Кіріспе

Эйдетикалық редукция – Эдмунд Гуссерлдің феноменологиясындағы құбылыстардың мәнін анықтауға арналған әдіс, оның мақсаты – құбылыстардың негізгі компоненттерін анықтау. Эйдетикалық редукция феноменологтан ақыл-ой объектісінің мәнін, қарапайым ақыл-ой актісі немесе сананың бірлігі болсын, зерттеуді талап етеді, соның нәтижесінде ақыл-ой объектісін осылай ететін қажетті және өзгермейтін компоненттерді анықтауға болады. Бұл "эйдетикалық вариация" деп аталатын әдіс арқылы жүзеге асырылады. Ол зерттеліп отырған нысанды көзге елестетіп, оның қасиеттерін өзгертуді қамтиды. Егер нысан өзгерістен кейін де сақталса, онда өзгертілген қасиет бұл түр үшін маңызды емес, әйтпесе ол түрдің мәніне жатады.

Шолу

Мысалы, Декарттың балауызын аламыз (ой шағылысы ретінде емес, азайту тұжырымдамасын көрсету ретінде). Ол мөлдір емес, жазық, қатты, кеңістікте белгілі бір өлшемдерге дейін созылған сияқты көрінеді. Оның белгілі бір сезім, иіс, дәм сезіледі. Осы қасиеттердің көпшілігі балауыздың сол балауыз болып қалуы үшін қажет емес; иісі, дәмі, текстурасы, мөлдір еместігі. Егер қыздырса, ол сол балауыз, сол молекулалар болып қалады. Дегенмен, дәмі өзгеруі мүмкін, иісі күшейеді, текстурасы әлбетте өзгереді, ерігенде мөлдір болады, және т.б. Балауыздың болуы үшін қажетті нәрселер ғана қалды – кеңістіктегі таралуы, химиялық құрамы және массасы. Эйдетикалық азайту – бұл құбылысты оның қажетті мәніне дейін азайтуға бағытталған қиялмен байланысты өзгеріс түрі. Бұл практикалық объектінің қай қасиеттері оның өзі болуы үшін, басқа нәрсе болмай, қажет екенін білу үшін, әртүрлі элементтерін теориялық түрде өзгерту арқылы жасалады (өзгерістерді ақылмен байқап). Егер бір қасиет өзгерсе, ал объект өзгермейтін болса, онда бұл қасиет объектінің мәні үшін қажет емес, керісінше. Эйдетикалық азайтудың негізгі қадамдары үш: біріншіден, нақты мысал таңдау (мысалы, Декарттың балауызы). Екіншіден, бұл мысалды қиял арқылы өзгерту. Үшіншіден, мысал өзінің мәнін сақтап тұрғанда жоюға болмайтын нәрсені анықтау. Жоюға болмайтын нәрсе – мысалдың мәнінің бір бөлігі. Мысалы, үшбұрыштың бір қабырғасы ұзартылса, ол үшбұрыш болып қалады, бірақ төртінші қабырға қосылса, үшбұрыш болмайды. Бұл үш қабырғаның үшбұрыш болуы үшін қажет екенін, ал нақты қабырға ұзындығының маңызды еместігін көрсетеді.