«Hasht Bihisht» – Әмір Хосровтың 1302 ж. жазылған поэмасы. «Мың бір түн» стиліндегі әңгімелер, «Серендиптің үш ханзадасы» аңызы және Бахрам V Гурь туралы деректер бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Хашт Бихишт" (هشت بهشت, әліпбиі. "Сегіз жұмақ") – Әмір Хусровтың шамамен 1302 жылы жазған атақты өлеңі. Бұл поэма шамамен 1197 жылы Низами жазған "Хафт Пайкар" поэмасына негізделген, ал ол өз кезегінде Фирдаусидің шамамен 1010 жылы жазған "Шахнаме" дастанынан алынған. Низамидың "Хафт Пайкар" сияқты, Хусровтың "Хашт Бихишт" поэмасы Бахрам V Гур туралы аңызды негізгі сюжет ретінде пайдаланады және "Мың бір түн" стилінде жеті ханшайым айтқан халық ертегілерін ұсынады. Хусровтың "Серендиптің үш ханзадасы" кейіпкерлерін және түйе ұрлығы мен оны қайтару туралы оқиғаны алғаш рет енгізгені белгілі. Поэмадағы сегіз "жұмақ" исламдық Жұмақ туралы түсінікпен тығыз байланысты, оның сегіз қақпасы мен сегіз кеңістігі әрқайсысы ерекше асыл тас немесе материалмен безендірілген. Сегіз жұмақтың жетісі Бахрамның әңгіме айту арқылы жасалған "емдеуі" үшін салынған павильондар болып табылады. Сондай-ақ, бұл сегіз жұмақтың архитектуралық және бағбандық жоспарымен де байланысты. Сенбі күні – Қара павильон – Үнді ханшайымы ("Серендиптің үш ханзадасының ертегісі")
Жексенбі күні – Сары павильон – Німруз ханшайымы
Дүйсенбі күні – Жасыл павильон – Славян ханшайымы
Сейсенбі күні – Қызыл павильон – Татар ханшайымы
Сәрсенбі күні – Күлгілт павильон – Рум ханшайымы
Бейсенбі күні – Қоңыр павильон – Араб ханшайымы
Жұма күні – Ақ павильон – Хорезм ханшайымы
"Hasht Bihisht" (هشت بهشت, lit. "The Eight Paradises") is a famous poem written by Amir Khusrow around 1302 AD. The poem is based on the Haft Paykar by Nizami, written around 1197 AD, which in turn takes its outline from the earlier epic Shahnameh written by Firdausi around 1010 AD. Like Nizami's Haft Paykar, Khusrow's Hasht Bihisht uses a legend about Bahram V Gur as its frame story and, in the style of One Thousand and One Nights, introduces folktales told by seven princesses. Most famously, Khusrow appears to be the first writer to have added The Three Princes of Serendip as characters and the story of the alleged camel theft and recovery. The eight "paradises" in the poem link closely with the Islamic conception of Heaven with its eight gates and eight spaces, each one decorated with a special precious stone or material. Seven of the eight paradises are pavilions constructed for Bahram's "therapy" of storytelling. There is also a link to the architectural and garden plan of eight paradises. Saturday – the Black Pavilion – the Indian Princess (The Tale of the Three Princes of Serendip)
Sunday – the Yellow Pavilion – the Princess of Nimruz
Monday – the Green Pavilion – the Slav Princess
Tuesday – the Red Pavilion – the Tatar Princess
Wednesday – the Violet Pavilion – the Princess of Rum
Thursday – the Brown Pavilion – the Arabian Princess
Friday – the White Pavilion – the Princess of Khwarezm
Қолжазбалар
Хашт Бихишт, және шындығында бүкіл Хамса, Хусров қайтыс болғаннан кейінгі ғасырларда Үндістан ғана емес, Иран мен Осман империясында да кең таралды. Сондықтан, оны бесінші ғасырдың басынан бастап Низаминың Хамсасымен бірдей жиі суреттермен безетті.
The Hasht Bihisht, and indeed the whole of the Khamsah, was a popular work in the centuries after Khusrow's death, not only in India, but in Iran and the Ottoman Empire, and as such was illustrated nearly as frequently as Nizami's Khamsah from the early fifteenth century on.
Аудармалар
"Хашт-бихишт" орыс және итальян тілдерінен басқа ешбір тілге толық аударылмаған. Сунил Шарманың екі әңгімесінің ("сейсенбі" және "жұма") өлеңмен аудармалары жарияланған. Лал мен Прасада сенбі күнгі әңгіменің ("Серендиптің үш ханзадасы") толық емес тікелей ағылшын тіліне аудармасын және түсіндірмесін ұсынады.
The Hasht Bihisht has never been translated entirely into any language except Russian and Italian. Verse translations of two stories (Tuesday and Friday) by Sunil Sharma have been published. Lal and Prasada provide a partial direct to English translation and commentary of Saturday's tale which introduces The Three Princes of Serendip.
Уолтерс өнер мұражайының W.623 қолжазбасы
Суреттелген және әсемделіп жазылған поэманың қолжазбасы 1609 жылғы Сафави Иранында жасалған Хамсаның бір бөлігі болды. Барлық мәтіндер қара нәстағлиқ әрпімен жазылған, ал тарау тақырыптары қызыл түспен белгіленген.
An illustrated and illuminated manuscript of the poem was part of a Khamsah from 1609 CE produced in Safavid Iran. All texts are written in black nastaʿlīq script with chapter headings in red.
Уолтерс өнер мұражайының W.624 қолжазбасы
Поэма, шамасы, XVI ғасырдың соңында Лахорда жасалған қолжазбада бейнеленген, ол Акбардың (1556-1605 жж. билік еткен) қолдауымен байланысты. Қолжазбаны Моғол шеберханасының ең көрнекті каллиграфтарының бірі Мұхаммед Хусейн әл-Кашмири Наста'лик әрпімен жазған, оған «Алтын қалам» (Zarrin Qalam) деген лақап берілген. Қолжазбада бірқатар суретшілердің есімдері тізілген: Лал, Манухар, Санвала, Фаррух, Аликули, Дхарамдас, Нарсинг, Джаганнатх, Мискина, Мукунд және Сурдас Гужарати. Безендірушілер: Хусейн Наққаш, Мансур Наққаш, Хваджа Ян Ширази және Лутф Алла Музахиб.
The poem was illustrated in a manuscript probably produced in Lahore in the late sixteenth CE which is associated with the patronage of Akbar (r. 1556 1605 CE). The manuscript was written in nasta'liq script by one of the greatest calligraphers of the Mughal atelier, Muhammad Husayn al Kashmiri, honoured with the epithet Zarrin Qalam (golden pen). The manuscript has the names of a number of painters: Lal, Manuhar, Sanwalah, Farrukh, Aliquli, Dharamdas, Narsing, Jagannath, Miskina, Mukund, and Surdas Gujarati. The illuminators are Husayn Naqqash, Mansur Naqqash, Khvajah Jan Shirazi, and Lutf Allah Muzahhib