Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этикус Истер (Aethicus Donares, Aethicus of Istria немесе Aethicus Ister) – 7/8 ғасырлардағы «Космография» еңбегінің басты кейіпкері, оны шіркеу адамы Иероним (Иероним, бірақ шіркеу әкесі емес) жазған деп есептеледі. Ол бұл кітапты цензураланған нұсқасы ретінде шығару үшін одан да көне жұмысты цензуралаған. «Космографияда» Этикус әлемді шарлаған саяхаттары мен шетелдік халықтардың әдетте жағымсыз сипаттамалары келтірілген. Еңбекте жердің жалпақ космологиясы бейнеленген, мүмкін, оны әжуалау мақсатында. Сонымен қатар, Ұлы Александр туралы аңыздарға тікелей қатысты көптеген бөлімдер бар. Хайнц Лёве (1913–1991) көне түркі жазуымен керемет сәйкестік тапты. Ол Этикусты Карпат алқабындағы ерте авар тайпасынан шыққан деп санайды. Франц Брунхёльцль болса, Этикусты қазіргі Румыниядағы Добруджа аймағында өмір сүрген скиф деп есептейді.
Aethicus Ister (Aethicus Donares, Aethicus of Istria or Aethicus Ister) was the protagonist of the 7th/8th century Cosmographia, purportedly written by a man of church Hieronymus (Jerome, but not the Church Father Jerome), who purportedly censors an even older work for producing the book as its censored version. It describes the travels of Aethicus around the world, and includes descriptions of foreign peoples in usually less than favourable terms. It displays a flat Earth cosmology, maybe for making sport of it. There are also numerous passages which deal directly with the legends of Alexander the Great. Heinz Löwe (1913–1991) found a striking correspondence between and the Old Turkic script. He considers Aethicus to be of late Avar ethnicity from the Carpathian basin. Aethicus is believed by Franz Brunhölzl to have been a Scythian that lived in the region of present day Dobrogea, Romania.
Сындар
Латын тіліндегі еңбек кейде әдемісіз және оңай, ал кейде жұмбақ және түсініксіз болады, бұл Иеронимнің грек тілінен алынған сөздер мен латын-грек қосылыстарының өте қиын лексикасына байланысты. (Херрен, 2001 қараңыз). АAnagramмалық ойындар, этимологиялық "әзілдер" (мысалы, "monstrare" етістігін "monstrum" есімдікпен, содан кейін "demonstrare" етістігін қолдану) және басқа да ойыншылдық элементтер кездеседі. Еңбектің латынша жазылуы автордың Меровингтерден шыққан франк екенін де көрсетеді (Принц, 1993), бірақ "Меровингтерге" тән жазу идеясы жақында тегін анықтаудың сенімді емес тәсілі ретінде сынға ұшырады. Сонымен қатар, еңбектің тек бір қолжазбасы Турда жазылған сияқты, ал көпшілігі қазіргі Германиядағы орталықтарда сақталған (Принц, 1993). Иероним Псевдо-Мефодийдің (Петрус Монахус) франк тіліне аударма жасаған аудармашысымен байланысты болуы мүмкін. Бірнеше бөлімдердің басқадан қарыз алған сияқты көрінуіне қарағанда, тәуелділік емес, параллель қарым-қатынас болуы мүмкін. Дегенмен, Иеронимнің грек тілін білуі (сол кезде Батыс Еуропада сирек кездесетін жағдай) 7-ші ғасырдың соңында архиепископ Теодордың Кантербери мектебімен байланысты болғанын көрсетеді. Майкл Херреннің (Nova de Veteribus) Жеромның англосаксондық байланысы туралы жақындағы мақаласын қараңыз. Анық нәрсе – Иероним өмірінің барлық кезеңінде бір орында тұрмады.
The Latin of the work is sometimes vulgar and facile, other times cryptic and opaque, owing in part to Jerome's extremely difficult vocabulary of Graecisms and Latin/Greek compounds. (See Herren, 2001). Anagram games, and etymological 'jokes' (e. g. using the verb 'monstrare' followed by the noun 'monstrum', then the verb 'demonstrare') and other ludic elements are found throughout. The Latin spelling of the work seems to suggest also that the author was a Merovingian Frank (Prinz, 1993), but the idea of "Merovingian" spellings has recently been attacked as an unreliable measure of origin. Furthermore, only one manuscript of the work appears to have been written in Tours, while the majority can be traced to centres in what is now Germany (Prinz, 1993). Jerome may have been associated with the Frankish translator of Pseudo Methodius (Petrus Monachus). There are several passages which seem to be borrowed one way or another, suggesting perhaps a parallel relationship rather than one of dependence. Nevertheless, Jerome's knowledge of Greek (a rare feat in Western Europe at the time) may indicate an association with the Canterbury school of Archbishop Theodore in the late 7th century. See a recent article by Michael Herren (in Nova de Veteribus) on a possible Anglo Saxon connection for Jerome. What seems clear is that Jerome was not limited to a single locale throughout his working lifetime.
