Кіріспе

Бартицу – 1898–1902 жылдары Англияда пайда болған, бокс, дзюдо, таяқпен күрес және француздық кикбоксинг (сават) элементтерін үйлестіретін эклектикалық жекпе-жек өнері және өзін-өзі қорғау әдісі. 1903 жылы оны Шерлок Холмс детективтерінің авторы сэр Артур Конан Дойл ("барицу" деп атап) мәңгі есте қалдырды. 20-шы ғасырдың көп бөлігінде тоқырап тұрған Бартицу 2002 жылдан бері қайта жандануда.

Тарих

1898 жылы үш жыл Жапонияда тұрып, Англияға оралған ағылшын инженері Эдвард Уильям Бартон Райт «өзін-өзі қорғаудың жаңа өнерін» құрғанын жариялады. Оның сөзіне қарағанда, бұл өнер түрлі жекпе-жек стилінің ең жақсы элементтерін біріктіріп, Бартицу деп аталды. Бартон Райт бұрын «бокс, күрес, фехтование, сават және мойындалған шеберлердің басшылығымен стилетті қолдануды» оқыған, ал дағдыларын «көшедегі төбелесшілермен күресіп, олардың тиімділігіне көз жеткізгенге дейін» сынаған. Ол Бартицу (ばちつ) сөзін «өзін-өзі қорғаудың барлық түрлері» деп түсіндірді; бұл сөз оның өзінің тегі мен «Дзюжитсу» сөзінің қосылуынан жасалған. Бартон Райт 1899-1901 жылдар аралығында «Пирсон» журналында жариялаған мақалалар сериясында баяндағандай, Бартицу негізінен Терадзима Куничироның Шиндан Фудо Рю джуджитсуынан (Буджинкан руымен байланысты SFR тайджуцумен шатастырмау керек) және Кодокан дзюдосынан алынған. Лондон қаласында қалыптасқаннан кейін, бұл өнер басқа джиу-джитсу стилінен, сондай-ақ британ боксынан, швейцариялық швингеннен, француз саватынан және Швейцариялық Пьер Виньи жасаған қорғаныс кане де бот (таяқпен күресу) стилінен де кеңейді. Бартицу сонымен қатар жан-жақты дене шынықтыру жаттығулар жүйесін де қамтыды. 1901 жылы Лондонның Жапон қоғамына арналған лекциясы үшін дайындаған жазбаларында Бартон Райт: «Бартицу боксты, яғни ұру құралы ретінде қолды пайдалануды, шабуыл және қорғану мақсатында аяқты пайдалануды, ал өзін-өзі қорғау құралы ретінде таяқты пайдалануды қамтиды. Дзюдо мен джиу-джитсу, яғни жапон күресінің құпия стилі, өзін-өзі қорғауға қолданылатын жақын күреске жатады. Қорқынышты шабуылдар мен дау-жанжал кезінде мүмкіндігінше жарақаттан қорғану үшін, жақсы бағытталған соққының қауіптілігі мен жылдамдығын, сондай-ақ дененің ғылыми тұрғыдан шабуылға ұшыраған бөліктерін толық түсіну үшін бокс туралы білу қажет. Әрине, бұл аяқпен немесе таяқпен жұмыс істеуге де қатысты. Дзюдо мен джиу-джитсу боксшыға немесе сізге тебуге келген адамға қарсы шабуылдау және қорғанудың негізгі құралы ретінде емес, жақын араға келгеннен кейін ғана қолданылады, ал жақын араға жету үшін бокс пен аяқпен жұмыс істеуді түсіну өте маңызды».

