Кіріспе
Гомбе ағысы ұлттық паркі – Танзанияның Кигома аймағындағы Кигома ауданында орналасқан ұлттық парк, Кигома аймағының астанасы Кигоманың солтүстігінде жатыр. 1968 жылы құрылған бұл парк Танзаниядағы ең кішкентай ұлттық парктердің бірі болып табылады, Танганьика көлінің шығыс жағалауындағы төбелер бойындағы қорғалған жерді қамтиды. Жер бедері тік жарлы аңғарлармен ерекшеленеді, ал өсімдік жамылғысы жайылымдардан бастап орманға және тропикалық жаңбырлы ормандарға дейін жетеді. Паркке тек қайықпен ғана баруға болады, ол Джейн Гудоллдың жалпы шимпанзе популяциясының мінез-құлқы зерттеулерін бастаған жері ретінде әйгілі. Шимпанзелерден басқа, Гомбе ағысы ұлттық паркінде жағалауда қыдыратын зейтун бабуиндері, қызыл колумбалар, қызыл құйрықты маймылдар, көк маймылдар және вервет маймылдары да мекендейді. Паркте 200-ден астам түрлі құстар да бар.
Gombe Stream National Park is a national park in Kigoma District of Kigoma Region in Tanzania, north of Kigoma, the capital of Kigoma Region. Established in 1968, it is one of the smallest national parks in Tanzania, with only of protected land along the hills of the eastern shore of Lake Tanganyika. The terrain is distinguished by steep valleys, and the vegetation ranges from grassland to woodland to tropical rainforest. Accessible only by boat, the park is most famous as the location where Jane Goodall pioneered her behavioural research on the common chimpanzee populations. Besides chimpanzees, primates inhabiting Gombe Stream National Park include beachcomber olive baboons, red colobus, red tailed monkeys, blue monkeys, and vervet monkeys. The park is also home to over 200 bird species
Джейн Гудолл
Джейн Гудолл алғаш рет 1960 жылы 26 жасында Танзанияға, ешқандай жоғары білімі болмастан сапар шекті. Дегенмен, оның зерттеулері ақырында дәлелдеді – адам еместердің, әсіресе шимпанзелердің зиялық және эмоционалдық қабілеттері жоғары деңгейде. Әйгілі антрополог Луис Ликидің қолдауымен Гудолл жақын туыстарымыздың мінез-құлқы туралы көбірек білу ниетімен Гомбеде шағын зерттеу стансасын құрды. Шимпанзелер ағаштардан бұтақтарды жұлып алып, жапырақтарын сыпырып тастап, оларды тиімдірек ететін. Бұл нысанды өзгертудің бір түрі, ол құрал жасаудың алғашқы қадамдары болып табылады. Гудолл байқаған бейбіт және мейірімді мінез-құлыққа қарамастан, Гомбеде шимпанзелердің агрессивті жағын да анықтады. Ол шимпанзелер жүйелі түрде кішкентай приматтарды, мысалы, колобус маймылдарын аулап жейтінін ашты. Осы ұзақ мерзімді деректер ғалымдарға шимпанзелердің демографиялық үлгілері, еркектер арасындағы қарым-қатынастар, аң ауру, мәдениет және ана мен бала арасындағы байланыс туралы бірнеше буынға созылған сирек және құнды мәліметтер берді. Гудоллдың зерттеулері этологиялық ойлауды және мінез-құлықты зерттеу әдістерін түбегейлі өзгертті. GSRC-дегі зерттеулер нәтижесінде 35 Ph.D. диссертациясы, 400-ден астам мақала және 30 кітап жарық көрді. Бұл, негізінен, саябақ басқармасы, мемлекеттік секторлар және ауылдық қауымдастықтар арасындағы ынтымақтастықтың жетіспеуіне байланысты. Ауылдық жерлер көбінесе саябақтар арасында орналасқандықтан, қорғалатын аймақтар арасында жануарлардың қозғалысына кедергі келтіреді. Жануарларды қорғауға ынталандыру болмаса, ауыл тұрғындары оларды тамақ үшін аулайды немесе қауіпсіздік үшін өлтіреді. Кедейлік те сұранысты арттырады.