Басылымдар
Аэтикус Истердің космографиясы: мәтін, аударма және түсініктемелер, ред. Майкл В. Херрен, Орта ғасырлық латын тілі журналының басылымдары 8 (Turnhout: Brepols, 2011). "Аэтикус космографиясы", ред. О. Принц, MGH (Мюнхен: 1993). Aethici Istrici Cosmographia ab Hieronymo ex Graeco Latinum breviarium redacta, ред. Х. Вуттке (Лейпциг: 1854). "Этикус және осы атпен белгілі космографиялық еңбектер", ред. А. д’Аверзак (Париж: 1852). (Толық емес) Aethici Istri Cosmographi Origo Francorum, ред. Б. Круш, MGH SS rer. Merv. VII (Гановер: 1919).
The Cosmography of Aethicus Ister: Text, Translation, and Commentary, ed. Michael W. Herren, Publications of the Journal of Medieval Latin 8 (Turnhout: Brepols, 2011). Die Kosmographie des Aethicus, ed. O. Prinz, MGH (Munich: 1993). Aethici Istrici Cosmographia ab Hieronymo ex Graeco Latinum breviarium redacta, ed. H. Wuttke (Leipzig: 1854). Éthicus et les ouvrages cosmographiques intitulés de ce nom, ed. A. d'Averzac (Paris: 1852). (Partial) Aethici Istri Cosmographi Origo Francorum, ed. B. Krusch, in MGH SS rer. Merv. VII (Hanover: 1919).
Зерттеулер
Далше, "Аэтикус Истердегі жаңалық? Жақындағы теория туралы", Journal des savants, 3–4 (1984), 175–186 бб. Г. Хейс, ""Егер шын болса, маңызды": Луканның Орфейі мен Аэтикус Истер", Notes and Queries (2010) [Р. Поллардтың "Лукан" және "Аэтикус Истер" интерпретациясына қарсы, Notes and Queries, 53 (2006), 7–10 бб.]. М. Херрен, "Аэтикус Истер және Виргилий Грамматик", Mélanges François Kerlouégan (Париж: 1994), 285–288 бб. М. Херрен, "Аэтикус Истердің космографиясындағы грек элементі", Journal of Medieval Latin, 11 (2001), 184–200 бб. М. Херрен, "Аэтикус Истердің "Космографиясы": оның мерзімі, шығу тегі және аудиториясы туралы болжамдар", Nova de Veteribus, А. Бихер және Э. Штайн (ред.) (Мюнхен: 2004), 79–102 бб. К. Хиллковиц, Аэтиканың космографиясы (Zur Kosmographie des Aethicus), I (Бонн: 1934); II (Франкфурт: 1973). Х. Лёве, Бонифацийдың әдеби қарсыласы. Виргиль фон Зальцбург және Аэтикус Истердің космографиясы (Висбаден: 1952). И. Вуд, "Aethicus Ister: Ерекшеліктерді зерттеу", Grenze und Differenz im frühen Mittelalter, W. Pohl және H. Reimitz (ред.) (Вена: 2000), 197–208 бб.
J. G. Dalché, "Du nouveau sur Aethicus Ister? A propos d'une théorie récente", Journal des savants, 3 4 (1984), pp. 175–186. G. Hays, "'Important if True': Lucan's Orpheus and Aethicus Ister', in Notes and Queries, (2010) [contra the interpretation by R. Pollard "'Lucan' and 'Aethicus Ister'", Notes and Queries, 53 (2006), pp. 7 10]. M. Herren, "Aethicus Ister and Virgil the Grammarian", in Mélanges François Kerlouégan (Paris: 1994), pp. 285–288. M. Herren, "The ‘Greek Element’ in the Cosmography of Aethicus Ister", Journal of Medieval Latin, 11 (2001), pp. 184–200. M. Herren, "The ‘Cosmography’ of Aethicus Ister: Speculations about its date, provenance, and audience", in Nova de Veteribus, eds. A. Bihrer and E. Stein (Munich: 2004), pp. 79–102. K. Hillkowitz, Zur Kosmographie des Aethicus, I (Bonn: 1934); II (Frankfurt: 1973). H. Löwe, Ein literarischer Widersacher des Bonifatius. Virgil von Salzburg und die Kosmographie des Aethicus Ister (Wiesbaden: 1952). I. Wood, "Aethicus Ister: An exercise in difference", in Grenze und Differenz im frühen Mittelalter, eds. W. Pohl und H. Reimitz (Vienna: 2000), pp. 197–208.