Оксиринх қабірлерінен табылған ерте христиан жазбалары
Oxyrhynchus Gospels
Ежелгі Египеттен табылған Оксиринх қаптамалары – христиандық дәуіріндегі ерте, канонды емес жазбалар. 4 ғасырда жазылған, шағын фрагменттер Bodleian кітапханасында сақтаулы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оксиринк Ізгі хабары – Мысырдағы Оксиринк қаласында табылған, қағаз өсімдігінен жасалған құжаттардың көп санынан табылған екі бөлік қолжазба. Олар канондық емес ерте Ізгі хабар дәстүрлері туралы мәлімет береді.
The Oxyrhynchus Gospels are two fragmentary manuscripts discovered among the rich finds of discarded papyri at Oxyrhynchus in Egypt. They throw light on early non canonical Gospel traditions.
Oxyrhynchus 840
Oxyrhynchus 840 (P. Окси. V 840), 1905 жылы табылған, екі жағында 45 жол мәтіні бар, шамамен шаршы тәрізді, қабырғасы 10 см-ден кем кішкентай парқмадан жасалған. Ол Бодлей кітапханасында сақталады, MS. Gr. th. g. 11 (P). Мәтін 200 жылға дейін жазылған болуы мүмкін, бірақ одан артығын осы деректерден анықтауға болмайды. Филип Селев «Толық Ізгі Хабарлар» кітабының кіріспесінде бұл фрагмент, әлдебір амулет ретінде сақталған, мойынға ілінетін немесе қорғау үшін тағылатын тәлімдік мәтін болған десе, Майкл Крюгер бұл фрагмент бойынша докторлық диссертациясын жазып, оның амулет емес, кішкентай кодекс болуы мүмкін деген қорытындыға келген. Мәтіннің өзі екінші ғасырдың бірінші жартысына датыланады. Селев оны «Жаңа Өсиеттегі Ізгі Хабарлардың стилі мен әуеніне ұқсас» деп сипаттайды. Фрагмент болашақ өмірді ескермей, алдын ала жоспар құратын зұлым адамға ескертумен басталады. Содан кейін басқа ешбір Ізгі Хабар дәстүрінде кездеспейтін, Исаның «фарисей, бас діни қызметкермен» кездесуі туралы әңгімелер келеді, ол Иса мен оның шәкірттерін ғибадатханадан ритуалдық таза емес деп шығарып жіберуге тырысады. Иса жауап ретінде ритуалдық тазалықты – иттің және шошқаның суында, сатылатын әйелдер сияқты шомылу арқылы қол жеткізілетін тазалықты – шомылдыру рәсімінде көктен түсетін, өмір сыйлайтын (метафоралық) сумен салыстырады. Иса «Құтқарушы» (Σωτήρ) деп аталады, бұл Жаңа Өсиетте сирек кездеседі, бірақ мүлдем беймәлім емес. Фрагмент авторының пікірінше, ғибадатханаға кіру үшін қарапайым адамдар киім ауыстыруы керек, мұндай дәлел басқа ешбір жерде жоқ. Автор иудаизмге ашық қарсы тұрады, бірақ оны жетік білмейді, сондықтан мәтін Яһудеядан емес деп болжауға болады. Автордың ғибадатханалық рәсімдерге қатысты егжей-тегжейлі білімінің жетілмегендігі, мүмкін, Сириядағы Иоанн шеңберіне жатады.
Oxyrhynchus 840 (P. Oxy. V 840), found in 1905, is a single small vellum parchment leaf with 45 lines of text written on both sides in a tiny neat hand that dates it to the 4th century, almost square, less than 10 cm across. It is kept at the Bodleian Library, MS. Gr. th. g. 11 (P). The text probably predates 200, but no more is determinable from this evidence. In his introduction in The Complete Gospels, Philip Sellew notes that this fragment was likely a talisman text, kept as an amulet, perhaps worn around the neck. Michael J. Kruger who did his PhD dissertation on this fragment concludes that this could be not an amulet but a miniature codex. The text itself has been dated to the first half of the second century. Sellew calls it "similar to the New Testament gospels in its style and tone." The fragment begins with the end of a warning to an evildoer who plans ahead, yet fails to take the next life into account. There follows sections of a narrative unparalleled in any other known gospel tradition, about Jesus' encounter with "a Pharisee, a leading priest" who tries to order Jesus and the disciples out of the Temple as ritually unclean. Jesus responds by contrasting ritual cleanliness — gotten by bathing like a harlot in the water used by dogs and pigs — against the life giving (metaphorical) water that comes down from heaven in baptism. Jesus is called "Savior" (Σωτήρ), which is rare in the New Testament, but not unparalleled. The author of the fragment also believes that laymen have to change their clothes to enter the temple, for which there is no other evidence. The author is distinctly hostile to Judaism, but as he knows little about it, the text is presumably not from Judea; the author's vague grasp of details of Temple rituals have suggested a Johannine circle, perhaps in Syria.
Оксиринх 1224
Oxyrhynchus 1224 (P. Окси. X 1224), қазір Бодлей кітапханасында, MS. Gr. th. e. 8 (P) нұсқасы сақталуда, бірақ ғалымдардың көпшілігі шамамен 150 жылға жатқызады. Джон Доминик Кроссан «Толық Ізгі хабарлар» кітабындағы фрагментті мәтінге кіріспесінде оның қираған күйін атап өтеді, нәтижесінде мәтінді қалпына келтіруге көп болжам жасалды, алайда ол "Жаңа өсиеттегі Ізгі хабарларға тәуелді болмайды". Бұл тәуелсіз Ізгі хабар ретінде, фрагменттілігінің шегінде көрінетініне сәйкес, қайта тірілген Иса туралы баяндама түріндегі Ізгі хабарлармен (мысалы, Яковтың құпия кітабы мен Мәриямның Ізгі хабары) емес, жердегі Исаның сөздерін қамтитын Ізгі хабарлармен (мысалы, Q құжаты мен Томаның Ізгі хабары) байланысты. Кроссан бұл құжаттың бірінші ғасырдың ортасында жазылған болуы мүмкін екенін ұсынады.
Oxyrhynchus 1224 (P. Oxy. X 1224), now at the Bodleian Library, MS. Gr. th. e. 8 (P), though a date of around 150 AD. is more widely accepted by scholars. John Dominic Crossan notes the mutilated condition in his introduction to the fragmentary text in The Complete Gospels resulting in highly conjectural reconstructions of the text, which, however, "does not seem to be dependent on the New Testament gospels As an independent gospel, it belongs, insofar as its fragmentary state allows us to see, not with discourse gospels involving the risen Jesus (e. g., the Secret Book of James and the Gospel of Mary), but with sayings gospels involving the earthly Jesus (e. g., Q document and the Gospel of Thomas). Crossan suggests that the document might have been written as early as the mid first century.