Кіріспе

Грек және латын поэзиялық өлең формасы

Асклепиада (лат. Asclepiadeus) – белгілі бір метрикалық үлгіге сәйкес келетін өлең жолы. Бұл форма Самос аймағынан шыққан Асклепиадқа жатқызылады және Эолдық метрлердің бірі болып табылады. Басқа эолдық метрикалық жолдар сияқты, асклепиада хориамб негізінде құрылады. Асклепиаданы бір (Кіші Асклепиада) немесе екі (Үлкен Асклепиада) қосымша хориамбпен кеңейтілген гликондық ретінде сипаттауға болады. Үлгі (ұзын буын үшін “–”, қысқа буын үшін “u” және “anceps” немесе еркін буын үшін “x” белгілерін пайдалану, ол – немесе u болуы мүмкін):

x x u u | u u u (Кіші Асклепиада / Asclepiadeus minor)
x x u u | u u | u u u (Үлкен Асклепиада / Asclepiadeus maior)

Горацийдің Одаларында 6-шы буыннан кейін көбінесе кезура кездеседі. Асклепиадалар көбінесе ұқсас ырғақты ферекратеандық және гликондықпен біріктіріледі:

x x u u (Ферекратеандық)
x x u u u (Гликондық)

Уэст (1982) Асклепиаданы glc (кіші) немесе gl2c (үлкен) белгісімен «хориамбикалық кеңейтілген гликондық» деп атайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, алғашқы екі буын анцепс (ұзын немесе қысқа) болуы керек, бірақ практикада Гораций әрқашан екі ұзын буынмен бастайды (мүмкін 1.15.36-да болмаса). Соңғы буында brevis in longo болуы мүмкін. Асклепиада Гораций латын тіліндегі отыз төрт одасында, Катулл 30-шы өлеңінде және Сенека алты трагедиясында қолданған.

Асклепиадалық жүйелер

Асклепиадалар стихикалық түрінде (яғни басқа метрлермен араластырылмай үздіксіз қолданылады) немесе гликониктер мен ферекраттармен араластырылған 4 жолдық строфаларда кездеседі. Әр түрлі формалар "1-ші, 2-ші, 3-ші, 4-ші және 5-ші асклепиада" деп аталады. Дегенмен, әр автор берген нөмірлері әртүрлі. Клингер (1939), Нисбет және Хаббард (1970), Д. Уэст (1995), Шеклтон Бейли (2008), Мейер (2012) және Беккер (2016) қолданған нөмірлер (осы жерде қолданылғандай) Уикхам (1896) және Рейвен (1965) бойынша 1, 4, 5, 3, 2, ал Пейдж (1895), Беннетт (1914) және Радд (2004) бойынша 1, 3, 4, 2, 5 болып саналады. Метр б.з.б. 3 ғасырдағы Самос ақыны Асклепиадтың есімімен аталған, бірақ шындығында осы ақынның сақталған фрагменттерінің ешқайсысы асклепиадада жазылмаған. Латын тілінде Горацийдің 103 "Одасының" 34-і асклепиаданың әр түрлі формаларында жазылған. Асклепиадалар Сенека кішінің және Аусонийдің шығармаларында да кездеседі. Катуллдың үлкен асклепиаданы қолданған бір өлеңі (30) бар, ал қалғандары асклепиадалық жолдарсыз ферекратеандар мен гликониктерді біріктіреді.

Баспалық көздер

Беккер, А. С. (2016). "Латын тіліндегі ырғақтың латынша ерекшеліктері немесе неліктен асклепиадтар көңілсіз емес: Гораций лирикасындағы акцент және метрді зерттеу". Американдық филология журналы, 137(2), 287–320. Нисбет, Р. Г. М.; Хаббард, М. (1970). Гораций Одаларының 1-кітабына түсініктеме. Оксфорд университеті баспасы. Рейвен, Д. С. (1965). Латын метрикасы. Фабер және Фабер.