Кіріспе

Американдық раввин (1816–1886)

Исидор Калиш (15 қараша 1816 – 11 мамыр 1886) – американдық реформалық раввин және жазушы.

Ерте өмір

Ол Пруссияның Кротошин қаласында (қазіргі Польша) дүниеге келді және Берлинде, Бреслауда (Вроцлав) және Прагада білім алды. Теология мен философияны оқып жүрген кезінде, ол неміс мерзімдік басылымдарына материалдар жариялады. 1842 жылы ол "Schlacht Gesang der Deutschen" ("Немістердің шайқас әні") атты патриоттық өлең жазды, ол музыкаға салып, сол заманғы халық арасында кең таралған әндердің біріне айналды. 1843 жылы ол туған қаласында алғаш рет неміс тілінде уағыз айтты.

АҚШ-тағы раввин

1848 жылы Лондонға келді, бірақ 1849 жылы Америка Құрама Штаттарына көшті. 1850 жылы Огайо штатының Кливленд қаласындағы Тиферет Израиль қауымына шақырылды, онда реформалық иудаизмді дамыту үшін еңбек етті. 1855 жылы Кливлендте раввиндердің алғашқы конференциясы өтті, онда көптеген синагогаларда қолданылған және раввин Исаак Майер Уайзбен бірге өңделген «Минах Америка» атты рәсімдер мен ортақ дұғалар жинағына келісім жасалды. 1855 жылы Йель университетінің профессоры Жосия Гиббс оған Азиядағы Сидон қаласынан табылған финикиялық жазуды түсіндіруді сұрады. Оның аудармасы 1855 жылғы 13 қарашада Лондонның Сирия-Мысыр қоғамында оқылды. 1856 жылдан 1860 жылға дейін Висконсин штатының Милуоки қаласындағы қауымды басқарды, онда екі топты біріктіріп, еврей әйелдерінің қайырымдылық қоғамы «Die treue Schwestern» (адал әпкелер) ұйымын құрды. Содан кейін ол Индианаполисте, Детройтте, Канзас штатының Ливенворт қаласында, Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында және Теннесси штатының Нэшвилл қаласында діни қызмет атқарды, сонымен қатар Нэшвилде синагог салды.

Әдеби шығармашылық

Ол 1875 жылы Ньюаркқа оралды және өзін әдеби еңбекке және лекция оқуға арнады, иудаизмдегі радикалдық реформашыл топтарды қолдап, пікір таластарына қатысты. Доктор Калиштің Исаак Лизердің Библияның ағылшын тіліндегі аудармасын сынауы және "Жеке Мәсіхке еврейлердің сенуі" тақырыбындағы даулары еврей әдебиеті тарихында белгілі болды. 1853 жылдан 1878 жылға дейін ол "Жолдаушы" басылымын басқарды және неміс және ағылшын діни журналдарына көптеген мақалалар мен сөздер жазды.