Бартицу клубы

1899-1902 жылдар аралығында Бартон Райт өзінің өнерін журналдардағы мақалалар, сұхбаттар және Лондонның әртүрлі жерлерінде өткізген бірқатар демонстрациялар немесе "қолға шабуылдар" арқылы насихаттауға кірісті. Ол Бартицу қару-жарақ және дене шынықтыру академиясын құрды, ол Соходағы 67b Шафтсбери даңғылында орналасқан және Бартицу клубы деп аталды. Sandow's Magazine of Physical Culture журналының 6-шы томында (1901 жылғы қаңтар) жарияланған мақаласында журналист Мэри Нюгент Бартицу клубын "ұлы жер асты залы, барлық жылтыр, ақ плиткалы қабырғалары мен электр жарығы, және "чемпиондар" жолбарыстардай оның төңірегінде қаңғып жүреді" деп сипаттады. Кодокан дзюдосының негізін қалаушы профессор Джигоро Каномен және Жапониядағы басқа да байланыстар арқылы Бартон Райт жапондық джиу-джитсу шеберлері Канео Тани, Сейзо Ямамото және он тоғыз жасар Юкио Таниді Лондонға шақырып, Бартицу клубында оқытушылар ретінде жұмыс істеуге дайындады. Канео Тани мен Ямамото жақын арада Жапонияға оралды, бірақ Юкио Тани қалды және көп ұзамай оған тағы бір жас джиу-джитсушы, Садаказу Уениши қосылды. Швейцариялық қару шебері Пьер Виньи және күрескер Арманд Черпилло да клубта оқытушы болып жұмыс істеді. Лондондықтарды жақсы деңгейде оқытумен қатар, олардың міндеттеріне демонстрациялар көрсету және басқа жекпе-жек стиліндегі күресшілермен сынақтар өткізу кірді. Тани, Уениши және Черпилло музыкалық залдардағы күрес аренасында осындай көптеген сынақтарда күресіп, жапондық спортшылардың әлдеқайда үлкен және күшті қарсыластарды үнемі жеңе білуі джиу-джитсудың күрестік стиль ретінде тиімділігін тез арада дәлелдеді. Алайда, кейбір сыншылар джиу-джитсудың бағындыру ережелері "әдепсіз" деп шағымданып, олардың еуропалық күресте тыйым салынған тұншықтыру және буын бұрау сияқты беймәлім техникаларға рұқсат беруіне наразылық білдірді. Сонымен қатар, Бартицу клубы капитан Альфред Хаттон басқаратын фехтование тарихын зерттеушілер тобының штаб-пәтеріне айналды және олар Лондонның актерлік элитасының мүшелеріне сахналық ұрыс үшін үйретілген тарихи фехтование техникаларын тәжірибеден өткізу үшін олардың базасы ретінде қызмет етті. 1901 жылдың ортасында Бартицу оқу бағдарламасы Кейт Бенке басшылығымен тыныс алу жаттығуларын қосу арқылы кеңейтілді. Жауынгерлік спорт залынан басқа, Бартицу клубында электротерапиялық құралдармен жабдықталған жақсы жабдықталған салон да болды. Клуб Виктория дәуіріндегі спорттық клубтар үлгісінде ұйымдастырылды; болашақ мүшелер өтініштерін комитетке ұсынды, оның құрамында бір кезде капитан Альфред Хаттон және британдық армияның физикалық жаттығу корпусының бұрынғы бас инспекторы полковник Джордж Малколм Фокс та болды. Клубты насихаттаушылардың қатарында саясаткерлер Герберт Гладстон және Лорд Алвин Комптон болды. Бартицу клубының мүшелеріне Сер Космо Дафф Гордон кірді, ол кейіннен кеме батып кеткенде аман қалған ер адамдардың бірі болды, сондай-ақ 12-ші Бенгал пехотасының капитаны Ф.С. Лэйн, ол кейіннен Бартицу таяқпен күрес техникасы туралы мақала жазып, Үндістан Біріккен күштері институтының журналында жариялады. Басқа мүшелерге француз фехтование шебері және журналист Анатоль Паруссиен, сондай-ақ Маршалл, Коллард, Марчант, Роджер Ноэль, Перси Рольт, лейтенант Глоссоп және капитандар Эрнест Джордж Стенсон Кук және Франк Герберт Уиттоу кірді, олар екеуі де капитан Хаттон басқаратын Лондон атқыштар бригадасының қару-жарақ мектебінің мүшелері болды, сондай-ақ 1-ші барон Десборо Уильям Генри Гренфелл, ол клуб президенті болып тағайындалды. Бартон Райт кейіннен осы кезеңде Сент-Джеймс залында өткен Бартицу көрсетілімінің аясында үш минут ішінде жеті үлкен адамды жеңіп, оларға қарсы шыққанын хабарлады. Ол бұл жетістігінің арқасында беделді "Бат клубының" мүшесі атанғанын, сондай-ақ Уэльс ханзадасы Эдуардтың алдына шығуға рұқсат алғанын айтты. Бірақ Бартон Райт Кент графтығындағы жолдағы төбелестен немесе велосипед апатынан қолына жарақат алды, бұл оның ханзаданың алдына шығуына кедергі келтірді.

