Кіріспе

Аристидтің «Кешірім сұрауы» ерте христиан жазушысы Аристидтің (шамамен 2-ғасыр) еңбегі. 1878 жылға дейін Аристид туралы мәліметтер Кесариялық Евсевий мен Киелі Иеронимнің еңбектеріндегі бірнеше сілтемелермен ғана шектелген еді. Евсевий оның афиндық философ болғанын және Аристид пен тағы бір жақтаушы, Квадрат, өздерінің «Кешірім сұрауларын» тікелей император Адрианға табыс еткенін айтқан. Аристидке Лұқа 23:43-тегі уағызы да жатқызылады. Христиан дініне өткеннен кейін де ол Афинада философ ретінде қызмет етіп, жұмыс істеген.

Ақтаудың ашылуы

1878 жылы Венециядағы мехитариттік монастырының армян монахтары өздерінің қорындағы қолжазбадан тапқан алғашқы екі тарауды армян тіліне аударды. Олар осыны латын тіліндегі аудармамен бірге жариялады. Фрагменттің нақтылығына қатысты пікірлер даулы болды, әсіресе Эрнест Ренан оған қарсы күресті. Кейін, 1889 жылы Дж. Рендел Харрис оның толық нұсқасын Мысырдағы Синай тауындағы Святой Екатерины монастырының шығыс православиелік монастырында сирия тілінде тапты. Оның басылымы баспадан өтіп жатқанда, бұл еңбек грек тілінде бұрыннан бар екені анықталды, бірақ сәл қысқартылған түрінде, себебі ол шамамен 1000 жылға жуық жазылған «Варлаам мен Иоасафтың өмірі» атты діни романға сөз ретінде енгізілген еді. Ф.К. Конибеар 11 ғасырға жататын қолжазбадан Ечмиадзин кітапханасында тағы бір армян фрагментін тапты. Бірақ сирия нұсқасының табылуы еңбектің жазылу мерзімі туралы мәселені қайта көтерді. "Үшінші немесе төртінші ғасырға жататын екі өте шағын грек папирусы «Апология» мәтінінің куәсі болып табылады".