Кіріспе

Ауызша поэзияның мәтіндік нұсқаларын жазу әдісі. Этнопоэтика – ауызша поэзияның немесе айтылымдық өнердің (яғни, сөздік мұраның) мәтіндік нұсқаларын жазу әдісі. Бұл әдіс, жазбаша мәтіндерде жоғалып кететін формальды, поэтикалық орындалу элементтерін сақтау үшін поэзиялық жолдарды, тармақтарды және шумақтарды (прозалық абзацтардың орнына) пайдаланады. Кез келген этнопоэтикалық мәтіннің мақсаты – ерекше ауызша шеберлердің өнер тарту әдістері, олардың нақты мәдени ортадағы өнерлерінің эстетикалық құндылығын қалай арттыратынын көрсету. Этнопоэтика теориясын дамытуға үлкен үлес қосқандар: Джером Ротенберг, Деннис Тедлок және Делл Хаймс. Этнопоэтика – этнология, антропология, фольклортану, стильдеу, тіл білімі, әдебиет және аударма тағылымдарының саласы болып есептеледі.

Этнопоэтиканың қажеттілігі: Ротенберг

Жером Ротенберг 1960 жылдары этнопоэтика терминін қалыптастырды. Кэтрин С. Квиктің сөзіне сәйкес, Ротенберг «Түпкілікті американдықтардың ауызша дәстүрлерінің көптеген аудармалары ауызша өнердің күшін және әсемдігін жазбаша түрінде толыққанды жеткізе алмағанын» байқаған (1999, 96). Әсіресе, осы жазба мәтіндерге «Батыс поэзиялық стильдері» таңылған кезде бұл мәселе айқын болды. Ротенбергтің ықпалы әлемдік мәдениеттердің бай әңгімелеу және поэзиялық дәстүрлері туралы халықтың білуін кеңейтті.

Этнопоэтика теориясы: Тедлок және Хаймс

Этнопоэтиканың жеке зерттелу саласы ретінде дамуына 20 ғасырдың ортасынан бастап Дэннис Тедлок және Делл Хаймс сияқты антропологтар мен лингвистер үлкен үлес қосты. Тедлок пен Хаймс екеуі де американдық жергілікті халықтардың ауызша өнерінің көркемдік байлығын толыққанды көрсету үшін этнопоэтикалық талдауды пайдаланды. Олар талдаудың кейбір егжей-тегжейлері бойынша пікір келіспесе де, этнопоэтиканың негізгі мәселелері мен мақсаттары бойынша біріккен.

Қосымша ресурстар

Хаймс, Делл Х. 1981. "Сізге айтуға тырыстым, бірақ ештеңе шықпады": Американың жергілікті халықтарының этнопоэтикасы туралы эсселер. Американың жергілікті халықтарының әдебиетін зерттеу 1. Пенсильвания университетінің мінез-құлық және коммуникация бойынша басылымдары. Филадельфия: Пенсильвания университетінің баспасы. Хаймс, Делл Х. 2003. Қазірге дейін осыны ғана білемін: Этнопоэтика туралы эсселер. Линкольн: Небраска университетінің баспасы. (қатты мұқаба); (жұмсақ мұқаба). Тедлок, Денис. 1972. Ортаны табу: Зуни индейлерінің әңгімелеу поэзиясы. Нью-Йорк: Диал Пресс. Тедлок, Денис. 1983. Ауызша айтылған сөз және интерпретация жұмысы. Филадельфия: Пенсильвания университетінің баспасы. Тедлок, Денис. 1999. Ортаны табу: Зуни әңгімешісінің өнері (екінші басылым). Линкольн: Небраска университетінің баспасы.