Кіріспе

Ұзын тізбекті 3-гидроксиацил коферменті А дегидрогеназасының жетіспеушілігі – организмнің белгілі бір майларды энергияға түрлендіруіне кедергі келтіретін сирек кездесетін аутосомдық рецессивті май қышқылдарының тотығу бұзылысы. Бұл, әсіресе аштық кезеңдерінде өмірге қауіпті болуы мүмкін.

Симптомдар мен белгілер

Әдетте, бұл аурудың бастапқы белгілері мен көріністері нәрестелік немесе ерте балалық шақта пайда болады және тамақтануда қиындықтар, әлсіздік, гипогликемия, гипотония, бауыр проблемалары және торлы қабықтың аномалияларын қамтиды. Бұлшықет ауыруы, бұлшықет тінінің ыдырауы және қол-аяқтарға әсер ететін (перифериялық нейропатия) жүйке жүйесінің бұзылыстары кейінірек балалық шақта пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, өмірге қауіпті жүрек және тыныс алу проблемалары, кома және күтпеген өлім сияқты асқынулар қаупі де бар. LCHAD жетіспеушілігінің эпизодтары ашарлау кезеңдерінен немесе вирустық инфекциялар сияқты аурулардан туындауы мүмкін.

Генетика

HADHA геніндегі мутациялар, митохондриялық үш функциялы ақуыз деп аталатын ақуыз кешенінің құрамына кіретін, ұзақ тізбекті 3-гидроксиацил коэнзим А (CoA) дегидрогеназасы деп аталатын ферменттің жеткіліксіз деңгейіне алып келеді. Бұл ферменттің жеткілікті мөлшері болмаса, тағам мен дене майынан алынған ұзақ тізбекті май қышқылдары метаболизмде өңделмейді. Соның салдарынан, бұл май қышқылдары энергияға айналмайды, бұл осы аурудың сипаттамалық белгілеріне, мысалы, әлсіздік пен гипогликемияға себеп болуы мүмкін. Ұзақ тізбекті май қышқылдары немесе жартылай метаболизмделген май қышқылдары тіндерде жиналып, бауыр, жүрек, көздің торлы қабығы және бұлшық еттерге зақым келтіріп, одан да ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін.

Болжам

2001 жылы 50 науқасқа қатысты зерттеу жүргізілді. Олардың 38 пайызы балалық шақта қайтыс болды, ал қалғандары денсаулық проблемаларымен күресті.