Израиль Леви: Талмудтану ғылымының негізін қалаушысы

Израиль Леви (1841-1917) – неміс-еврей ғалымы, талмуд әдебиетін зерттеген. Мишна, Абба Саул фрагменттері туралы еңбектері халаха бойынша маңызды тұжырымдарды ұсынады.

Кіріспе

Израиль Леви (7 қаңтар 1841 – 8 қыркүйек 1917) – неміс еврей ғалымы.

Өмірбаян

Ол еврей теологиялық семинариясында және Бреслау университетінде білім алған. 1874 жылы ол Берлиндегі «Lehranstalt für die Wissenschaft des Judenthums» мекемесінде доцент болып тағайындалды, ал 1883 жылы Давид Жоэль қайтыс болғаннан кейін Бреслау семинариясына шақырылды. Льюидің Талмуд әдебиетін білуі ерекше кең болды; оған ерекше өткір және бейтарап сыншылдық рух, сондай-ақ егжей-тегжейлі мәліметтердің маңыздылығын ұғып алу қабілеті сыйланған. Оның алғашқы жарияланымдарының бірі – «Ueber einige Fragmente aus der Mischna des Abba Saul» (Берлин, 1876) еңбегі болды, онда ол Мишнаның соңғы редакциясына дейінгі кезеңдегі ең ірі сабақ берушілердің Мишна жинақтарының, соның ішінде Абба Саулдың жинағының, Халаханың барлық маңызды мәселелері бойынша келісетінін көрсетті. «Ein Wort über die Mechilta des R. Simon» (Бреслау, 1889) халахикалық түсіндіру саласындағы маңызды жұмыс болды. Льюи сонымен қатар «Interpretation des ersten, zweiten und dritten Abschnitts des Palästinischen Talmud Traktates Nesikin» (ib. 1895–1902) және «Тұңғыш Құтқарылу кешінің ритуалы туралы» (ib. 1904) еңбектерін жариялады. Оның еңбегі мен жарияланымдары кейін Иерусалимдегі Еврей университетіндегі Талмуд зерттеулерінің және одан кейінгі қазіргі заманғы Талмуд зерттеулерінің негізгі тасы болды, өйткені ол еврей ғалымдарының сөздерінің бастауларын анықтау үшін көздерді және нұсқаларды жүйелі және мұқият жинаған алғашқы адам болды. Ол Мишна мен Тосефтаның ақша мәселелерін қарастыратын біріктірілген трактатының бастапқы атауы (қазіргі үш бөлігі – Бава Кама, Бава Метзия және Бава Батра, яғни бірінші, екінші және үшінші қақпа) Незикин (зардаптар) емес, Динеи Мамонот (азаматтық құқық) деп аталғанын болжады, бұл атау көбірек сәйкес келеді. Шындығында, бұл тәртіптің (Мишна мен Тосефтаның алты бөлімінің бірі – Седер) өзі Незикин деп аталуы мүмкін, бірақ ол зияннан басқа сот заңдарын, жазалау заңдарын және моральдық заңдарды да қамтиды. Алайда, оның негізгі дәлелі қателікке негізделгені анықталды және көптеген дереккөздер бұл тәртіптің де, трактаттың да Незикин деп аталғанын көрсетеді.

He was educated at the Jewish Theological Seminary and the University in Breslau. In 1874 he was appointed docent at the Lehranstalt für die Wissenschaft des Judenthums in Berlin, and in 1883, on the death of David Joël, he was called to the seminary at Breslau. Lewy's knowledge of Talmudic literature was unusually wide; he was endowed also with an exceptionally acute and dispassionate critical spirit and with a faculty for grasping the proper importance of details. His first publication was Ueber einige Fragmente aus der Mischna des Abba Saul (Berlin, 1876), in which he showed that the Mishnah collections of the foremost teachers in the period before the final redaction of the Mishnah itself, including that of Abba Saul, agreed as regards all the essential points of the Halakha. Ein Wort über die Mechilta des R. Simon (Breslau, 1889) was likewise an authoritative work in the field of halakhic exegesis. Lewy also published Interpretation des ersten, zweiten und dritten Abschnitts des Palästinischen Talmud Traktates Nesikin (ib. 1895–1902), and Ein Vortrag über das Ritual des Pesach Abends (ib. 1904). His work and publications later became fundamental cornerstones for the Talmudic studies at the Hebrew University of Jerusalem and from there to all modern day Talmudic studies, being the first to methodically and meticulously gather sources and versions of the words of Jewish sages leading to their origins. He hypothesised that the original name of the unified tractate of the Mishna and Tosefta dealing with monetary issues now called by its three parts (Bava Kama, Bava Metzia and Bava Bathra meaning first second and third gate) was not called Nezikin (damages) but rather Dinei Mamonot (civil law) a more fitting name. In fact, it would probably be a more fitting name for the order (Seder, one of six sections of the Mishna and Tosefta) itself which is called Nezikin although besides damages it includes court laws, punitive laws, and moral laws. But his main proof was shown to be stemmed from a mistake and most sources point to the fact that both the order and the tractate where referred to as Nezikin.