Кіріспе

Араб ақыны (1184–1253) Ахмад әл Тифаши, толық аты – Шихаб әл Дин Әбу әл Аббас Ахмад ибн Юсуф әл Қайси әл Тифаши (أحمد بن يوسف القيسي التيفاشي), Тунис жеріндегі Гафсаға жақын Тифаш ауылында дүниеге келген (1184 – 1253 жылы Каирде қайтыс болды). Ол араб ақыны, жазушы және антология жасаушы, ең белгілі туындысы – «Жүректердің серуені» (نزهة الألباب).

Өмірбаян

Әл-Тифасидің өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол көбінесе Тунис, Каир және Дамаск қалаларында өмір сүрген сияқты, бірақ тіпті көшпелі өмір салтын ұстанған болуы да мүмкін. Ол жоғары білімді және мәдениетті адам болған. Ол араб поэзиясының 12 тараудан тұратын антологиясын және эротикалық және жыныстық тәжірибелер туралы әзілдерді жинақтап, гетеросексуалдық және гомоэротикалық мазмұндарды, соның ішінде екіншісіне көбірек назар аудара отырып, біріктірген. Рене Р. Хауамның Парижде сақталған арабша қолжазбаға негізделген француз тіліне аудармасы Ахмад әл-Тифашидің «Les Délices des cœurs» (1971 және 1981) деген атпен жарияланды. Эдвард А. Лейсидің гомоэротикалық бөлімдерінің ғылыми аудармасы ағылшын тілінде «The Delight of Hearts, or What You Will Not Find In Any Book» (1988) деген атпен шықты. Бұл нұсқа 1989 жылы «Ламбда» әдеби сыйлығын жеңіп алды. Әл-Тифаши сонымен қатар жыныстық гигиенаға қатысты бірнеше трактат жазған, олардың бірі Ұлттық медицина кітапханасында сақтаулы. Дегенмен, ол ең алдымен минералдарды қолдану туралы ең танымал және ең толық ортағасырлық араб трактаты – «лапидарлық» еңбегімен белгілі. Онда 25 түрлі асыл тас пен минерал туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген, олардың медициналық және сиқырлық қолданылуы, сондай-ақ атауларының парсы этимологиясы баяндалған. Ол көптеген қолжазба көшірмелерінде сақталған және көптеген кейінгі авторлардың еңбектерінде пайдаланылған.