Кіріспе

Аңыз құрылымының негізгі, жалпы бірлігі Мифологияны структурализм тұрғысынан зерттеуде, митем – аңыздың құрылымын құрайтын негізгі, жалпы бірлік (әдетте, кейіпкер, оқиға және тақырып арасындағы байланысты қамтиды). Мифтер осы ең төменгі бірліктерден – басқа байланысты мифтермен ортақ болатын және әртүрлі тәсілдермен ("жинақталған") немесе күрделі байланыстар арқылы қайта құралатын бірліктерден тұрады деп есептеледі. Мысалы, грек Адонисі мен египеттік Осирис мифтері бірнеше ортақ элементтерге ие, бұл кейбір ғалымдарды олардың ортақ бастауға ие екенін, яғни мәдениеттерде немесе бір мәдениеттен екіншісіне ауысып отырған бейнелерді, бейнеленген оқиғаларға жаңа түсіндірмелерді, сондай-ақ түрлі иконаларға жаңа атауларды бөлісетініне жетеледі.

Шолу

Клод Леви-Стросс (1908–2009), бұл терминді кеңінен таратып, былай деп жазды: "Егер құрылымдық лингвистика мен мифтердің құрылымдық талдауы арасында салыстыру жасауға ниеттенсек, сәйкестік мифем мен сөз арасында емес, мифем мен фонема арасында орнатылады." Халық ертегілерін құрылымдық тұрғыдан зерттеуші Владимир Пропп жеке ертегіні талдау бірлігі ретінде қарастырды. Ал, мифем – тілдік құрылымдық лингвистика тілді дыбыстың, құрылымның және мағынаның (сәйкесінше) ең кіші бірліктеріне – фонемаларға, морфемаларға және семелерге – бөлгендей, мифтегі сол бірдей элементтерге баламалы. 1950 жылдары Клод Леви-Стросс алғаш рет осы тілдік талдау әдісін мифтерді талдауға бейімдеді. Ол алғашқы тайпалардың мифтік жүйелерін зерттеуде, тіл құрылымының аналогиясын пайдаланып, француз тілінен алынған "мифем" терминін қолданды, сонымен қатар мифтік мәлімдемелердегі мағына жүйесі тіл жүйесіне өте ұқсас екенін айтты. Роман Якобсон бұл идеяны өзгеше көреді, мифемдерді өздеріне ешқандай мағынасы жоқ, бірақ әлеуметтанулық талдау арқылы мағынасын ашуға болатын ұғымдар немесе фонемалар ретінде қарастырады. Дэниел Деннет сияқты философтар да "мифем" терминін пайдаланған. Лев Манович өзінің "Жаңа медиа тілі" атты кітабында компьютерлік суреттер мәдениеттің қандай аспектілерімен диалогқа түсетінін сипаттау үшін семе және мифем терминдерін қолданады.