Тілдердің лексикалық алмасуы: релексификация – тілдің негізгі сөздігін өзгерту, бірақ грамматикасын сақтап қалу құбылысы. Пиджиндер, креол тілдерінде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіл білімінде релексификация – тілдік өзгерістердің бір механизмі. Ол бір тілдің лексикасының, негізгі сөздік қорын қоса алғанда, көп бөлігін немесе барлығын басқа тілдің лексикасымен алмастыру арқылы жүзеге асады, бірақ релексификацияланған тілдің грамматикасын күрт өзгерте бермейді. Бұл термин көбінесе пиджин, креол және аралас тілдерді сипаттау үшін қолданылады. Релексификация, бір тілдің лексикалық қарыз алу арқылы басқа тілден сөздермен ғана толықтырылуынан өзгеше.
Language change by vocabulary replacement or absorptionIn linguistics, relexification is a mechanism of language change by which one language changes much or all of its lexicon, including basic vocabulary, with the lexicon of another language, without drastically changing the relexified language's grammar. The term is principally used to describe pidgins, creoles, and mixed languages. Relexification is not synonymous with lexical borrowing, by which a language merely supplements its basic vocabulary with loanwords from another language.
Тіл құру және релексификация гипотезасы
Релексификация – тілдік араласудың бір түрі, онда пиджин, креол немесе аралас тіл өзінің лексикасының көбісін үстемдік ететін тілден немесе мақсатты тілден алса, грамматикасы субстраттан немесе бастапқы тілден келеді немесе универсалистік теорияларға сәйкес, қарапайымдастыру мен грамматикалық қалыптасудың әмбебап принциптерінен туындайды. Лексикасы алынған тіл "лексификатор" деп аталады. Мичиф, Медиа Ленгуа және Ланк Патуа креолдықтары релексификация арқылы пайда болған аралас тілдер. Барлық креол тілдерінің грамматикасы ортағасырлық Жерорта теңізінің Lingua Franca тілінен алынған деген гипотеза 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында кеңінен қабылданған, бірақ кейіннен қолдауын жоғалтты. Кейіннен, мысалы, Гаити креолы мен Фон тілі арасындағы ұқсастықтарға байланысты, Гаити креолының грамматикасы – Фон тілінде сөйлейтін африкалық құлдар француз лексикасымен тілдерін релексификациялаған кезде пайда болған субстрат екендігі айтылды. Дегенмен, релексификацияның креол тілінің пайда болуындағы рөлін генеративтік грамматиканың жақтастары даулайды. Мысалы, , , , және синтаксистік ұқсастықтар релексификация процестерінің нәтижесі емес, гипотетикалық әмбебап грамматиканы көрсетеді деп дәлелдеді.
Relexification is a form of language interference in which a pidgin, a creole or a mixed language takes nearly all of its lexicon from a superstrate or a target language while its grammar comes from the substrate or source language or, according to universalist theories, arises from universal principles of simplification and grammaticalization. The language from which the lexicon is derived is called the "lexifier". Michif, Media Lengua, and Lanc Patuá creole are mixed languages that arose through relexification. A hypothesis that all creole languages derive their grammar from the medieval Mediterranean Lingua Franca was widely held in the late 1950s and the early 1960s, but it fell out of favour. It was later argued, for example, because of underlying similarities between Haitian Creole and Fon language that the grammar of Haitian Creole is a substratum that was created when Fon speaking African slaves relexified their language with French vocabulary. However, the role of relexification in creole genesis is disputed by adherents of generative grammar. , , , and , for example, have argued that the similarities in syntax reflect a hypothetical Universal Grammar, not the workings of relexification processes.
Екінші тілді меңгеру
Өзіндік екінші тілді меңгеру (және пиджиндердің пайда болуы) ана тілінің немесе бастапқы тілдің сөздік қорын мақсатты тілдің сөздерімен біртіндеп алмастыруын қамтиды. Алмастыру аяқталғаннан кейін, ана тілінің құрылымдары мен мақсатты тілден алынған құрылымдар кезекпен қолданылады.
Spontaneous second language acquisition (and the genesis of pidgins) involves the gradual relexification of the native or source language with target language vocabulary. After relexification is completed, native language structures alternate with structures acquired from the target language.
Конлангтер мен жаргон
Құрылыс тілдері, жаргондар және арготтар контекстінде бұл термин, көбінесе ана тіліңіз сияқты, бар тілдің грамматикасына жаңа лексиканы енгізу арқылы тіл жасау процесіне қолданылады. Бұл тәжірибе көбінесе жаңадан бастаған жасалма тілдерді құрастырушылармен байланысты болғанымен, оны күрделірек тіл жасауға жасалған алғашқы қадам ретінде де қолдануға болады. Осылайша жасалған тіл релекс деп аталады. Мысалы, Ложбан тілі Логлан тілінің релексі ретінде басталып, бірақ содан бері екі тілдің грамматикасы дамып, өзгеше болды. Осыған ұқсас процесс Кало сияқты жаргондар мен арготтардың пайда болуында да байқалады – бұл Гитанностар қолданатын, испан грамматикасымен романы лексикасын біріктіретін табиғи тіл.
In the context of constructed languages, jargons, and argots, the term is applied to the process of creating a language by substituting new vocabulary into the grammar of an existing language, often one's native language. While the practice is most often associated with novice constructed language designers, it may also be done as an initial stage towards creating a more sophisticated language. A language thus created is known as a relex. For instance, Lojban began as a relex of Loglan, but the languages' grammars have diverged since then. The same process is at work in the genesis of jargons and argots such as Caló, a natural language used by Gitanos that mixes a Spanish grammar with Romany vocabulary.