Кіріспе
Балық етінен жасалған паста. Балық пастасы – ферментация процесі арқылы химиялық жолмен ыдыратылып, жұмсақ, кремообразды пюре немесе паста консистенциясына жеткен балық. Сондай-ақ, бұл термин физикалық әдістермен – ұрып, ұсақтап, сығып, турап, араластырып және/немесе елеп, паста тәрізді күйге келтірілген пісірілген балыққа да қатысты. Бұл термин креветка немесе краб пастасы сияқты моллюскалар пастасына да қолданылуы мүмкін. Балық пастасы тағамға дәм беру үшін немесе дәмдеуіш ретінде, ал кейде тағамды толықтыру үшін пайдаланылады. Әдетте, балық пастасы ұзақ пісірілген, қалың, құнарлы концентрат түрінде болады. Оны балық соусымен салыстыруға болады, ол балық пастасына ұқсас, бірақ одан аз пісіріледі, шоғырланған паста емес, қалың сұйықтық болып табылады және дәмдеуіштер мен басқа да хош иіс заттарды қамтуы мүмкін. TOC
Fish paste is fish which has been chemically broken down by a fermentation process until it reaches the consistency of a soft creamy purée or paste. Alternatively it refers to cooked fish which has been physically broken down by pounding, grinding, pressing, mincing, blending, and/or sieving, until it reaches the consistency of paste. The term can be applied also to shellfish pastes, such as shrimp paste or crab paste. Fish paste is used as a condiment or seasoning to add flavour to food, or in some cases to complement a dish. Generally, fish paste is reduced to a thick, rich concentrate, which has usually been cooked for a long time. It can be contrasted with fish sauce, which is like a fish paste except it is not cooked for so long, is a thick liquid rather than a concentrated paste, and may include seasonings and other flavorings. TOC
Тарих
Теңіз өнімдерін сақтау жағалаудағы кедейлер үшін зор маңызға ие. Сақталған балық өнімдері балық аулаудың нашар кезеңдерінде жеткілікті ақуызмен қамтамасыз етеді. Көшпенді балықшылар шағын балықтың мол ауланымдарын отбасы мүшелерінің көмегімен ашытылған балық пастасы және ысталған балық жасауға пайдаланады.
Дәстүрлі пасталар
Атауы Сурет шығу тегі Сипаттама Ашытқылы алигу Филиппин Сарымсақпен пісірілген және майда сақталған өзенде жүзетін крабтардың немесе Азия жағалауы крабтарының тұздалған жұмырлығы мен алигуынан (қызыл немесе қызғылт сары крабтың "майы") алынған ашытқылы паста. Дәстүрлі түрде бөтелкеде сатылады және оны ақ күрішпен бірге жеуге, дәмдеуіш ретінде немесе әртүрлі теңіз өнімдері тағамдарының құрамына қосуға болады. Багонг Филиппин Филиппинде тұздалған және ашытылған балықтан, крилден, креветкадан немесе басқа да теңіз өнімдерінен жасалған дәмдеуіштер тобы. Бұл процесте пайда болған артық сұйықтықтарды балық соусын жасауға да пайдаланады. Пайдаланылған ингредиенттерге байланысты басқа да атаулармен белгілі. Балао-балао Филиппин Пісірілген күріш пен тұз және ангак (қызыл ашытқы күріш) қосылған тұтас шикі креветкадан тұратын филиппин тағамы. Тұздың мөлшеріне қарай, бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін ашытылады. Оны күрішпен бірге жеуге немесе грильде немесе қуырылған тағамдарға соус ретінде қолдануға болады. Гарум Ежелгі Грекия Ежелгі Рим Византия Макарел, тунна және балық сияқты балықтардың бауыры мен бауырын ұнтақтап, содан кейін тұздықта ашытқаннан кейін жасалған қайнаған паста. Бұл өнім Рим империясында кеңінен танымал болды. Сұйық гарумды қоспаның үстінен құйып тастағаннан кейін, балықтың қалдығы, аллек деп аталатын, кедей топтар өздерінің негізгі қамырын дәмдеуіш ретінде қолданды. Байлар арасында ең жақсы гарум өте қымбат бағаға сатылатын. Нгачин Бирма Нгачин – шикі тұщы су балықтарынан тұратын балық пастасы, оны пісірілген күріш қамыры мен тұз қоспасымен ашытқаннан кейін, дәстүрлі түрде таунгун жапырақтарына орайды. Нгапи Бирма Нгапи – балықтан немесе креветкадан жасалған қайнар пастаның жалпы атауы. Ол әдетте тұздалған ұнтақталған балық немесе креветканың ашытқысынан жасалады, содан кейін күн астында кептіріледі. Нгапи – төменгі Мьянманың негізгі ингредиенті, көбінесе тағамдарға дәмдеуіш және қоспа ретінде қолданылады. Шикі нгапи тікелей тұтынуға арналған емес. Падек Лаос Тұздалған немесе ашытылған балықтан дайындалады. Лаостың балық соусы деп аталатын бұл соуста көбінесе балық ұсақ-түйектері болады. Ферментация ұзақ уақытқа созылады, бұл падекке Эпоис сияқты жақсы ірімшіктерге ұқсас бай хош иісті береді. