Кіріспе

Американдық азаматтық құқық қорғаушы (1875–1939)

Джоэл Элиас Спингарн (17 мамыр 1875 – 26 шілде 1939) – американдық педагог, әдеби сыншы, азаматтық құқықтар үшін күрескер, әскери барлау офицері және бау-бақша өсіруші.

Өмірбаян

Спингарн Нью-Йорк қаласында жоғары орта тапқа жататын еврей отбасында дүниеге келген. Оның кіші інісі Артур Б. Спингарн болды. 1895 жылы Колумбия колледжін бітірген. Ол салыстырмалы әдебиетті ағылшын тілі немесе кез келген басқа тілге негізделген әдебиеттерден ерекше пән ретінде зерттеудің маңыздылығына берілді. Саясат – өмірінің бойындағы құштарлығының бірі болды. 1908 жылы республикашыл ретінде АҚШ Өкілдер палатасына сайлауға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. 1912 және 1916 жылдары Прогрессивті партияның ұлттық съезіне делегат ретінде қатысты. Осы съездердің біріншісінде партия бағдарламасына нәсілдік дискриминацияны айыптау туралы мәлімдеме қосуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1899 жылдан 1911 жылға дейін Колумбия университетінде салыстырмалы әдебиет профессоры болып жұмыс істеді. Оның ғылыми жарияланымдары оны Американың көрнекті салыстырмалы әдебиет зерттеушілерінің бірі ретінде таныстырды. Ол 1899 және 1908 жылдары «Ренессанстағы әдеби сын тарихы» еңбегінің екі басылымын, сондай-ақ 3 томдық «Жетінші ғасырдың сындық эсселері» сияқты редакцияланған жұмыстарды жариялады. 1910 жылдың 9 наурызында Колумбия университетінде оқыған «Жаңа сын» лекциясындағы философиялық көзқарасын түсіндірді. Онда ол жанр, тақырып және тарихи орта сияқты дәстүрлі санаттардың шектеулеріне қарсы шығып, әрбір өнер туындысын жаңаша және оның өзіндік ерекшеліктерімен қарастыруды ұсынды. Спингарнның сындық ойлауы мен эстетикалық көзқарастарына итальян философы Бенедетто Кроче зор әсер етті, олар 1899 жылдан бастап хат алмасып жүрді. Кроче Спингарнның шедевр еңбегін итальян тіліне аударды («La critica letteraria nel Rinascimento. Saggio sulle origini dello spirito classico nella letteratura moderna», Антонио Фуско аудармасы, B. Croce алғы сөзі, Laterza, Bari 1905). Олардың хат алмасуы 2001 жылы Неапольде жарияланды («Carteggio Croce Spingarn», Emanuele Cutinelli Rendina құрастыруымен, Istituto italiano per gli studi storici, Napoli, 2001). 1904 жылдан бастап академиялық саясаттағы рөлі оны университет президенті Николас Мюррей Батлер үшін тым тәуелсіз рухты адам ретінде көрсетті. Оның әкімшілікпен араздасуы жеке басының қайшылықтарынан бастап білім беру философиясына дейін барды. 1910 жылы ол университет факультетінің отырысында Гарри Турстон Пек, қоғамдық жанжалға байланысты Батлер тарапынан жұмыстан шығарылған Колумбия профессорына қолдау білдірді. Бұл Спингарнның бес аптадан кейін жұмыстан босатылуына әкеп соқты. Ол Батлер президенттік лауазымында болған кезде орнынан кеткен немесе жұмыстан шығарылған көрнекті ғалымдардың қатарына қосылды, олардың ішінде Джордж Эдвард Вудбери, Чарльз Берд және Джеймс Харви Робинсон болды – олардың барлығы, Пек және Спингарн сияқты, прогрессивті ғалымдар еді. Академиялық қызметке тағайындалмаған, бірақ тәуелсіз қаржылық мүмкіндіктері бар Спингарн бұрынғыдай өз саласында жарияланымдар жасауды жалғастырды, эсселер жинақтарына жазды, редакциялады және үлесін қосты. Ол АҚШ армиясына шақырылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста майор болып қызмет етті. 1919 жылы Харкорт, Брейс және Компания баспасын құруға бірге қатысты. Ол сонымен қатар өмірінің екінші маңызды мәселесіне – нәсілдік әділдікке белсенді түрде араласты. Ықпалды либералды республикашыл ретінде, ол Түсті адамдардың жетілуі үшін ұлттық қауымдастыққа (NAACP) құрылғаннан кейін көп ұзамай қосылып, біріккен қара қозғалыстың тұжырымдамасын жүзеге асыруға көмектесті және бұл ұйымның алғашқы еврей басшыларының бірі болды, 1913 жылдан 1919 жылға дейін басқарма төрағасы, 1919 жылдан 1930 жылға дейін қазынашысы, 1930 жылдан 1939 жылы қайтыс болғанға дейін екінші президенті болды. 1914 жылы ол NAACP Африкалық американдықтардың ерекше жетістіктері үшін жыл сайын табыстайтын Спингарн медалін құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде NAACP жарияланымдарында айтылғандай, ол «Дес-Мойн қаласында негр офицерлерін даярлайтын лагерь құрылуына және шамамен 1000 негр офицерінің қызметке орналасуына» зор үлес қосты. Спингарн сонымен қатар Әскери барлау кеңесінде (MIB) барлау офицері болып қызмет етті және NAACP мүшелері туралы үкіметке ақпарат берді, олардың коммунистік көзқарастарға ие екені айтылды. W. E. B. Дю Буа (Спингарнның МИБ-ге ұсынысы сәтсіз аяқталған) 1940 жылы шығарған «Таң атқан түнекте» автобиографиясын Спингарнның естелігіне арнап, оны «ғалым және рыцарь» деп атады.

Жеке өмір және өлім

1920 жылдан кейін ол бау-бақшаға деген қызығушылығын одан әрі дамытып, әлемдегі ең ірі клематис коллекциясын – 250 түрді жинады. Ол Нью-Йорк штатының Датчесс округіндегі ландшафттық және әсемдік бағбандарының тарихы жөніндегі зерттеулерінің нәтижелерін жариялады. Ол Нью-Йорк ботаникалық бағының басқару кеңесінің мүшесі болды. Әйелі Эми Эйнштейн Спингарнмен Манхэттенде және кейіннен Нью-Йорктің Амениа қаласындағы Троутбек қонақ үйі мен конференция орталығына айналған елдік үйлерінде өмір сүрді. Олардың екі ұлы, соның ішінде Стивен Дж. Спингарн, және екі қызы болды. 1939 жылдың 26 шілдесінде ұзаққа созылған аурудан кейін дүние салды. Оның өсиеті Спингарн медалін мәңгілік қаржыландыруға қаражат бөлді.

Тану

Спингарн Вашингтондағы Спингарн жоғары мектебі. 2009 жылы Спингарн NAACP-нің құрылғанына 100 жыл толуына арналған 6 американдық пошта маркасында бейнеленген 12 азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісінің бірі болды. Говард университетіндегі Мурланд-Спингарн зерттеу орталығы оның інісі Артурдың құрметіне аталған.