Өзін-өзі қорғау

Бартон Райт Бартцу клубының мүшелерін клубта оқытылатын төрт негізгі қолға түйіскен күрес стилінің әрқайсысын зерттеуге ынталандырды, олардың әрқайсысы дерлік жеке күрестің әртүрлі “қашықтығына” сәйкес келді. Мақсат – әр стильді осы деңгейде меңгеру болды, осылайша қажет болған жағдайда оларды бір-біріне қарсы қолдануға болады. Бұл процеске қазіргі заманғы кросс-тренинг ұғымы ұқсас, тіпті Бартицудың өзі формалды жекпе-жек өнері стиліне қарағанда кросс-тренинг жүйесі сияқты болған деуге болады, бірақ ол өзгеше элементтерді де қамтыды (төменде қараңыз). Бартон Райттың осы мәселе бойынша жазғандарынан Бартицудың соққы беру қашықтығында Виньи таяқпен күресу жүйесіне және джиу-джитсуға (сондай-ақ, екінші деңгейде, еуропалық күрестің “толыққанды” стиліне) ең көп мән бергені анық көрінеді. Сават және бокс әдістері осы екі қашықтықтың арасында кешу үшін немесе қорғанушының қолында таяқ болмаған жағдайда алғашқы жауап ретінде қолданылды. Бұл спорт түрлері де Бартицу студенттеріне джиу-джитсу және Виньи таяқпен күресу арқылы оларға қарсы қалай қорғануды үйрету үшін пайдаланылды. Таяқпен күресудің негізгі компоненті екі түпкілікті тактикаға негізделді: қарсыластың соққысын алдын ала басып тастау немесе оның соққысын қабылдауға шақыру арқылы “алдау”. Күрес осы стильге тән жоғары және екі қолмен қорғану поздарынан жүргізілді, бұл қарсыластың қаруды “ұстап алуын” қиындатуға бағытталған. Таяқпен соққылар және иықпен ұрулар қарсыластың беті мен басы, мойны, шынтақтары, қолдары мен білегі, күн тіресі, тізелері мен тібін нысанаға алды. Бартицу таяқ ұстаушысы көбінесе саяхаттар, лақтырулар және жерге түсірулер сияқты жақын күрес техникаларын қолданды, бұл Виньи таяқ жүйесінің джиу-джитсумен бірігуін білдіреді, және бұл Бартицу жүйесіне тән ерекшелік болды. Бартон Райт бокс және сават техникаларын өзін-өзі қорғау мақсатында өзгертетінін айтты, бұл академиялық және дене шынықтыру жаттығуларынан немесе спорттық жарыстардан өзгеше болды, ол шабуылдаушы боксшының өзінің қолына зиян келтіретін қорғаныстарға және шабуылдаушы тепкіштің аяғына зақым келтіретін қорғаныстарға сілтеме жасады. Осылайша, қарусыз Бартицу шеберінің тактикасы – стандартты бокс және сават қорғаныстарының зиянды нұсқаларын қолдана отырып, агрессивті қорғаныс жасау, содан кейін жекпе-жекті джиу-джитсумен аяқтау болды, Бартон Райт оны өзінің Шафтсбери авенюі академиясы Англияда оны үйренуге болатын жалғыз орын болған дәуірде құпия қару ретінде қарады. Агрессивті бокс/сават қорғанысын джиу-джитсумен біріктіру Бартицуның жекпе-жек өнері ретіндегі тағы бір жаңаруы болды. Капитан Лэйннің мақаласында Бартицу таяқпен күресу жаттығуларының басқа да егжей-тегжейлі сипаттамалары жазылған.