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы балық соусының басқа нұсқаларынан айырмашылығы, падек тұщы судағы балықтан жасалады, себебі ол шыққан аймақтың теңізге енбеген табиғаты. Petis ikan Индонезия Тұзды қара балық пастасы. Прахок Камбоджа Әдетте ұнтақталған, тұздалған және ашытылған балшық балықтан жасалады, прахок жаңа балық мол болмаған ұзақ айларда балықты сақтау тәсілі ретінде пайда болды. Тұздылығы мен қатты дәмінің арқасында оны көптеген тағамдарға, мысалы шұпыларға қосатын. Прахоктың қатты және ерекше иісі бар, сондықтан Камбоджа ірімшігі деген лақап атпен танылады. Прахок ауылдарда немесе кедей аймақтарда күрішпен бірге жейді. Шампанша пастасы Оңтүстік-Шығыс Азия Құрғатылған, күн сәулесінде кептірілген ферменттелген шампаншадан жасалады және ұзын-ұзын тікбұрышты блоктарға кесіледі немесе ұсақ сатылады. Көптеген карри мен соустардың негізгі құралы. Шампанша пастасын Оңтүстік-Шығыс Азияда көптеген тағамдарда кездестіруге болады, көбінесе балық немесе көкөністерге арналған ингредиент ретінде. Физикалық өңделген Анчоветт Англия Негізгі ингредиентіне әр түрлі мөлшерде балық қоспасы, макрель және анчоустар кіреді, қалғандары су, тұз және т.б. Оның құрамында 82-ден 90 пайызға дейін балық бар, оны ыстық тостпен, тағамдармен және бутербродтармен жейді. Anchovette – бұл Peck's брендімен жұмыс істейтін тәуелсіз компаниялар халықаралық деңгейде сататын өнімдер қатарының бірі. Операция жүргізілетін елдерге Ұлыбритания, Оңтүстік Африка және Австралия кіреді. Gentleman's Relish Англия Gentleman's Relish, Patum Peperium деп те аталатын анчоу пастының түрі, 1828 жылы Джон Осборн есімді ағылшын жасаған. Құрамында анчоустар (кемінде 60%), сары май, шөптер мен дәмдеуіштер бар. Бүгінде құпия рецепт бір қызметкерден басқа барлық қызметкерлерге лицензиясы бар өндіруші, Эльсенхам сапалы азық-түлікпен жасырылады. Ол анчоу пюресімен, қырыққабат, қайың, лавр жапырақтарымен және зәйтүн майымен араластырылған қара бұрыштан жасалады. Ароматты түрде ерте тұқымдарға, балыққа, салқын етке және жергілікті ерекшелік піссаладьереге қолданылады. Poacher's Relish Англия Дымқылдалған лосось мен лимон қабығынан жасалған қызылша соус. Gentleman's Relish-ті шығаратын бірдей өндіруші оны тост, крекерлермен немесе блиндермен бірге жеуге кеңес береді. Pudpod Филиппин Ұнтақталған балықтан жасалған жалпақ кеспе, содан кейін оны дымқылдайды. Әдетте анчоустан жасалады, бірақ туна немесе акула сияқты ірі балықтан да жасауға болады. Surimi Жапония Қытай Шығыс Азия Әдеби тілде ұнтақталған ет. Әдетте, минтай немесе хек сияқты ақ балықтан жасалады, ол қалың пастаға ұнтақталады және тығыз және берік болғанша пісіріледі. Бұл термин еттен жасалған ұқсас тағамдарға да қолданылады, мысалы тауық және шошқа еті. Сурими Азия мәдениетінде кеңінен қолданылады және оның көптеген пішіндері, түрлері және текстуралары бар. Суримиді қазандықтарда, шұпырлар мен қуырылған тағамдарда, тіпті қуырылған және дәмді тағам ретінде жеуге болады. Ол көбінесе омар, қабылдас және басқа да моллюскалардың текстурасы мен түсін имитациялау үшін өңделеді. Батыс нарығындағы ең көп таралған сурими өнімі – имитациялық шамыр еті, бірақ суримиден жасалған балық доптары мен балық пирогы да ірі қалалардағы дәстүрлі және азиялық супермаркеттерде кең таралған. Суримиді жасау процесі бірнеше ғасырлар бойы Шығыс Азияның көптеген аймақтарында жасалған, бірақ бұл өнімнің нақты тарихы мен шығу тегі белгісіз. Қытайда бұл тағам балық доптарын жасауға және қалың сорпаға, Генг деп аталатын ингредиент ретінде қолданылды. Жапонияда оны камабоко, балық шұжығы немесе консервіленген сурими өнімдерін жасау үшін пайдаланады. Қазіргі уақытта сурими және сурими негізіндегі өнімдерді жасау үшін әлемдік балық шаруашылығының 2-3 пайызын құрайтын 2-3 миллион тонна балық қолданылады, көбінесе сұрыпталмаған қосымша улов.