Бета-кетотиолаза тапшылығы: Сирек кездесетін метаболизмдік бұзылыс
Beta-ketothiolase deficiency
Бета-кетотиолаза тапшылығы – сирек кездесетін генетикалық ауру. Изолейцин мен майдың ыдырау өнімдерін өңдеуде қиындық тудырады, құсу, дегидратация, тыныс алу қиындықтарымен көрінеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бета-кетотиолаза жетіспеушілігі – сирек кездесетін, аутосомалық рецессивті метаболизмілік бұзылыс, онда организм аминқышқылы изолеуцин немесе майлардың ыдырауынан түзілген заттарды тиісті түрде өңдей алмайды. SCOT жетіспеушілігімен бірге, бұл кетон пайдалану бұзылыстары деп аталатын аурулар тобына жатады. Бұл бұзылыстың көрінуі әдетте 6 айдан 24 ай аралығында басталады.
Beta ketothiolase deficiency is a rare, autosomal recessive metabolic disorder in which the body cannot properly process the amino acid isoleucine or the products of lipid breakdown. Along with SCOT deficiency, it belongs to a group of disorders called ketone utilisation disorders. The typical age of onset for this disorder is between 6 months and 24 months.
Симптомдар мен белгілер
Бета-кетотиолаза жетіспеушілігінің белгілері мен көріністеріне құсу, денеден судың төмендеуі, тыныс алуда қиындық, ең жоғары дәрежеде шаршау және кейде құрысулар жатады. Бұл жағдайлар кетоацидотикалық шабуылдар деп аталады және кейде комаға алып келуі мүмкін. Шабуылдар қанда уытты деңгейге дейін жиналатын органикалық қышқылдар (аминқышқылдары мен майдың ыдырауынан түзілетін) салдарынан пайда болады. Мұндай шабуылдарды көбінесе инфекция, ашаралық (тамақтанбау) немесе кейбір жағдайларда басқа да түрлі стрестер тудырады.
The signs and symptoms of beta ketothiolase deficiency include vomiting, dehydration, trouble breathing, extreme tiredness, and occasionally convulsions. These episodes are called ketoacidotic attacks and can sometimes lead to coma. Attacks occur when compounds called organic acids (which are formed as products of amino acid and fat breakdown) build up to toxic levels in the blood. These attacks are often triggered by an infection, fasting (not eating), or in some cases, other types of stress.
Генетикалық
Бұл жағдай аутосомалық рецессивті жолмен мұраға беріледі және өте сирек кездеседі, бүкіл әлемде бар болғаны 50-60 адамда тіркелген. ACAT1 геніндегі мутациялар бета-кетотиолаза тапшылығын тудырады. ACAT1 генімен жасалатын фермент диетадағы ақуыздар мен майларды ыдыратуда маңызды рөл атқарады. Атап айтқанда, бұл фермент көптеген ақуыздардың құрамына кіретін изолеуцин аминқышқылын өңдеуге жауапты. Бұл фермент сондай-ақ майдың ыдырауы кезінде түзілетін кетондарды да өңдейді. Егер ACAT1 геніндегі мутация осы ферменттің активтілігін азайтатын немесе тоқтатар болса, организм изолеуцин мен кетондарды тиісінше өңдей алмайды. Нәтижесінде зиянды қосылыстар жиналып, қан қышқылданып (кетоацидоз) кетеді, бұл тіндердің, әсіресе орталық нерв жүйесінің жұмысын нашарлатады.
This condition is inherited in an autosomal recessive pattern and is extremely rare having only been reported in 50 to 60 individuals throughout the world. Mutations in the ACAT1 gene cause beta ketothiolase deficiency. The enzyme made by the ACAT1 gene plays an essential role in breaking down proteins and fats in the diet. Specifically, the enzyme is responsible for processing isoleucine, an amino acid that is part of many proteins. This enzyme also processes ketones, which are produced during the breakdown of fats. If a mutation in the ACAT1 gene reduces or eliminates the activity of this enzyme, the body is unable to process isoleucine and ketones properly. As a result, harmful compounds can build up and cause the blood to become too acidic (ketoacidosis), which impairs tissue function, especially in the central nervous system.
Диагностика
Бета-кетотиолаза жетіспеушілігінде альфа-метил-бета-кетобутират, альфа-метил-бета-ОН-бутират және тиглилглицин (зақымдалған ферменттің жоғары сатыдағы метаболиттері) жиналуы мүмкін және GC-MS арқылы зәрдің органикалық қышқылдарын талдау кезінде анықталуы мүмкін. Бұл диагноз қоюға көмектеседі, бірақ нақты диагноз үшін генетикалық растау қажет.
In beta ketothiolase deficiency, alpha methyl beta keto butyrate, alpha methyl beta OH butyrate and tiglyl glycine (upstream metabolites of the affected enzyme) may accumulate and may be detected on urine organic acid analysis by GC MS. This may aid in the diagnosis, but for a more definitive diagnosis genetic confirmation needs to be done.
Емдеу
Кетоацидоздық дағдарыс кезінде глюкоза және электролиттер бар ішек тамырға жіті сұйықтықтар дереу енгізілуі керек. Ацидозды емдеу үшін бикарбонат (бастапқыда 10 минут ішінде 1 ммоль/кг, содан кейін үздіксіз инфузия) берілуі тиіс. Карнитин қосымшасын қабылдау пайдалы болуы мүмкін. Диализ тиімді, бірақ көбінесе қажет емес. Есінен айырылған және ауыр демқындықпен азапталатын науқастарға механикалық желдету қажет болуы мүмкін. Ұзақ мерзімді басқару ораза ұстамауды (және қызба немесе құсу кезінде ішек тамырға глюкозаны енгізбеуді) және балаларда ақуыз мөлшерін шамалы шектеуді (күнде 1.5-2 г/кг), майға толы (кетогендік) диетадан аулақ болуды, сондай-ақ карнитин деңгейі төмен болғандарға L-карнитин терапиясын қамтиды. Изолейциннің артық мөлшерінен сақтану неврологиялық салдарларды болдырмауы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта мұны қолдайтын деректер жоқ.
During a ketoacidotic crisis, intravenous fluids with glucose and electrolytes should be administered immediately. Bicarbonate (initially as 1 mmol/kg over 10 minutes followed by continuous infusion) should be given to treat acidosis. Carnitine supplementation may be helpful. Dialysis is effective but usually not necessary. Unconscious patients and those with severe dyspnea may require mechanical ventilation. Long term management involves avoidance of fasting (and intravenous glucose in cases of fever or vomiting) and, in children, a mildly restricted protein intake (1.5 2g/kg/day), avoidance of fat rich (ketogenic) diet, and L carnitine therapy in those with low carnitine levels. Avoidance of isoleucine overload might prevent neurological complications, but currently there is no evidence to support this