Кіріспе

Психоделикалық есірткі тәжірибесінің көңіл күйі мен ортасы, Bardo Pond альбомы

Психоделикалық есірткі тәжірибесін немесе басқа психоактивті заттарды қолдануды талқылағанда, "көңіл күйі" (қысқартылып "жағдай") және пайдаланушы тәжірибе алатын физикалық және әлеуметтік орта ("орта") маңызды. Көңіл күйі мен орта – психоактивті заттардың әсерін анықтайтын факторлар. "Жағдай" – адамның тәжірибеге әкелетін ойлары, көңіл-күйі және күтілімдері сияқты психикалық жағдайы; ал "орта" – физикалық және әлеуметтік орта. Бұл, әсіресе, терапиялық немесе ойын-сауық мақсатындағы психоделикалық тәжірибелер үшін маңызды.

Тарих

Майкл Полланның 2018 жылғы «Қалай ойлауды өзгертуге болады» кітабына сәйкес, ЛСД-нің «Джонни Appleseed» атанған Аль Хаббард Мексикадағы саңырауқұлақтармен өткізілетін рәсімдерге қатысқанда, «орнату» және «орта» тұжырымдамасын байқаған. Бұл терминдерді алғаш 1958 жылы Людвиг фон Берталанфи қолданса, 1961 жылы Тимоти Лири оларды танымал етті, ал психоделикалық терапияны зерттеушілер арасында кеңінен қабылдана бастады. Норман Зинберг осы мәселені «Есірткі, орнату және орта: бақыланатын мас күйін қолдану негіздері» (1984) атты еңбегінде жан-жақты талқылады. Психоделикалық терапияның бастапқы кезеңдерінде ортаның маңыздылығын ескере отырып, Хаббард «аурухана емес, үй сияқты сезім беретін» емдеу кеңістігін енгізді, ол «Хаббард бөлмесі» деп аталды. 1966 жылы Тимоти Лири диметилтриптамин (ДМТ) арқылы бақыланатын және орнатылған бірқатар тәжірибелер жүргізді. Зерттеудің мақсаты – сол кезде қорқыныш тудыратын есірткі саналатын ДМТ-ның, қолдау көрсетілген ортада жағымды әсерлер беруге қабілеттілігін тексеру болды. Нәтижесінде, мұндай мүмкіндік бар екені анықталды. «Орнату» және «орта» тұжырымдары діни көзқарас тұрғысынан да зерттелді. Соңғы кезде «орнату» және «орта» ұғымы психоделикалық есірткілерден асып, кеңірек қолданыс тапты. Зинберг «психоделикалық есірткілерді ғана емес, алкоголь, кокаин және героин сияқты басқа да есірткілерді зерттейтін зиянды азайту теориясына «орнату» және «орта» идеяларын енгізуге тырысты».

Практика

Әлеуметтік қолдау желілері психоделикалық тәжірибе нәтижесінде маңызды рөл атқаратыны дәлелденді. Олар тәжірибе барысын саналы да, санасыз да бақылап, бағыттай алады. Стресс, қорқыныш немесе жағымсыз материалдық, әлеуметтік, мәдени орта, соның ішінде нәсілшілдікке немесе кемсітуге жатқан жағдайлар, жағымсыз тәжірибеге (жаман саяхатқа) алып келуі мүмкін. Ал керісінше, сергек, қызығушылық танытатын адам жылы, ыңғайлы және қауіпсіз орында жағымды тәжірибе алады. Зерттеулер көрсеткендей, мұқият құрастырылған музыка тізімі жағдайды жақсартуға көмектеседі. Психиатриялық мекемелерді жобалауда және психоделикалық көмек көрсетілетін психотерапия әдістерінде орта мен дайындық маңызды болып табылады.