Кіріспе

Қытай ақыны (1910-1996)

Ай Цинь (27 наурыз 1910 жыл - 5 мамыр 1996 жыл), туған аты Цзян Чжэньхань, әдеби есімі Цзян Хайчэн, 20 ғасырлық қытай ақыны. Ол Лимби, Ке’а және Эжиа аттарымен белгілі болды.

Өмір

Ай Цинь Қытайдың шығыс бөлігіндегі Чжэцзян провинциясындағы Цзиньхуа округінің Фантианцзян ауылында (贩田蒋) дүниеге келген. 1928 жылы Ханчжоу Сиху өнер мектебіне түскеннен кейін, директор Лин Фэнмяньның кеңесі бойынша, ол шетелге шығып, келесі көктемде Парижде оқыды. 1929-1932 жылдары Францияда оқыған кезінде Ренуар мен Ван Гогтың өнерін, Кант пен Гегельдің философиясын үйренуден басқа, Маяковский сияқты заманауи ақындарды зерттеді және әсіресе бельгиялық ақын Верхереннің ықпалына түсті. 1932 жылы мамыр айында Қытайдың Шанхай қаласына оралғаннан кейін, ол Қытайдың солшыл суретшілер қауымдастығына қосылды және шілдеде Гоминьданға қарсы шыққандығы үшін тұтқындалды. Түрмеде болған кезінде Ай Цинь Верхереннің өлеңдерін аударып, өзінің алғашқы кітабын – «Даяньхе – Менің күтімшім» («芦笛»), сондай-ақ «Париж» («巴黎») шығармаларын жазды. 1935 жылдың қазан айында ақыры босатылды. 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін, Ай Цинь Уханға соғысқа қолдау көрсету үшін келгеннен кейін «Қытай жеріне қар жауады» (雪落在中国的土地上) атты өлеңін жазды. 1938 жылы Гуйлиньге көшіп келіп, «Гуйси» газетінің редакторы болды. 1940 жылы Чунцин ЮСай университетінің қытай тілі кафедрасының деканы болды. 1941 жылы Яньаньға көшіп барып, келесі жылы Қытай коммунистік партиясына қосылды. 1949 жылдан бастап ол мәдени комитеттерде жұмыс істеді. «Поэзия» журналының редакторы және «Халық әдебиеті» журналының редакторы болды. Алайда 1957 жылы оңшылдарға қарсы қозғалыс кезінде Динг Лингті қорғағандықтан «оңшылдыққа» айыпталды. 1958 жылы Қытайдың солтүстік-шығысындағы шаруашылықтарға айдалып, 1959 жылы коммунистік билік оны Синьцзянға көшірді. Мәдени революция кезінде ол күн сайын 200-ге жуық тұрғыны бар ауылдың қоғамдық дәретханасын тазалауға мәжбүр болды. Бұл физикалық тұрғыдан ауыр жұмыс болғандықтан, ол бес жыл бойы осы жұмысты атқарды, ол кезде ол 60 жасқа жуықтаған еді. Ұлы Ай Вэйвэйдің айтуынша, ол дұрыс тамақтанудың жетіспеуінен бір көзінің көру қабілетін жоғалтқан. 1979 жылы қайта қызметке келгенге дейін оның «Қайтып келген ән» (归来的歌) және «Жарқындыққа мадақ» (光的赞歌) шығармаларын жариялауына рұқсат берілмеді. 1979 жылы Қытай жазушылар қауымдастығы төрағасының орынбасары болды. 1980 жылы Францияға екінші рет сапар жасады, ал 1985 жылы француз президенті Франсуа Миттеран оған «Өнер және әдебиет» орденінің командирі атағын берді.

Отбасы

Ол Пекин ұлттық стадионының жобалауына қатысқан көрнекті қытай суретшісі және белсенді Ай Вэйвэйдің, сондай-ақ суретші Ай Сюаньның әкесі. Екінші әйелінен екі қызы болған. Бұл қытай іргетасы ài (wikt:艾) таңбасы еді, ал оның атының қалған бөлігі – Хай Чэн теңіздің мөлдірлігін білдіргендіктен, ол мөлдір судың түсін – цин (青, бирюза, көк немесе жасыл) түсін еске түсірген, сондықтан ол Ай Цин атты қаламды қабылдады.

Неміс тіліндегі шығармалары

Манфред және Шуксин Райнхардт (ред. және аудар. ): Auf der Waage der Zeit. Өлеңдер. Volk und Welt, Берлин 1988 (Аннемари Бостромның қайтажасауында)
Сюзанна Хорнфек (ред. және аудар. ): "Шина жеріне қар жапады". Өлеңдер. Penguin Verlag, Мюнхен 2021

Сурет

Ай Цин. Конг Кай Миннің суреті, Қытай жазушыларының портрет галереясында (Гонконг баптистік университетінің кітапханасы).