Кіріспе

Американдық психолог Дэвид Пол Аузубель (25 қазан 1918 жыл - 9 шілде 2008 жыл) – американдық психолог. Оның білім беру психологиясы, когнитивтік ғылым және ғылымды оқыту салаларына ең маңызды үлесі 1960 жылдан бері "алдын ала ұйымдастырушылар" (төменде қараңыз) әзірлеу және зерттеу болды.

Отбасы

Ол 1918 жылғы 25 қазанда дүниеге келіп, Нью-Йорк қаласындағы Бруклинде өскен. Ол еврей тарихшысы Натан Аусбельдің сіңілі баласы болған. Аусбель мен оның әйелі Перлдің екі баласы болды.

Білім

Ол Пенсильвания университетінде оқыды, 1939 жылы құрметті дипломмен бітіріп, психология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Кейіннен Аусубель 1943 жылы Миддлсекс университетінің медицина факультетін бітірді, содан кейін Нью-Йорк қаласы Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігінде орналасқан Гувернер ауруханасында интернатурадан өтті. Ол содан әрі бірнеше білім беру институттарында профессорлық қызметтер атқарды.

Психиатр

1973 жылы Аусубель академиялық өмірден зейнетке шығып, психиатриялық практикасына толыққанды берілді. Психиатриялық практикасы барысында Аусубель көптеген кітаптар жариялады, сондай-ақ психиатрия және психология саласындағы журналдарда мақалалар жариялады. 1976 жылы ол Америкалық Психологиялық Ассоциациядан "Білім беруге ерекше психологиялық үлес" үшін Торндайк сыйлығын алды. Ол өлімді христиан дінін ұстанатындар мен дінсіздердің көзқарастарынан қарастырып, "сенімнің маңыздылығы мен құндылығын атеистер, агностиктер және рационалистер көбінесе қадірсіздейтіндей немесе жаман бағалайтындей етіп қарастыруға болмайды" деген пікірін білдірді.

Өлім

2008 жылдың 9 шілдесінде дүниеден озды.

Әсерлер

Аузебель Жан Пиаже іліміне тәжірибелі болды. Пиажедің тұжырымдамалық схемалар туралы идеяларымен сабақтас, Аузебель бұл тұжырымды адамдардың білімді қалай меңгеретінін түсіндіруімен байланыстырды. "Дэвид Аузебель адамдардың білімді көбінесе жаңалықтар арқылы емес, тікелей танысу арқылы игеретінін айтты" (Вулфолк және т.б., 2010, 288 б.). Басқаша айтқанда, Аузебель ұғымдарды, қағидаларды және идеяларды түсіну дедуктивті ойлау арқылы жүзеге асырылады деп сенді. Мағыналы оқуға сенімі арқасында Аузебель алдын ала ұйымдастырушылар теориясын жасады. Дегенмен, Аузебель жаңалықтарға негізделген оқыту тәсілдерін сынады, былай деді:

Зерттеу әдебиетін нақты қарастырғанда, жаңалықтар арқылы оқуды қолдайтын дегендей мәлімдемелердің дұрыс дәлелдері жоқ екені анық көрінеді. Жаңалықтар әдісін қолдаушылар бір-бірінің зерттеулерін қолдаған сияқты, бір-бірінің жұмыстарын растап, пікірлерін және тұжырымдамаларын дәлел ретінде келтіріп, күмәнді және тіпті теріс нәтижелерден кеңінен жалпылау жасаған.

Алдын ала ұйымдастырушылар

Алдын ала ұйымдастырушы – оқытушы ұсынатын және оқушыға жаңа түсетін ақпаратты ұйымдастыруға көмектесетін мәлімет. Бұл, алдағы материалдағы маңызды нәрселерге назар аудару, байланыстарды көрсету және қатысты бұрынғы білімді еске түсіру арқылы қол жеткізіледі. Сол сияқты, салыстырмалы ұйымдастырушы интеграциялау және ажырату үшін де қолданылады. Ол "жаңа идеяларды танымдық құрылымдағы негізінен ұқсас түсініктермен біріктіреді, сондай-ақ жаңа және қазіргі идеялардың арасындағы айырмашылықты арттырады, олар негізінен әртүрлі болғанымен, шатастыратын дәрежеде ұқсас" (Ausubel, 1968, 149). Аузубель сыншыларға жауап ретінде алдын ала ұйымдастырушыларды қорғай отырып, оларды құрудың нақты бір мысалы жоқ екенін, себебі олар "әрқашан оқу материалының сипатына, білім алушының жасына және оның оқу материалдарымен бұрынғы таныстығының деңгейіне байланысты" (Ausubel, 1978, 251) екенін айтады. Аузубельдің алдын ала ұйымдастырушыларына тағы бір сын – сыншылар көбінесе алдын ала ұйымдастырушылар туралы идеяны жалпы шолулармен салыстырады. Дегенмен, Аусубель бұл мәселені алдын ала ұйымдастырушылардың "оқушының қазіргі танымдық құрылымындағы идеялық мазмұнмен байланысты болуымен" жалпы шолулардан ерекшеленетінін түсіндірді (Ausubel, 1978, 252). Үшіншіден, сыншылар алдын ала ұйымдастырушылардың жоғары немесе төмен қабілетті студенттерге көмектесуге бағытталған ба деген сұраққа да тоқталады. Алайда, Аусубель "алдын ала ұйымдастырушылар мағыналы оқуды ынталандыру үшін жасалған" (Ausubel, 1978, 255) деп атап көрсетеді. Сондықтан, алдын ала ұйымдастырушылар жоғары немесе төмен қабілетті студенттерге жақсырақ сәйкес келе ме деген сұрақ маңызсыз, өйткені Аусубель алдын ала ұйымдастырушылардың кез келген студентке олардың білетін нәрселері мен үйренетін нәрселері арасындағы қашықтықты қысқартуға көмектесетінін айтады.