Кіріспе

Деликтік құқық туралы ілім

Деликтік құқықта, қамқорлық стандарты – қамқорлық міндеті бар жеке тұлғадан талап етілетін сақтық және көзқарас деңгейі болып табылады. Стандарттың талаптары жағдайларға тікелей байланысты. Қамқорлық стандартының бұзылғаны фактілерді тексеруші анықтайды және әдетте «ақылға қонымды адам» тұрғысынан бағаланады; бұл кейде «ақылға қонымды дәрігер стандарты» деп аталады. Бұл мәселе 1837 жылғы Vaughn v. Menlove ісінде «адам осындай жағдайларда ақылды адам қолданарлық сақтықты сақтап әрекет етті ме?» деп сипатталған.

Кәсіби қызмет көрсету стандарты

Кейбір салалар мен кәсіптерде, қамқорлық стандарты сол саланың ақылға қонымды және сақты өндірушісінің немесе кәсіби маманының қолданарлық стандартымен анықталады. Мұндай тест ("Болам тесті" деп аталады) 2015 жылғы Ұлыбритания Жоғарғы Сотының Montgomery v Lanarkshire Health Board шешіміне дейін дәрігердің медициналық қателік үшін жауапты екенін анықтау үшін қолданылды, бұл шешім дәрігерге қосымша жауапкершілік жүктеді, және басқа да юрисдикциялардағы ұқсас шешімдерде де көрінді. Қамқорлық стандарты маңызды, себебі ол заңды талап қою үшін қажетті немқұрайлылық деңгейін анықтай алады. Бизнес әлеміндегі қамқорлық стандарты тиісті күтімділік немесе арнаны тексеру ретінде сипатталады.

Балалар

Балаларға да ерекше қамқорлық стандарты қолданылады, көптеген юрисдикцияларда олар ұқсас жастағы, тәжірибесі мен зиялы деңгейі шамалас балаға тиіс мінез-құлықты көрсетуге міндетті. (Restatement (Second) of Torts §283A; Cleveland Rolling Mill Co. v. Corrigan, 46 Ohio St. 283, 20 N. E. 466 (1889).) Кейбір жағдайларда, жоғары зиялы деңгейі бар баладан одан да көп талап ету мүмкін. (Jones v. Fireman's Insurance Co. of Newark, New Jersey, 240 So.2d 780 [La. App. 1970] және Robinson v. Travis, 393 So.2d 304 (La. App. 1980) салыстырыңыз.) Бірақ "ересектердің іс-әрекетімен" айналысатын балаларға қатысты ерекшелік бар. Dellwo v. Pearson, 107 N. W.2d 859 (Minn 1961) Nicholsen v. Brown, 232 Or. 426, 374 P.2d 896 (1962) (автомобиль); Daniels v. Evans, 102 N. H. 407, 224 A. 2d 63 (1966) (мотороллер); Neumann. v. Shlansky, 58 Misc. 2d 128, 294 N. Y. S.2d 628 (1968 (гольф ойнау)). "Ересектер стандарты" дегеніміз жергілікті заңнамаға байланысты болуы мүмкін, және кейбіреулерінде жас ерекшеліктері кездейсоқ сипатта болуы мүмкін. Тағы бір ерекшелік – баланың "өзінен-өзі қауіпті" іспен айналысуы. Іс-әрекеттің өзінен-өзі қауіпті екенін анықтау фактіні тексерушінің құзырында. Егер олар осылай шешсе, балаға ересектер стандарты қолданылуға тиіс. Robinson v. Lindsay, 92 Wash.2d 410, 598 P.2d 2392 (1979) (қар көлігі);

Мүгедектер

Мүгедектігі бар адам, егер сол мүгедектігі болғанда, қарапайым салмақты адам қандай қамқорлық стандартын сақтаса, соған сәйкес келеді. (Робертс Луизиана штаты, 396 So.2d 566 (1981) (соқыр пошта қызметкері)) Дегенмен, соттар психикалық мүгедектігі бар адамды ешқандай ерекше стандартқа бағынбайды және олар "ақылға қонымды сақты" стандартына сәйкес келеді, бірақ психикалық аурудың басталуы болжамсыз және кенеттен болған жағдайларда ғана (мысалы, Брейнинг Америка отбасылық сақтандыру компаниясына қарсы, 45 Wis.2d 536, 173 N. W.2d 619 (1970) (көлік жүргізу кезінде кенеттен пайда болған галлюцинациялар).) Кейбір жағдайларда, мұндай жағдай әділетсіздікке алып келуі мүмкін. Соқырлық, саңыраулық, бойдың аласа болуы, табандың бұрық болуы сияқты физикалық мүгедектіктер мен жағдайлар, немесе жасқа немесе жынысқа байланысты әлсіздіктер, ақылды адамның әрекет етуі тиіс "аймақтардың" бір бөлігі ретінде қарастырылады.