Құлдырау

1902 жылдың ортасына қарай Бартицу клубы енді жекпе-жек өнері мектебі ретінде қызмет етпеді. Клубтың жабылу себептері нақты белгісіз, бірақ джуджитсу оқытушысы Уильям Гарруд кейіннен тіркелу және оқу ақысы тым жоғары болғанын айтты. Бартон Райт экзотикалық өзін-өзі қорғау жүйелеріне қызығушылық танытқан бай лондондықтардың санын дұрыс бағаламаған болуы мүмкін. Бартицу клубының соңғы тіркелген іс-әрекеттері 1902 жылдың қаңтар-сәуір аралығында Кембридж университетінде, Оксфорд қалалық залында, Кенттегі Шорнклифф армия лагері базасында, Ноттингемдегі Механиктер институты залында және Ливерпульдегі Адельфи театрында өткен бірқатар гастрольдік көрмелер мен жарыстарды қамтыды. Кейін Бартон Райттың бұрынғы көптеген қызметкерлері, оның ішінде джиу-джитсу шебері Юкио Тани, Садаказу Уеньиши және швейцариялық өзін-өзі қорғау сарапшысы Пьер Виньи Лондон қаласында өзін-өзі қорғау және жауынгерлік спорт гимназияларын ашты. Бартон Райтпен дауласып, төбелес салғаннан кейін Тани, "Аполлон" сахналық есімімен танымал күш көрсетуші және журнал баспагері Уильям Банкирдің шебер басқаруымен кәсіби музыкалық зал күресімен айналысуын жалғастырды. Банкирдің насихаттау шаралары Бартон Райт бастаған джиу-джитсуға деген халықаралық қызығушылықты күшейтті, оған көптеген кітаптар мен журналдарда мақалалар жариялау және Батыс әлемінің барлық аймақтарында джиу-джитсу мектептерін ашу кірді. Бұл қызығушылық Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін сақталды және жапондық жекпе-жек өнерін Батыстың танымал мәдениетіне енгізуге септігін тигізді. Осы мәдениет Лондондағы Бартицу демонстрациясын қамтыды, бірақ атауын қате жазып, "барицу" деп атады. Конан Дойл 1901 жылғы Лондон Таймс газетіндегі мақаланы дереккөз ретінде пайдаланып, "барицу" қатесін сөзбе-сөз көшірген болуы мүмкін, әсіресе ол Холмс "барицуды" "жапон күресі" деп анықтаған, ал бұл газеттегі мақала тақырыбында қолданылған сөз тіркесі еді. Шерлок Холмс әңгімелерінің танымалдығын, Холмстың Мориартиге қарсы жеңісіне "барицудың" көмегі тигенін айтқанын және Э. В. Бартон Райттың жекпе-жек өнері мен оның есімінің дұрыс жазылуы көпшілік естелігінен тез жоғалып кеткенін ескере отырып, есімдердің шатасуы 20 ғасырдың көп бөлігінде сақталды. 1958 жылы Бейкер-стрит журналының Рождестволық жылнамасында журналист Ральф Джадсон "барицуды" Бартицумен дұрыс анықтады, бірақ Джадсонның мақаласы кейіннен ұмытылды. 1980 жылдары зерттеушілер Алан Фромм мен Николас Сомс "барицу" мен Бартицу арасындағы байланысты қайта растады, ал 1990 жылдары Юичи Хираяма, Джон Холл, Ричард Боуэн және Джеймс Уэбб сияқты ғалымдар Шерлок Холмс жекпе-жегінің өнерін сенімді түрде анықтап, құжаттауға мүмкіндік алды.

Кейінгі өмірі

Э. В. Бартон Райт өмірінің соңына дейін физиотерапевт ретінде жұмыс істеді, жаңашыл (кейде күмәнді) жылу, жарық және сәулелік терапия түрлеріне маманданған. Ол әртүрлі емдеу бизнесіне қатысты "Бартицу" деген атауды қолдануын жалғастырды.

