Кіріспе

Ньюфаундлендте пайдаланылатын балық аулау кемесі

Банктер дори, немесе Гранд Банктер дори – дори қайығының бір түрі. Олар 1850 жылдардан бастап Ньюфаундлендтің Гранд Банктерінде дәстүрлі балық аулау қайықтары ретінде қолданылды. Банктер дори – шағын, ашық, тар, жалпақ түбі және тік қабырғалары бар, әсіресе тар корпусы бар қайық. Оларды салыстырмалы түрде арзанға салуға болады және оларды бірін-біріне үйіліп немесе ішіне тығып, үлкен балық аулау кемелерінің палубасында сақтауға болады, бұл кемелер аналық кемелердің қызметін атқарды. Банктер дори қайықтарының бау және корпусындағы ұзын созылмалар толқындарды жеңуге көмектеседі. Олар бір адамдық және екі адамдық нұсқаларда жасалған. Көбіне оларға желкендер орнатуға болатын. Дорілер шамамен жарты тоннаға жуық уловпен жүктелген кезде тұрақтанатын.

Өндіріс

Банкс-дори үлгісін жасау өте қарапайым және тиімді, осы себепті оларды жаппай өндіріске ыңғайлы еткен. 1880 жылға қарай, Банкс дориялары Массачусетс штатының Глостер, Беверли, Эссекс, Ньюберипорт және Солсбери (Аймсбери) қалаларында көптеп салына бастады. Басқа ірі өндіріс орындарына Нью-Гэмпшир штатындағы Сибрук, Нова-Скотиядағы Луненбург, Нова-Скотиядағы Шелберн және Мэн штатындағы Портленд пен Бремен кірді. Солсбери қаласының өзінде жылына 200-ден 650-ге дейін қайық шығаратын 7 шеберхана болды. Глостердегі Хиггинс және Гифорд фирмасы 1886 жылы соңғы 13 жылда 3000-нан астам дория жасағанын жариялады және дория өндірісін жалғастыруда.

Аналық кемелер

Банктердегі до́рилер аналық кемелерге, әдетте балық аулау шкуналарына тасымалданды және Гранд Банктерде қолмен треска балық аулау үшін қолданылды. Банк до́рилері пайда болғанға дейін балық тек қана аналық кемеден қолмен ұсталатын. Ауа райы қолайлы болған жағдайда, до́рилерді бір немесе екі экипаж мүшесімен және бұрынғы аулаудан қалған жеммен күн сайын ерте шығаратын. Күн бойы олар аналық кемеге бірнеше рет қайтып, аулаған балықтарын түсіріп алатын. "Газела Пермьеро" баржасы шкуна болмаса да, до́рилерді тасымалдайтын соңғы кемелердің бірі болды. Ол до́рилермен және Гранд Банктердегі треска балық аулау индустриясымен ұзақ байланыста болды және 1969 жылы соңғы сапарын жасады. Банк до́рилері ұзақ сапарларды, кейде қаламаған сапарларды, балықшылар аналық кемелерден бөлініп қалғанда аман қалды. Ең танымал оқиғалардың бірі – Говард Блэкберннің Солтүстік Атлантикада 5 күн бойы аман қалғаны туралы. Банк до́рисі Уинслоу Гомердің "Тұман ескертуі" картинасында бейнеленген. Бостон көркем өнер мұражайы былай сипаттайды:

"Тұман ескертуі" – оқиғасы бар картина, бірақ оның әңгімесі қызықтырақ емес, алаңдатады. Суреттегі балықшы, қайықтағы палтустың болуымен дәлелденгендей, сәтті аулауға қол жеткізген. Бірақ ең қиын міндет – басты кемеге қайта оралу әлі алда. Ол көкжиекке қарап, аналық кемеге дейінгі қашықтықты өлшейді, сонымен қатар қауіпсіздікке қарайды. Теңіз толқынды, до́ри толқындарда биікке көтеріледі, үйге оралу үшін көп күш жұмсау қажет екенін көрсетеді. Бірақ одан да қауіптісі – жақындап келе жатқан тұман, оның жіптері балықшының бейнесін қайталайды, тіпті оны мазақтайды.

Басқа қолданыстар

Берік құрылысы, қолжетімді бағасы және ыңғайлы сақталуы банк дорияларын үлкен желкенді кемелердегі жұмыс қайықтарында, сондай-ақ бу және моторлы кемелерде танымал етті. Осы артықшылықтарының арқасында олар кейбір аймақтарда жағалау балықшылары арасында да сұранысқа ие болды. Кейінірек олар кәсіптік моторлы балық аулау қайықтарында, мысалы, Кейп Айленд балық аулау қайықтарында, құтқару шалкектері және тендерлер ретінде қолданылды. Соңғы жылдары банк дорияларының тарихы мен ерекше сыртқы түрі оларды әуесқой қайық жасаушылар мен кейбір демалыс қайық жүргізушілердің арасында танымал етті.