Кіріспе
Бариатрия – семіздіктің себептерін, алдын алу және емдеумен айналысатын медицина саласы.
Bariatrics is the branch of medicine that deals with the causes, prevention, and treatment of obesity.
Терминология
Бариатрия термині 1965 жыл шамасында грек тіліндегі "bar" түбірінен ("салмақ", барометрдегідей), "iatr" жұрнағынан ("емдеу", педиатриядағыдай) және "ic" жұрнағынан ("қатысты") құрастырылған. Бұл салаға диета, жаттығулар және мінез-құлық терапиясы арқылы салмақ жоғалту әдістері, сондай-ақ фармакотерапия және хирургия кіреді. Медициналық салада бұл термин салмақ жоғалтуға қатысты ешқандай ем алмайтын, ірі денелі адамдарды атау үшін де қолданылады, мысалы, медициналық жабдықтар каталогтарында үлкен ауруханалық халаттар мен ауруханалық төсектер "бариатриялық" деп көрсетіледі.
Бариатриялық науқастар
Ауыр салмақ және семіздік – екі де өрбудегі медициналық проблемалар. Семіздіктің денсаулыққа зиянды әсері көп: Дене массасы индексі (ДМИ) қалыпты шектен асып кеткен адамдар медициналық мәселелерге ұшырау қаупі зор. Оларға жүрек аурулары, қант диабеті, көптеген түрдегі қатерлі ісіктер, астма, ұйқыдағы тыныс тоқтауы, созылмалы бұлшық-сүйек жүйесінің мәселелері жатады. Сондай-ақ, семіздік пен өлім-жітім арасындағы байланысқа да назар аударылады. Ауыр салмақты және семіз адамдар, оның ішінде балалар, өздеріне салмақтан арылу қиын болуы мүмкін. Диета ұстаушылар көбінесе түрлі диеталарды сынап, соңынан салмақ қосып немесе бастапқы салмақтарына оралғандарын байқайды. Бариатриялық операциядан кейін пациенттердің психологиялық жағдайында жақсару байқалады. Бариатриялық хирургияға үміткерлердің 51% психикалық ауру тарихымен, әсіресе депрессиямен, сондай-ақ операцияға үміткерлік кезінде кем дегенде бір психотроптық препаратты қабылдағанын хабарлайды.
Емдеу әдістері
Диета, физикалық жаттығулар, мінез-құлық терапиясы және семіздікке қарсы дәрілер бірінші кезектегі ем болып табылады. Дегенмен, ауыр семіздікке арналған медициналық емнің қысқа мерзімді нәтижесі шектеулі, ал ұзақ мерзімді нәтижесі өте нашар. Салмақ жоғалту операциясы әдетте консервативті емдеуге қарағанда салмақты көбірек төмендетуге мүмкіндік береді, сондай-ақ өмір сапасын жақсартады және гипертония және қант диабеті сияқты семіздікпен байланысты ауруларды жеңілдетеді. 2021 жылы The Lancet журналында жарияланған 174 772 қатысушыны қамтитын мета-талдау нәтижесінде, бариатриялық хирургияның 2-типті қант диабеті бар немесе жоқ семіз ересектер арасындағы барлық себептерге байланысты өлім-жітімді тиісінше 59% және 30% қысқартумен байланысты екендігі анықталды. Бұл мета-талдау сонымен қатар, бариатриялық операция жасаған қант диабеті бар семіз ересектердің орташа өмір сүру ұзақтығы стандартты (хирургиялық емес) күтіммен салыстырғанда 9,3 жылға ұзарғанын, ал қант диабеті жоқ семіз ересектерде бұл көрсеткіш 5,1 жылға ұзарғанын көрсетті. Жастардағы бариатриялық емдеуді ерекше сақтықпен қарастыру керек, сондай-ақ ересектерде ескерілмейтін басқа да жағдайларды да назарға алу қажет. Бариатрияда қолданылатын әдістердің бірі – биоэлектрлік кедергі талдауы, бұл дене майының пайызын өлшеу әдісі.