалық элементтерге дейін азайту. А. Богуславский, А. Вержбицкая және К. Годдард еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Семантикалық сипаттаманың лингвистикалық теориясы
Linguistic theory of semantic description
Табиғи семантикалық метатіл (NSM) – лексикалық қорын семантикалық негізгі элементтер жиынтығына дейін тоғыстыратын лингвистикалық теория. Бұл теория поляк профессоры Анджей Богославскийдің идеясына негізделген. Теорияны Анна Виржбицка Варшава университетінде, ал кейін Австралия Ұлттық университетінде 1970-ші жылдардың басында және Клифф Годдард Австралияның Гриффит университетінде ресми түрде дамытты.
Natural semantic metalanguage (NSM) is a linguistic theory that reduces lexicons down to a set of semantic primitives. It is based on the conception of Polish professor Andrzej Bogusławski. The theory was formally developed by Anna Wierzbicka at Warsaw University and later at the Australian National University in the early 1970s, and Cliff Goddard at Australia's Griffith University.
Қадамдасу
Табиғи семантикалық метатіл (NSM) теориясы барлық лексиканың семантикасын шектеулі семантикалық примитивтер немесе бастапқы ұғымдар жиынына дейін тоғытуға тырысады. Бастапқы ұғымдар әмбебап, себебі олар кез келген тілде бірдей аударылады, және олар примитивті, яғни басқа сөздерді пайдаланып анықтау мүмкін емес. Бастапқы ұғымдар біріктіріліп, түсіндірмелер құрайды, олар тек бастапқы ұғымдардан тұратын семантикалық ұсыныстардың сипаттамалары болып табылады. НСМ семантикасын Анна Вирцбикка мен Клифф Годдард бастаған, сондай-ақ Берт Питерс, Чжэндао Е, Феликс Амека, Жан Харкинс, Мари Одиль Юнкер, Анна Гладкова, Джок Вонг, Карстен Левисен, Хелен Бромхед, Карен Столзнов, Адриан Тьен, Кэрол Пристли, Юко Асано Каванаг және Джан Марко Фарес сияқты көптеген ғалымдар қатысты.
The natural semantic metalanguage (NSM) theory attempts to reduce the semantics of all lexicons down to a restricted set of semantic primitives, or primes. Primes are universal in that they have the same translation in every language, and they are primitive in that they cannot be defined using other words. Primes are ordered together to form explications, which are descriptions of semantic representations consisting solely of primes. Apart from the originators Anna Wierzbicka and Cliff Goddard, a number of other scholars have participated in NSM semantics, most notably Bert Peeters, Zhengdao Ye, Felix Ameka, Jean Harkins, Marie Odile Junker, Anna Gladkova, Jock Wong, Carsten Levisen, Helen Bromhead, Karen Stollznow, Adrian Tien, Carol Priestley, Yuko Asano Cavanagh and Gian Marco Farese.
Ағылшын тілі
Минималды ағылшын тілі – табиғи семантикалық метатіл зерттеулерінің нәтижесінде пайда болған, алғашқы маңызды жарияланымы 2018 жылы жарық көрді. Бұл ағылшын тілінің мамандар емес адамдарға сөздерді нақты жеткізуге немесе оңай аударылатын материалдарды қолдануға мүмкіндік беру үшін жасалған қысқартылған нұсқасы. Минималды ағылшын тілі семантикалық жайқылар жиынтығын кеңейтілген түрде пайдаланады. Оған жалпыға ортақ және дерлік жалпыға ортақ молекулалар, сондай-ақ түсініктілікті арттыруға көмектесетін жалпыға ортақ емес сөздер кіреді. Сондықтан, басқа табиғи тілдерді білушілерге арналған осыған ұқсас нұсқалары бар, мысалы, минималды француз тілі, минималды поляк тілі, 65 Санаа (минималды фин тілі).
Minimal English is a derivative of the natural semantic metalanguage research, with the first major publication in 2018. It is a reduced form of English designed for non specialists to use when requiring clarity of expression or easily translatable materials. Minimal English uses an expanded set of vocabulary to the semantic primes. It includes the proposed universal and near universal molecules, as well as non universal words which can assist in clarity. As such, it already has counterparts targeted at speakers of other natural languages, e. g. Minimal French, Minimal Polish, 65 Sanaa (Minimal Finnish)
Қайта тірілу
Гил'ад Цукерманн НСМ-нің тілді қайта жаңғырту саласында тиімді болуы мүмкін екенін ұсынады, себебі ол "ағылшын тілі арқылы ежелгі аборигендік дәстүрлермен қайта байланысқанда туындайтын батыстың семантикалық көзқарасын жойып, аборигендік сөздердің бастапқы мағынасын толыққанды түсінуге жағдай жасайды".
Ghil'ad Zuckermann suggests that NSM can be of benefit in revivalistics (language revitalization) as it "can neutralize the Western semantic bias involved in reconnecting with ancient Aboriginal traditions using English, and may allow a fuller understanding of the original meaning of the Aboriginal lexical items."