Жауапкершіліктер туралы өзін-өзі хабардар ету міндеті

Арнайы және қауіпті қызметпен айналысатын адам осы қызметке байланысты болатын мүмкін қауіптерді немесе ерекше міндеттер мен жауапкершіліктерді білуі немесе анықтауы тиіс, олардың ақылға қонымды сақтық шараларын қолдану қабілетіне әсер ететін факторлар (Delair v. McAdoo, 324 Pa. 392, 188 A. 181 (1936) (тозған дөңгелектермен жүргізу)). Әдет-ғұрыптар мен практикалық қолданыс әдеттегі стандартты анықтау үшін пайдалы дәлел бола алады, бірақ ақылға қонымды сақтықпен қарулы адамнан не істеуді немесе білуді талап ету керектігін анықтауға қабілетсіз (Trimarco v. Klein, 58 N. Y. 2d 98 (1982) (душ кабинасының шынысы)). Әділет Холмс классикалық тұжырымында айтқандай, "Көбінесе істелінетін нәрсе не істелуі керек екенінің дәлелі болуы мүмкін, бірақ не істелуі керек, ақылға қонымды парасаттылық стандартымен белгіленеді, оған сәйкес келіңіз немесе келмеңіз".

Орташадан төмен интеллектті адам

Ақыл-ойы стандарттан төмен адам, оларды өздерінің қоғамға жауапкершілігін азайтуға ынталандыру үшін, олардың кемістігіне байланысты және қандай төмендетілген стандарт қолданылуы керектігін дәлелдеудің практикалық қиындықтары салдарынан, жалпы құқық бойынша ақылға қонымды және сақтықпен әрекет ететін адаммен бірдей стандартқа тартылады (Vaughn v. Menlove, 3 Bing. (Н. К.) 468, 432 Eng. Rep.490 (1837)). Деликттер туралы екінші қайта жазу, § 289 cmt. n (жасқа және физикалық мүгеліктікке ескеру жасалса, "ақылды адам" стандарты назар, қабылдау, есте сақтау, басқа да тиісті мәселелер туралы білім, интеллект және ой-пікірге ескеру жасамайды деп атап өтеді). Оливер Венделл Холмс, Жалпы құқық, 108 (Little, Brown, & Co. 1881): "Заңның стандарттары – жалпы қолданылатын стандарттар. Заң әр адамның темпераментінің, интеллектуалдық қабілеттерінің және білімінің шексіз түрлеріне ескермейді, бұл әртүрлі адамдардағы берілген әрекеттің ішкі сипатын мүлдем өзгеше етеді."

Адвокат

Адвокат өз мамандығының орташа мүшесіне тән білім мен шеберлікке ие, кез келген ақылға қонымды адвокатқа қойылатын талаптарға сай болуға міндетті, егер ол ақылға қонымды күтіммен және ұқыптылықпен, ниет тазалығымен және кеңестері мен іс-әрекеттерінің сол уақытта негізді екендігіне шын сеніммен әрекет етсе. Мұнда тек қана пікір қателіктері кешіріледі (Ең жақсы бағалау қағидасы) және оларды маңызды әділетсіздікке ұшыратпай, тек кейіннен бағалау арқылы ғана соттай алмайсыз. Ол осы шеберлікті пайдалануда қалыпты күтім мен сақтықты сақтауға тиіс (Міндетті күтім қағидасы), ал процедуралық және техникалық кемшіліктер ең көп кездесетін бұзушылықтар болып саналады. (Сал. Ходжес Картерге қарсы, 239 N. C. 517, 80 S. E.2d 144 (1954). (процессуалдық құжаттарды табыс етудегі сәтсіздік).)

