Кіріспе

Тай боксы жекпе-жегі алдындағы рәсім Вай кхру рам муай (ไหว้ครูรำมวย, ,) – тай боксы жарыстарына қатысушылар жекпе-жек алдында орындайтын рәсім. Вай кхру немесе Вай кру – бұл тайландтың барлық өнер түрлерінде, дәстүрлі тай музыкасынан классикалық Кон биіне және Краби Крабонг пен Муай Тай сияқты күрес өнерінде кездесетін тай тұжырымдамасы. Рәсім екі бөлімнен тұрады: "Вай кхру" және "Рам муай", ол 4 түрлі тай сөзінен құралған. Вай – тайлықтардың салтқа сай қолдарын біріктіріп, құрмет көрсетуі. Хру – санскрит тіліндегі гуру сөзінің тай тіліндегі түрі, "ұстаз" деген мағынаны білдіреді. Рам – тай тілінде классикалық стильдегі би, ал муай – "бокс" дегенді білдіреді. Сондықтан толық терминді "ұстазға сәлем беріп орындалатын соғыс биі" деп аударуға болады, бірақ тай тілінде сөйлейтіндер оны әдетте Вай кхру немесе Рам муай деп қысқартады. Вай-хру рәсімінің мәні – тай мәдениетінің терең қалыптасқан құндылықтарын көрсетеді: билікке құрмет, білімге алғыс және дәстүрді сақтау. Сол сияқты, Рам муай – муай тай жекпе-жегі алдында жекпе-жектің ұстазына, ата-анасына және бабаларына құрмет пен алғыс білдіру үшін орындалатын хореографиялық қозғалыстар сериясы. Ескі заманда, жауынгерлер патша алдында жұдырықтасқанда, Рам муай патшаға да құрмет көрсеткен.

Шығуы мен тарихы

Тайландтың ежелгі тамырына көз жүгізсек, Муай Тай тек қана күрес түрі емес, сонымен қатар қоғамның маңызды бір бөлігі, діни сенімдер мен мәдени дәстүрлермен тығыз байланысты болған. Ерте заманда жауынгерлер шайқасқа түсер алдында монахтардан құт-береке тілеп, қорғаныш сұраған. Бұл әдет біртіндеп Вай-хру деп аталатын ресми рәсімге айналды. Алайда, Муай Тай майдан дағдысынан спортқа дамыған сайын, Вай-Крудың рухани жақтары өз маңызын жоймай, рухтармен байланыстан ұстаздар мен бапкерлермен байланысқа өтті. Ғасырлар бойы Вай Кру, Муай Тайдың шайқасқа дайындалу ритуалынан сыйластық, алғыс айту және мәдени мұраны бейнелейтін мәңгілік дәстүрге айналды. Бұл – біріктіктің сәті, себебі осы өнерді меңгергендер ортақ тарихын құрметтеу үшін және тіл мен ұлттың шекарасын асып түсетін байланыстарды нығайту үшін бірігеді.

Вай-хру рәсімін орындау

Рингке кіргенде, жекпе-жекшілер рингті сағат тіліне қарсы айналып, әр бұрышта дұға етеді. Олар Буддаға, Дхармаға және монахтар Санғасына құрмет көрсету үшін әр бұрышта үш рет басын иеді. Содан кейін олар Хануманға негізделген қозғалыстармен "рам муай" бастайды. "Рам муай" – жеке тәжірибе, ол өте күрделіден бастап өте қарапайымға дейін болуы мүмкін, және көбінесе жекпе-жекшінің кімде оқытылғаны және қай жерден екені туралы ақпараттарды қамтиды. Бұл рәсім екі маңызды символмен тығыз байланысты: Монгхон және Пра Джиад. Бұл дәстүрлі бұйымдар терең мәдени және рухани мағынаға ие, және олардың мағынасын және символизмін күшейту үшін жиі рәсімге қосылады. "Рам муай" рәсіміне музыкалық сүйемелдеу жасалады, ол жекпе-жекшінің қозғалысына ырғақ береді.