Мұра

Көптеген жағынан Э. В. Бартон Райт өз заманынан озып кеткен адам еді. Ол жапон жекпе-жек өнерін зерттеген алғашқы еуропалықтардың бірі болды және оларды Еуропа, Британ империясы немесе Америкада алғаш рет үйреткен адам деп саналады. Бартицу – «қарусыз қоғамдағы» азаматтық/қалалық өзін-өзі қорғау мәселелерін шешу үшін Азия мен Еуропаның күресу стильдерін қасақана біріктірген алғашқы жекпе-жек өнері. Бартон Райт осылайша Брюс Лидің джит куне до әдісін жетпіс жылдан астам уақытқа бұрын болжады. Прагматикалық эклектизмнің ұқсас философиясын 20-ғасырдың басындағы басқа да еуропалық өзін-өзі қорғау мамандары қабылдады, олардың ішінде Перси Лонгхерст, Уильям Гарруд және Жан Жозеф Рено болды. Бұлардың барлығы Бартицу клубының бұрынғы оқытушыларынан білім алған. 1920 жылдары бразилиялық дене шынықтыру мұғалімі Марио Алеишо Eu Sei Tudo журналында капоэйра, джиу-джитсу, бокс, грек-рим күресі және жогу ду пауды араластырған «Defesa Pessoal» туралы мақала жариялады. Бартон Райттың «Пирсонс» журналындағы суретті мақалалар сериясы газеттер мен журналдарда өзін-өзі қорғау туралы ақпаратты танымал етті, бұл бұрын сирек кездесетін, бірақ 20-ғасырдың басында кең таралған құбылысқа айналды. Э. В. Бартон Райт сонымен қатар аралас жекпе-жек өнері немесе ММА жарыстарын ұйымдастырушы ретінде де есте қалады, онда әртүрлі күресу стильдеріндегі сарапшылар ортақ ережелер бойынша бәсекелеседі. Бартон Райттың чемпиондары, оның ішінде Юкио Тани, Садаказу Уеньиши және швейцариялық швинген күресшісі Арман Черпилло, осы жарыстарда үлкен жетістіктерге қол жеткізді, бұл 1990 жылдардағы ММА құбылысын жүз жылға бұрын болжады. Бартицу клубы Еуропада әйелдерге өзін-өзі қорғау сабақтарын ұсынған алғашқы мектептердің бірі болды. Клуб таратылғаннан кейін Юкио Тани мен Садаказу Уеньишидің студенттері, соның ішінде Эдит Маргарет Гарруд және Эмили Уоттс осы практиканы жалғастырды. Гаруд ханым Лондонда өзінің джу-джитсу додзосын (мектебін) ашты және сонымен қатар суфражистка қозғалысының мүшелеріне, оның ішінде Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының құпия «Қорғаушылар» бөліміне осы өнерді үйретті, соның арқасында өзін-өзі қорғау оқуы мен феминизмнің саяси философиясы арасындағы алғашқы байланыс орнады.

