Кіріспе

Кредиттік байланысты нота (CLN) – кредиттік деривативтің бір түрі. Ол эмитентке кредиттік инвесторларға нақты кредиттік тәуекелді беруге мүмкіндік беретін, ішкі кредиттік дефолт свопы бар бағалы қағаз ретінде құрылған. Эмитент белгілі бір жағдай орын алған жағдайда қарызды өтеуге міндетті емес. Бұл үшінші тараптың сақтандыру қызметін қажет етпейді. Бұл арнайы мақсаттағы компания немесе траст шығарған, сілтеме жасалатын ұйым дефолтқа ұшыраған жағдайда ғана мерзімі келгенде инвесторларға номиналды құнын ұсынуға арналған құрылымдалған қағаз. Дефолт жағдайында инвесторлар өтемақы алады. Сондай-ақ, траст делдалмен дефолт свопын жасасады. Дефолт болған жағдайда, дилер трастқа номиналды құн мен өтемақы мөлшерінің айырмасын төлейді, ал инвесторларға олардың қағаздары бойынша жоғарырақ кіріс түрінде жылдық комиссия төленеді. Осы келісімнің мақсаты – нақты дефолт тәуекелін сол тәуекелді көтеруге дайын инвесторларға ауыстыру, олар одан жоғары кіріс алуға мүмкіндік алады. CLN-дер әдетте АҚШ қазыналық құнды қағаздары сияқты өте жоғары рейтингілі кепілдіктермен қамтамасыз етіледі. Италиялық сүт өнімдерінің ірі өндірушісі Parmalat өзінің кредиттік тұрақтылығына сенімділікпен байланысты кредиттік байланысты нота жасап, есептерін жасанды түрде көрсеткені мәлім. Гонконг пен Сингапурда кредиттік байланысты ноталар «мини облигациялар» деп таныстырылып, жеке инвесторларға сатылды. 2008 жылдың қыркүйегінде Гонконг пен Сингапурда мини облигациялардың ірі эмитенты Lehman Brothers банкротқа ұшырағаннан кейін, көптеген жеке инвесторлар банктер мен брокерлер мини облигацияларды төмен тәуекелді өнім ретінде қате сатқандарын мәлімдеді. Көптеген банктер несиелер мен несие мүмкіндіктері үшін кепіл ретінде мини облигацияларды қабылдады.

Түсіндірме

Банк XYZ компаниясына ақша береді және несие берген кезде инвесторлар сатып алатын кредиттік байланысты ноталар шығарады. Ноталар бойынша пайыздық ставка XYZ компаниясының кредиттік тәуекеліне байланысты белгіленеді. Банк инвесторлардан ноталар шығару арқылы тартқан қаражатты төмен дефолт ықтималдығы бар облигацияларға инвестициялайды. Егер XYZ компаниясы төлем қабілетті болса, банк ноталарды толығымен төлеуге міндетті. Егер XYZ компаниясы банкротқа ұшыраса, нота иелері/инвесторлар XYZ компаниясының кредиторы болады және XYZ компаниясының несиесін алады. Банк өз кезегінде кредиттік байланысты ноталар шығару арқылы қаржыландырылған, тәуекелі аз облигациялардан түскен табыс есебінен өтемақы алады.

Жаңа дамушы нарықтардың CLN

Кейде "таза" деп аталатын дамып келе жатқан нарықтардың кредиттік байланысты ноталары, сатып алушы тараптан клиенттердің бірнеше себептермен жергілікті қарыз нарықтарына қол жеткізуі үшін қолданылады. Біріншіден, елдің тұру орнына байланысты шектеулерге байланысты мемлекеттік қарызға тікелей инвестициялау заңды болмауы мүмкін. Мысалы, жергілікті билік қарызды сатып алушыдан елде бизнес кеңсесі болуын талап етуі мүмкін, ал екінші мысал – NDF валюталары бар елдердегі салық шектеулері немесе тарифтер. АҚШ долларындағы қордың валютаны қайтаруы қиынға соғады, егер жергілікті шектеулер немесе салықтар оны тиімсіз етсе. Мұндай жағдайда, сатушы жақтағы жаһандық банк қарызды сатып алып, оны туынды нота ретінде құрылымдайды, содан кейін клиентке немесе клиенттерге ұсынады. Клиент шығарылған бағалы қағаздың иесі болады, оның жалпы кірісі негізгі құралдан туындайды. CDS, кредиттік дефолттық своп, құралға енгізілген. Бұл негізгі активтің жалпы кірісін қаржыландыру төлемімен және шығарылған CLN құнымен алмастыратын толық қаржыландырылған жалпы кірістік своп ретінде қарастырылуы мүмкін. Нарықтық тәуекел тұрғысынан, CLN-ді иелену жергілікті қарызды иеленумен шамалас. Дегенмен, кеңседе, деректердің жетіспеуінен және есептік платформалардың үйлесімсіздігінен туындаған тәуекелдерді тиісінше бақылаудың болмауы салдарынан қиындықтар туындауы мүмкін. Бұл мәселе CLN-нің жекешеленген сипатынан туындайды, себебі оның бағасы АҚШ долларында белгіленген, бірақ негізгі актив басқа валютада көрсетілген. Екіншіден, сатушы тарап CLN-нің бағасын АҚШ долларындағы шығарылған актив негізінде белгілеуі мүмкін. Бұл, өз кезегінде, негізгі актив мерзімі жеткенде номиналдық құнына жақындағанда оның кірістілігін дұрыс көрсетпейді. Үшіншіден, негізгі актив инфляциямен байланысты болуы мүмкін немесе жоғарыда аталған бірінші және үшінші мәселелерді күшейтетін мерзімді төлемдер болуы мүмкін.