Ұрпақ алмасу моделі: Халық динамикасы мен экономикалық өсімді зерттеу

Кіріспе

популяциялық генетикадағы тақырып. Өзара жапсарлас ұрпақтар (OLG) моделі – макроэкономикалық динамика мен экономикалық өсуді зерттеудегі негізгі талдау құралдарының бірі. Рамси-Касс-Купман неоклассикалық өсу моделінен өзгеше, онда адамдар шексіз өмір сүреді, OLG моделінде адамдар белгілі бір мерзімге өмір сүреді, осы уақыт аралығында кем дегенде бір ұрпақтың өмірлік циклымен тоғысады. OLG моделі мыналарды зерттеу үшін табиғи ая болып табылады: (а) өмірлік циклдегі мінез-құлық (адам капиталына инвестиция, еңбек және зейнетке жинақтау), (б) әлеуметтік қамсыздандыру сияқты ресурстарды ұрпақтар арасында бөлудің ұзақ мерзімде жан басына шаққандағы табысқа тигізетін әсері, (в) адамзат тарихы барысында экономикалық өсудің қозғаушы күштері және (г) туылу деңгейінің өзгеруіне ықпал еткен факторлар.

Тарих

OLG моделінің құрылымы Ирвинг Фишердің "The Theory of Interest" монографиясымен шабыттандырылды. Ол алғаш рет 1947 жылы Морис Алле тарапынан таза айырбастау экономикасы тұрғысынан, ал 1958 жылы Пол Сэмюэлсон қатаң түрде тұжырымдалды. 1965 жылы Питер Даймонд эндогенді туылымды OLG модельдерін енгізді. OLG моделін қолдануға арналған кітаптардың қатарында Азариадистің "Intertemporal Macroeconomics" және де ла Круа мен Мишельдің "Экономикалық өсу теориясы" кітаптары бар.

Екі секторлы OLG моделі

Бір секторлы OLG моделі Оded Galor екі секторлы OLG моделін енгізу арқылы одан әрі дамытылды. Екі секторлы OLG моделімен бірнеше тұрақты тепе-теңдіктерге қол жеткізуге болады, сондықтан бастапқы жағдайлар экономиканың ұзақ мерзімді дамуына әсер ете алады.

ЭНЖ-мен ендогендік құнарлылық үлгісі

Одед Галор және оның авторлары халық санының өсуі іштен туындап анықталатын ОЛГ модельдерін жасады: (а) туыс деңгейінің төмендеуіне гендерлік жалақы аралығының тарылуының маңыздылығын және (б) Мальтус тұзағының пайда болуына технологиялық прогреске халықтың бейімделуінің маңыздылығын зерттеу үшін.

Динамикалық тиімсіздік

OLG моделінің бір маңызды ерекшелігі – тұрақты күйдегі тепе-теңдік міндетті түрде тиімді болуы қажет емес, ал жалпы тепе-теңдік модельдерінде бірінші әл-ауқат теоремасы Парето тиімділігіне кепілдік береді. Экономикада агенттердің саны шексіз болғандықтан (болашақ уақыт бойынша қосылғанда), ресурстардың жалпы құны шексіз, сондықтан Парето жақсартуларын әрбір жас буыннан қазіргі егде буынға ресурстарды беру арқылы жасауға болады, бұл Хилберт қонақ үйінің логикасына ұқсас. Барлық тепе-теңдіктер тиімсіз емес; тепе-теңдіктің тиімділігі пайыздық ставкамен тығыз байланысты, ал Касс критерийі OLG бәсекелестік тепе-теңдік үлестірімінің тиімсіз болуы үшін қажетті және жеткілікті шарттарды көрсетеді. OLG моделінің тағы бір ерекшелігі – модельге капитал жинақтау қосылғанда «артық үнемдеу» пайда болуы мүмкін, бұл жағдайды әлеуметтік жоспарлаушы отбасыларды капитал қорларын азайтуға мәжбүрлеу арқылы жақсарта алады. Дегенмен, өндірістің негізгі технологиясы мен тұтынушылардың талғамдарына қатысты белгілі бір шектеулер тұрақты күйдегі үнемдеу деңгейінің Солоу өсу моделінің алтын ережесіне сәйкес келуін қамтамасыз ете алады және осылайша уақыт аралық тиімділікті кепілдейді. Осыған ұқсас, осы тақырыптағы эмпирикалық зерттеулердің көпшілігі артық үнемдеудің нақты әлемде маңызды проблема болып көрінбейтінін атап өтті. Даймондтың моделінде адамдар әлеуметтік оңтайлы деңгейден көп үнемдеуге бейім, бұл динамикалық тиімсіздікке алып келеді. Кейінгі зерттеулер кейбір экономикаларда динамикалық тиімсіздіктің болуын және үкіметтік бағдарламалардың жастардан кедейлерге байлықты беруі динамикалық тиімсіздікті азайтатынын зерттеді. OLG модельдерінің тағы бір маңызды үлесі – олар ақшаның айырбас құралы ретінде болуын негіздейді. Тепе-теңдік ретінде күтілімдер жүйесі қалыптасады, онда әрбір жас буын бұрынғы егде буыннан тұтынуға айырбастау үшін ақша алады. Олар мұны олар егде буын болған кезде сол ақшаға тұтыну сатып ала алады деп күтеді.

One important aspect of the OLG model is that the steady state equilibrium need not be efficient, in contrast to general equilibrium models where the first welfare theorem guarantees Pareto efficiency. Because there are an infinite number of agents in the economy (summing over future time), the total value of resources is infinite, so Pareto improvements can be made by transferring resources from each young generation to the current old generation, similar to the logic described in the Hilbert Hotel. Not every equilibrium is inefficient; the efficiency of an equilibrium is strongly linked to the interest rate and the Cass Criterion gives necessary and sufficient conditions for when an OLG competitive equilibrium allocation is inefficient. Another attribute of OLG type models is that it is possible that 'over saving' can occur when capital accumulation is added to the model—a situation which could be improved upon by a social planner by forcing households to draw down their capital stocks. However, certain restrictions on the underlying technology of production and consumer tastes can ensure that the steady state level of saving corresponds to the Golden Rule savings rate of the Solow growth model and thus guarantee intertemporal efficiency. Along the same lines, most empirical research on the subject has noted that oversaving does not seem to be a major problem in the real world. In Diamond's version of the model, individuals tend to save more than is socially optimal, leading to dynamic inefficiency. Subsequent work has investigated whether dynamic inefficiency is a characteristic in some economies and whether government programs to transfer wealth from young to poor do reduce dynamic inefficiency. Another fundamental contribution of OLG models is that they justify existence of money as a medium of exchange. A system of expectations exists as an equilibrium in which each new young generation accepts money from the previous old generation in exchange for consumption. They do this because they expect to be able to use that money to purchase consumption when they are the old generation.