Қазіргі заманғы қызығушылық және қайта жандану

2001 жылы Electronic Journals of Martial Arts and Sciences (EJMAS) веб-сайты Ричард Боуэннің Ұлыбритания кітапханасының архивтерінен табылған Бартон Райттың көптеген мақалаларын қайта жариялай бастады. "Жаяу таяқпен өзін-өзі қорғау" мақалалары бірден шағын жанкүйерлер тобын қызықтырды, ал иллюстрациялар, көбінесе әзілді жазбалармен немесе басқа өзгерістермен, басқа сайттарда да көбейтілді. Сол жылы Ұлыбританияның Лидс қаласындағы Корольдік қару-жарақ залындағы білім беру көрсетілімдеріне Бартицу таяқпен күресу көрсетілімдері қосылды. 2002 жылы Бартицу қоғамы деп аталатын Бартицу әуесқойларының халықаралық бірлестігі құрылды. Бұл қоғам Бартицуды зерттеу және қайта жаңғырту үшін екі байланысты сала арқылы жұмыс істейді: канондық Бартицу (Бартон Райт пен оның серіктестері 1899–1902 жылдары егжей-тегжейлі сипаттаған өзін-өзі қорғау техникалары) және нео-Бартицу (канондық нұсқауларға негізделген, бірақ 1899 мен 1920 жылдардың басында Бартицу клубының оқытушылары мен оқушылары жасаған оқулықтармен толықтырылған заманауи, жекелендірілген түсіндірулер). Қайта жаңғыртудың мақсаты – канондық бағдарламаның белгілі бөліктерін сақтап қана қоймай, Бартон Райттың (кикбоксинг, джиу-джитсу және таяқпен күресу арасындағы) өзара сынақтар мен жаттығуларын жалғастыру. Бұл тәжірибелер Бартицу клубы жабылып қалған кезде аяқталмай қалған. Сондықтан, қайта жаңғырту – қасақана көнелендірілген, бірлескен, ашық және ашық бастапқы жоба деп есептеледі. Қызығушылықтарға Виктория және Эдуард дәуірлеріндегі жекпе-жек өнерінің әлеуметтік тарихын зерттеу кіреді. 2002–2019 жылдар аралығында Бартицу қоғамы автор Уилл Томас құрған электрондық пошта тобы арқылы байланыс жасады. 2003 жылдан бастап Бартицу қоғамының мүшелері әлемдегі сахналық жекпе-жектер мен жекпе-жек өнерінің конференцияларында өнердің әртүрлі аспектілері бойынша семинарлар өткізе бастады. Бартицу қоғамы мен екі жинақтың ықпалымен Бартицу оқыту бағдарламалары Куманн Бхата Дейтон, Ванкувердегі Academie Duello, Германияның Вупперталдағы Alte Kampfkunst, Каронпорттағы Бриеркрест колледжі мен семинариясы, Фортеза фитнес және жекпе-жек өнері (Рейвенсвуд, Чикаго) және тағы да басқа көптеген орындарда іске қосылды. 2005 жылдың тамызында қоғам Тони Вольф редакциялаған "Бартицу жинағы" атты кітап жариялады. (2008 жылдың тамызы) Бартон Райттың өзінің жазбаларынан және оның әріптестері мен олардың студенттері, соның ішінде Юкио Тани, Уильям Гарруд, Х. Г. Ланг және Жан Жозеф Рено жазған өзін-өзі қорғау нұсқаулықтарынан алынған нео-Бартицу ресурстарын қамтиды. "Бартицу жинағы", "Бартицу жинағы II" және "Шерлок Холмс жекпе-жек өнері" DVD-сінен түскен табыс Э. В. Бартон Райтқа ескерткіш орнатуға және Бартицуды қайта жаңғыртуға жұмсалды. Бартицу жинағының үшінші томы 2022 жылдың желтоқсанында жарық көрді, бұл алғашқы Бартицу клубының жабылуының 120 жылдығы және заманауи қайта жаңғыру қозғалысының 20 жылдығын белгілейді. "Бартицу не еді және қандай болуы мүмкін" деген тақырыпта бұл томда Бартицудың әлеуметтік тарихы және тарихи мақалалар жинағы, сондай-ақ Бартицудың стильдік ерекшеліктерін көрсететін техникалық бөлім бар. 2006 жылдың қыркүйегінде Бартицу қоғамының мүшесі Кирк Лоусон "Бартицу – Шерлок Холмс жекпе-жек өнері" атты DVD-ді шығарды, бұл 2006 жылдың көктемінде өткен Куманн Бхата Батыс жекпе-жек өнері семинарында көрсетілген Бартицу техникаларының демонстрациясы. 2006 жылдың қазан айында Бартицу қоғамы Bartitsu.org веб-сайтын іске қосты, онда Бартон Райттың жекпе-жек өнерінің тарихы, теориясы және тәжірибесі туралы ақпарат, сондай-ақ Бартицу қайта жаңғыруына қатысты ағымдағы оқиғалар жарияланды. 2019 жылы сайт ауыр техникалық бұзушылыққа ұшырады және 2021 жылдың қаңтарында BartitsuSociety.com ретінде қайта жаңғыртылды. 2010 жылы Бартицу туралы хабардарлықты арттыру үшін семинарлық тур ұйымдастырылды. Тони Вольф Калифорниядан бастап АҚШ-тың Батыс жағалауында бірден-бір семинарлар өткізді, содан кейін Орегондағы Солтүстік-Батыс фехтование академиясына және Academia Duellatoria-ға көшті. Семинарлар Сиэтлдегі Акробатика және жаңа цирк өнерлері мектебінде және Британдық Колумбиядағы Ванкувердегі Academie Duello-да өтті. 2009 жылдың тамызында Бартицу қоғамы Э. В. Бартон Райт және оның өзін-өзі қорғау өнері туралы толық метражды деректі фильм түсіруді жариялады, ол 2011 жылдың наурызында жарық көрді. Бартицу қару мектебінің алғашқы халықаралық семинар-конференциясы 2011 жылдың 26-28 тамызы аралығында Ұлыбританияның Лондон қаласында, ал екіншісі 2012 жылдың 7-9 қыркүйегінде Чикагода өтті. 2017 жылы Бартицу Грузия штатының Колумбус қаласындағы жекпе-жек өнерінің оқытушысының назарына ілікті. Негіздеуші және оның оқытушылары қолданған жауынгерлік зертхана әдістерін зерттегеннен кейін, олар жердегі қорғанысты күшейту, қосымша өзін-өзі қорғау қимылдары және қарапайым пышақ тактикасы мен қорғанысын қоса, қорғаныс тактикасы мен дағдыларын арттырды, ол алғашқы оқушысын қабылдады. Содан кейін ол 2019 жылы "Neo Bartitsu Columbus" атты академияны құрды және Бишоптың TaeKwonDo Plus арқылы апталық сабақтарды ұсына бастады. Ұлыбританияда Сенсей Томми Мур Бартицу Лабын басқарады. Бұл Бартицу клубы қазіргі заманғы холистик тәсілдің бөлігі ретінде Бартицудың жауынгерлік спорт пен өзін-өзі қорғауға бағытталған ең жақсы жақтарын біріктіруді мақсат етеді. Бартицудың әртүрлі аспектілері туралы мақалалар Classical Fighting Arts, Western Martial Arts Illustrated, The Journal of Asian Martial Arts, SteamPunk Magazine, Rugged Magazine, Breaking Muscle, The Wall Street Journal, The Atlantic, the Chicago Tribune, The Chap, History Today, de Volkskrant, New City, His Vintage Life, the Epoch Times, Ozy Media және Clarkesworld Magazine сияқты журналдарда жарияланды. Бұл өнерді сонымен қатар британдық теледидарда The One Show, Sunday Brunch және BBC Four телеарнасының Timeshift деректік сериясының бөлігі болған Everybody was Kung Fu Fighting: the Rise of the Martial Arts in Britain бағдарламасында көрсетілді.

