Кіріспе

Метрикалық аяқ

Трибрах – формалды поэзияда және грек және латын өлеңдерінде қолданылатын метрикалық аяқ. Сандық метрде (мысалы, классикалық өлеңнің метрі) ол аяқты құрайтын үш қысқа буыннан тұрады және ямбты (u –) немесе трохеені (– u) алмастырады. Акценттік-сылбырлы өлеңде (мысалы, ресми ағылшын өлеңінде) трибрах трохеенің орнына үш қысқа буыннан тұрады. "Трибрах сөзі" – үш қысқа буыннан тұратын сөз, мысалы, латын тіліндегі nitida "жарық" немесе грек тіліндегі ἔχετε "сендерде бар". Ағылшын тіліндегі баламасы – Канада немесе жолаушы сияқты үш қысқа буынды сөз. Трибрах сөзінің шығу тегі грек тіліндегі τρίβραχυς сөзінен келген, ол τρι "үш" префиксі мен βραχύς "қысқа" сөйлеушісінен құралған.

Терминология

Трибрахис атауы алғаш рет рим жазушысы Квинтилианның (б.з. 1 ғасыры) еңбектерінде кездеседі. Квинтилианның айтуынша, трибрахтың тағы бір атауы – "трохея": "Үш қысқа буын трохея жасайды, бірақ хорейге трохея атауын бергендер оны трибрахис деп атағанды жақсы көреді". Квинтилиан өзі оны трохея деп атаған. Дегенмен, қазіргі қолданыста үш қысқа буыннан тұратын тізбек әрқашан трибрахис деп аталады, ал трохея сөзі ұзын + қысқа (немесе салмақты + жеңіл, немесе басымды + басымсыз) буын тізбегін білдіреді. Диомед Грамматик (б.з. 4 ғасыры) айтқан тағы бір атауы – трибревис. Метрика туралы латын жазушысы Теренциан Мавр (б.з. 2 ғасыры) трохалық буынның (– u) ұзын буыны жиі екі қысқа буынға бөлінетінін атап өтті, "сондықтан біз трибрахис деп атаған нәрсені трохея деп те атауға болады". Ол трибрахистің иамб буынының (u –) орнына және амфимакростың (яғни кретик) бірінші немесе екінші жартысында да кездесуі мүмкін екенін қосты. Лидделл мен Скотттың сөздігіндегі грек жазушысынан алынған τρίβραχυς сөзінің ең алғашқы тізілімі грамматик Гефестионға (б.з. 2 ғасыры) жатады, ол трибрахисті трохалық буынның болу мүмкін болатын түрлерінің бірі ретінде көрсетеді. Ол сондай-ақ τριβραχὺς ποῦς – "трибрахис буыны" деп те аталды.