Кіріспе

Кирикаэши (切り返し: кириқаэши) – сумо және джиу-джитсуда қолданылатын кері тастаумен шатастырылмауы керек, ал сөзбе-сөз мағынасы "қайта-қайта кесу" болып табылады. Бұл кендо жаттығуы, шабуыл жасау және соққыларды қабылдау практикасын біріктіреді және физикалық күш, рух және сергектік дамытуға арналған. Кирикаэши "қайта соғу" (打ち返し: учикаэши) деп те белгілі. Кирикаэши – серіктеспен орындалатын жаттығу, мысалы, басқа (жапон тілінде мен) соққылар жасауды қамтиды. Кирикаэши Мейдзи дәуірінің (1868–1912) соңында негізгі жаттығу ретінде қалыптастырылды. Жаттығу әдетте бастың ортасына соққымен басталады, содан кейін бастың сол және оң жақтарына (ёкомен) кезектесіп соққылар сериясы жасалады. Кирикаэшидің нақты әдісі додзёлар арасында өзгеше болуы мүмкін, бірақ ең көп таралған схема бастың ортасына бір соққы, содан кейін алға қарай төрт бұрышты соққы (алушының сол жағынан бастап) және артқа қарай бес соққы жасауды қамтиды. Кирикаэши жаттығулары – кендоның негізгі жаттығулары. Ол дұрыс қашықтық пен уақыт, дәлдік, ырғақ және тегістік сияқты бірқатар маңызды принциптерді үйретеді. Кейбір кендо додзёларында кирикаэши жаттығулары кендо сабақтарының басында және соңында орындалады.

Шолу

Кирикаэши дұрыс орындалғанда, екі ойыншы да дәл шабуылдау тәжірибесінен және мұндай шабуылға жылдам реакция жасаудан/қабылдаудан пайда көреді. Кирикаэшиді қабылдаған адам шабуылдаушыны бағыттап, жаттығудың қарқынын және маайын (жауынгерлік қашықтықты) бақылайды. Қабылдаушыға басына соққы беруге рұқсат етіледі, бірақ шинаймен қабылдағанда, тенучиді (соққы тиген сәтте ұстауды нығайтуды) көрсетуі керек. Шабуылдаушы күшті, дәл және уақтылы соққылар жасауы керек, сонымен бірге иықтарын босаңсытып, тынысын тегіс сақтауы тиіс. Бұл шыдамдылықты арттырады. Шабуылдаушы да, қабылдаушы да жаман әдеттерден арылуға көмектесу үшін дұрыс позада тұруы керек, ал қозғалыс және аяқ жұмысы тегіс болуы тиіс. Егер кирикаэши үнемі жаттығылса, оның қолданылуы негізгі дағдыларды жақсартудан бастап, жарыста мінсіз орындауға дейін тәлімгерге пайдалы болады.

Техника

Шинаи үлкен қозғалыспен көтеріліп, қалыпты "мен" соққысы жасалады. Тайатариден (екі кендока да қару-жарақ киген жағдайда ғана) кейін, ғибадатханаға (йокомен) 9 рет (4 алға және 5 артқа) оң және сол жақтан бұрышпен соққылар беріледі, бұл кезде "мен, мен, мен" деп жоғары дауыспен айтылады. Содан кейін шабуылшы тез арада томадан issoku ito no ma (бір қадамдық соққы қашықтығына) өтеді және процесс қайталанады. Жағдайды аяқтау үшін "менге" соңғы соққы жасалады. Шинаймен Кирикаэшиді қабылдағанда, шинай төменгі хассо гамае позасында (бел деңгейінде) ұсталады, сол және оң жаққа кезекпен ауысып тұрады. Қабылдаушы серіктесінің шинайынан қорғану үшін тенучиді пайдаланады.

Вариациялар

Стандартты кирикаэшидің бірнеше нұсқасы бар. До Кирикаэши Бұл нұсқа да дәл сол сияқты басталса да, нанаме учи орнына кері (немесе гиаку) додан басталатын кезектесті до кесулері қолданылады. Қабылдаушы до кесулерін қабылдағанда жодан но камае позысын сақтайды. Бұл, қателік мүмкіндігінің аздығынан туындаған, қиын нұсқа деп есептеледі. Кезектесті Кирикаэши Бұл нұсқада әр екі кесуде нанаме учи мен до арасында кезектесіп алмасады. Екіұшты Кирикаэши Бұл нұсқада шабуылшы да, қабылдаушы да нанаме учи орындайды. Стандартты кирикаэшидегідей, шабуылдаушының шинайын тоқтату сияқты, қабылдаушының нанаме учи шабуылдаушының нанаме учисіне тиіп, оларды бір-бірінен кері қайтарады, соның арқасында келесі кесуге мүмкіндік туады. Стандартты кирикаэши сияқты, екі жақ үшін де нысана – йокомен. Аяқ қозғалысы міндетті емес. Ұзынға созылған Кирикаэши Бұл нұсқада ерлерге арналған стандартты нанаме учи қолданылады, бірақ стандартты 9 соққының (4 алға, 5 артқа) орнына, басқа сан (50 және 100 жиі кездеседі) немесе қашықтық ("додзёның бір жағынан екінші жағына дейін", мысалы) пайдаланылады. Стандартты кирикаэшиден айырмашылығы, бұл жаттығу дәлдікті емес, шыдамдылықты және төзімділікті арттыруға бағытталған. Кирикаэши оқушының қай дәстүрге немесе федерацияға жататынына байланысты әртүрлі орындалуы мүмкін. Бұл мақалада Кирикаэшидің жалпы түрі, Жапония Кэндо Федерациясының оқыту жолымен сипатталған.