2011 жылғы деректі фильм

Бартицу: Шерлок Холмсдің жоғалған жекпе-жегі (2011) – Бартицуның тарихы, құлдырауы және қазіргі қайта жандануы туралы толық метражды деректі фильм, оның Шерлок Холмспен байланысына ерекше назар аударылады. Жетекшісі Тони Вольф Еуропаның әртүрлі аймақтарына, соның ішінде Швейцариядағы Рейхенбах шарлауы мен оған жақын Мейринген, Лондон, Халтвистл, Рим және Амантеа қалаларына саяхаттап, Бартицудың пайда болуын және өркендеу кезеңін баяндау, анимациялық графика, қайта жандандырулар, мұрағаттық фотосуреттер мен сұхбаттар арқылы түсіндіреді. Сұхбаттасушылардың қатарында авторлар Уилл Томас және Нил Стивенсон, сондай-ақ жекпе-жек өнерінің тарихшылары Марк Доннелли, Эмилин Годфри, Гарри Кук және Грэм Нобл бар. Басты тақырыптар: Бартицудың Эдуардтық дәуірдегі шығыстану, дене шынықтыру және криминологияға деген қызығушылықтың нәтижесінде дамуы; Лондондағы радикалды суфражисткалар қозғалысының күзетшілерінің джиу-джитсуді қолдануы және кейіннен жапондық жекпе-жек өнерінің Батыс халықтық мәдениеті арқылы таралуы; Бартон Райттың және Бартицудың басқа да негізгі тұлғаларының жеке басы; Бартицу мен Шерлок Холмс бартицуы арасындағы байланыс. Италия мен АҚШ-та түсірілген қосымша кадрлар Бартицудың қазіргі заманғы демалыс ретіндегі жекпе-жек өнері ретінде қайта жандануын көрсетеді.