Күтпеген қауіпке ұшыраған адам

Кордас пен теңестірілмеген такси компаниясы ісі, 27 N. Y. S.2d 198 (1941) бойынша судья Карлин Нью-Йорк қаласында қарумен ұрланған таксидің жүргізушісінің, өмірін сақтау үшін қозғалып келе жатқан таксиден секіріп, таксиді басқарусыз қалдыруына байланысты немқұрайлылықтан босатылуы мүмкін деген шешім қабылдады. Бұл таксинің жолында жаяу өтетін адамдар болған. Әрине, кейбір адамдар батыл болуға тырысуы мүмкін, бірақ қарапайым және сақтыкпен әрекет ететін адамнан мұндай батылдық күтілмейді. Мұндай адам, тіпті оның іс-әрекеті басқаларға қауіп тудырса да, жауапкершіліктен босатылады. Қарапайым және сақтыкпен әрекет ететін адам өмірін қауіпке тігіп, ерлік көрсетуге міндетті емес. "Төтенше жағдайдағы бірінші міндет – өзіне, егер ол адам осы жағдайдың туындауына себеп болмаса". (Төтенше жағдайлар туралы қағида.)

Қауіпсіздіктің өзі

Заң, халықты қорғауға бағытталған, бұзылған кезде және абайсыздыққа ұқсас әрекет жасалғанда, сот осы заңды зиян келтіру жағдайында күтім стандартын белгілейтін ретінде қабылдауы мүмкін. Бұл – өзінен-өзі абайсыздық. Федералды заңда өзінен-өзі абайсыздық туралы қағида жоқ. Заңды абайсыздық ісінде қолдану үшін төрт элемент қажет деп есептеледі. Біріншіден, зиян шеккен адам заңның қорғауға арналған адамдар тобына жатуы керек. Екіншіден, заңның алдын алуға бағытталған қауіп немесе зиян болуы тиіс. Үшіншіден, заң бұзушылық пен келтірілген зиян арасында себеп-салдар байланысы орнатылуы керек. Төртіншіден, қылмыстық заң бұзушылық стандартын нақты белгілеу үшін нақты, айқын және өлшенуге болатын болуы керек. Соттар қылмыстық заңдардан жаңа құқық бұзушылықтар жасауға құлшынбайды. (Қараңыз: Деликттер бойынша екінші қайта жарияланым, 297, 288-тармақтар.) Дегенмен, жауапкердің өзінен-өзі абайсыздық стандартын жою үшін пайдалана алатын бес негізгі себеп бар. (Деликттер бойынша екінші қайта жарияланым 288.1(2) тармағы.) Біріншіден, жауапкер өзінің біліктілігінің жетіспеуіне байланысты бұзушылықты білмеуі мүмкін. Екіншіден, оның бұзушылық немесе міндет туралы білуге негізі немесе себебі болмауы мүмкін. Сонымен қатар, түсінікті себептерге байланысты, ол ынталы болса да, оны орындауға шамасы келмеуі мүмкін. Бұзушылықтың себебі – адамның өзіне байланыссыз кенеттен туындаған төтенше жағдай болуы мүмкін. Соңында, ерекше жағдайларда, орындауға қарағанда орындамау қауіпсіз болуы мүмкін. Осы қорғау шаралары қолданылған жағдайларда, өзінен-өзі абайсыздық туралы доктрина абайсыздықтың жоққа шығарылатын презумпциясын ғана құрайды, бұл дәлелдеу жүгін талапкерден жауапкерге ауыстырады.

Қауіпсіз адам/әдеттегі күтім

Қауіптерді теңестіру арқылы орташа адамның қалыпты сақтық стандартын анықтауда, немқұрайлылық есебі зиянның болу ықтималдығын (P) және оның салдарының ауырлығын (G) жаңа және қауіпсіздігі жоғары әрекетке көшуге кететін шығындармен (B) және бұрынғы әрекеттерді сақтап қалудың пайдалылығымен (U) салыстыруды талап етеді. Бұл кейде P+G v. B+U түрінде қысқартылып жазылады, бұл формулировка судья Лирнд Хэнд еңбектерінен алынған. (АҚШ Карролл Туауинг Ко., 159 F.2d 169 (1947))

Жалпы тасымалдаушы немесе қонақүй иесі күтім стандарты

Қонақжайлылық саласында күтім стандарты жоғары, себебі қонақүй иесінен ықтимал қауіпті іздеу және оның алдын алу күтіледі. "Қонақүй иесі/Жалпы тасымалдаушы – өте жоғары сақтық деңгейі, ең аз абайсыздық үшін де жауапты".