Бартицу және "барицу" танымал мәдениетте

Конан Дойлдың «барицу» 20-шы ғасырдың соңында өз өмірін дамытты, және Доктор Савидж пен Көлеңке сияқты ойдан шығарылған кейіпкерлер оның құпияларына тегіс енгені жазылды; соңғы екі кейіпкер DC Comics кроссоверінде барицуды білетін ретінде көрсетілді. Барицу көптеген Шерлок Холмсқа арналған пастиш роман мен әңгімелерге, сондай-ақ Виктория және Эдвард дәуірлеріндегі бірнеше рөлдік ойындардың ережелеріне енгізілді. Манга және аниме сериалдары «Курошицуджи» (Қара Батлер), «Дантариан но Шока» (Данталианның мистикалық мұрағаттары) және «Кенган Ашура» барицуды жақсы меңгерген кейіпкерлерді қамтиды. Уилл Томас жазған «Баркер және Льюэллин» құпия сериясының басты кейіпкері Киростың өзі, ішінара Е. В. Бартон Райттан, ал Адриен Кресстің жасөсперімдерге арналған романындағы зұлым сэр Каллум Филдлинг Шоу да одан шабыт алды. 2009 жылғы «Шерлок Холмс» фильміне жекпе-жек сахналарын қоюшы Ричард Райан сол жоба үшін жасалған «нео-бартицуды» «қытай боксы (Винг Чун), қылышпен сайыс және бразилиялық джиу-джитсу элементтерінің» үйлесімі деп сипаттады. Бұл «кино бартицуы» классикалық Викториялық бартицу стилінің заманауи түсіндірмесі екені айтылды. 2009 жылдың 23 желтоқсанында Vanity Fair журналына берген сұхбатында режиссер Гай Ричи барицуды «Джиу-джитсудың бір түрі» деп сипаттады. «Бұл Еуропадағы жекпе-жек өнерінің дамымас бұрынғы кезі. Оны интернеттен табуға болады. Кішкентай адамдар бір-бірін таяқтармен ұрып жатқан көрінеді. Идея – қарсыластың күшін оған қарсы пайдалану. Көрер көзге жаңалық болсын деп. Адамды әрекетсіз қалдыру үшін түрлі құлыптар, тұмсықтар және басқа да тәсілдер қолданылады. Көптеген жағдайда біреудің көзіне шапқышты лақтырып, содан кейін, мүмкіндігі болса, таяқпен соққы беруге тырысады». Фильмдегі жекпе-жек сахналары Бартон Райттың мақалаларынан алынған бірнеше ерекше техникаларды қамтыды, соның ішінде екі қолмен таяқпен шабуыл жасау және қарсыластың назарын аудару үшін пальтоны пайдалану. 2011 жылғы «Шерлок Холмс: Көлеңкелер ойыны» фильмінің жекпе-жек сахналары тарихи бартицуға одан да жақын болды. «Белгравиадағы жанжал» (BBC телесериалы «Шерлоктың» екінші маусымының бірінші бөлімі) DVD-нің түсіндірмесінде жазушы Марк Гетисс титулды кейіпкердің төсегінің үстіндегі шыны жақтауында «Барицу ережелері, Холмсты «Соңғы мәселеде» Рейхенбах шарлауынан құтқарып, жапондық жекпе-жек өнері» көрсетілгенін айтты. Бірақ шындығында, бұл жақтауда Кодокан дзюдосының қара белбеу сертификаты болды. Үшінші маусымның бірінші эпизодында Шерлок Холмс «жапон күресінің жүйесіне» сіңіп кеткенін айтты, бұл Мориартимен шатысу кезінде аман қалуына мүмкіндік берген он үш сценарийдің екіншісі еді. Айден Инглиш пен Саймон Гоч, «The Vaudevillains» атымен танымал, NXT және WWE кәсіби күресшілері, өздерінің күрес стиліне бартицуды немесе кейбір комментаторлар айтқандай «Виктория дәуірінің жауынгерлік өнерін» енгізеді, көбінесе тұру және таңдаулы шабуылдар арқылы. Олар Карл Гоч сияқты 20-шы ғасырдың басындағы күресшілердің имиджін қолдайды. 2015 жылғы «Suffrajitsu: Mrs. Pankhurst's Amazons» графикалық роман трилогиясы 1914 жылдың басындағы балама тарихты көрсетеді, онда Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының құпия «Амазонкалар» қоғамы бартицуда оқытылады және Бартицу клубын өздерінің жаттығу залы және штаб-пәтері ретінде пайдаланады. Эдвард Бартон Райт олардың жаттықтырушыларының бірі және олардың радикалды саяси ісіне одақтас ретінде бейнеленген. «Кингсмен: Құпия қызмет» фильмінде Гарри Харт/Галахад (Колин Ферт) пабтағы төбелес кезінде бартицу элементтерін қолданады. «Street Fighter 6» видео ойынында басты жаман жігіт JP бартицудың бір түрін қолданады.