Лизинұрықты протеинге төзімсіздік: себептері, белгілері және емдеуі
Lysinuric protein intolerance
Лизинұриялық протеинге төзімсіздік (LPI) – аминоқышқылдар тасымалының тұқым қуалайтын метаболизмі бұзылысы. Симптомдар емшек сүтінен кейін пайда болады, өсуде тежелу, сүйек ауруларымен қатар жүреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лизинуриялық ақуызға қатысты төзбеушілік (ЛПИ) – аминоқышқылдар тасымалына әсер ететін аутосомалық рецессивті метаболизмілік ауру. Шамамен 140 науқас тіркелді, олардың дерлік жартысы фин текті. Жапония, Италия, Марокко және Солтүстік Африкадан да науқастар тіркелген, сондай-ақ Оклахома штатының Биксби қаласынан бір науқас анықталды.
Lysinuric protein intolerance (LPI) is an autosomal recessive metabolic disorder affecting amino acid transport. About 140 patients have been reported, almost half of them of Finnish origin. Individuals from Japan, Italy, Morocco and North Africa have also been reported plus one in Bixby, Oklahoma.
Белгілері мен симптомдары
ЛПИ-мен ауыратын нәрестелер ана сүтімен тамақтанғанда, адам сүтіндегі ақуыз концентрациясының төмендігіне байланысты көбінесе ешқандай белгілер білдірмейді, бірақ емшектен айырғаннан кейін құсу және диарея дамиды. Пациенттерде өсудің қалыпты дамымауы, нашар тамашалау, өсудің тежелуі, бауыр мен көкбауырдың үлкеюі, остеопороз бен остеопенияның айқын көрінісі, сүйек жасының кешігуі және ақуыздан еріксіз бас тарту байқалады. Ақуызбен күштеп тамақтандыру құрысулар мен комаға алып келуі мүмкін. Гипераммонемияның ұзаққа созылған эпизодтарына жол бермесе, психикалық даму қалыпты болады. Кейбір пациенттерде өкпе және бүйрек асқынулары дамиды. Плазмадағы глютамин мен глициннің жоғары деңгейі анықталады.
Infants with LPI are usually symptom free when breastfed because of the low protein concentration in human milk, but develop vomiting and diarrhea after weaning. The patients show failure to thrive, poor appetite, growth retardation, enlarged liver and spleen, prominent osteoporosis and osteopenia, delayed bone age and spontaneous protein aversion. Forced feeding of protein may lead to convulsions and coma. Mental development is normal if prolonged episode of hyperammonemia can be avoided. Some patients develop severe pulmonary and kidney complications. High levels of plasma glutamine and glycine are observed.
Себептер
Ол SLC7A7 генімен байланысты.
It has been associated with SLC7A7.
Механизм
ЛПИ кезінде катионды аминқышқылдары (орнитин, аргинин және лизин) несеппен шығарылуы артады және бұл аминқышқылдар ішекте нашар сіңіріледі. Сондықтан олардың плазмадағы концентрациясы төмендеп, организмдегі олардың қоры азаяды. Аргинин мен орнитиннің жетіспеушілігі зәртегін циклдің жұмысын шектейді және ақуызға бай тамақтанғаннан кейін гипераммонемияға алып келеді. Лизиннің жетіспеушілігі ЛПИ-мен ауыратын науқастарда байқалатын сүйек және иммундық жүйе бұзылыстарына маңызды рөл атқаруы мүмкін.
In LPI, urinary excretion of cationic amino acids (ornithine, arginine and lysine) is increased and these amino acids are poorly absorbed from the intestine. Therefore, their plasma concentrations are low and their body pools become depleted. Deficiency of arginine and ornithine restricts the function of the urea cycle and leads to hyperammonemia after protein rich meals. Deficiency of lysine may play a major role in the skeletal and immunological abnormalities observed in LPI patients.
Диагностика
Диагноз биохимиялық нәтижелерге (зәрде лизин, аргинин және орнитин концентрациясының жоғарылауы, плазмадағы осы аминқышқылдарының төмендеуі, белокқа бай тамақтанғаннан кейін зәрдегі оротат қышқылының шығарылуының артуы, сондай-ақ сарысудағы ферритин мен лактат дегидрогеназа изоэнзимдерінің қалыптан тыс жоғары концентрациясы) және ДНК үлгісінен ауруды тудыратын геннің белгілі мутацияларын анықтау негізінде қойылады.
The diagnosis is based on the biochemical findings (increased concentrations of lysine, arginine and ornithine in urine and low concentrations of these amino acids in plasma, elevation of urinary orotic acid excretion after protein rich meals, and inappropriately high concentrations of serum ferritin and lactate dehydrogenase isoenzymes) and the screening of known mutations of the causative gene from a DNA sample.
Емдеу
ЛПИ-ді емдеу протеинге шектеу қойылған диетадан және ауызша цитруллинмен толықтырудан тұрады (*GeneReview/NIH/UW-де Lysinuric Protein Intolerance туралы жазылған). Цитруллин – бұл нейтралды аминқышқылы, ол мочевина циклының жұмысын жақсартады және гипераммонемиясыз жеткілікті протеин қабылдауға мүмкіндік береді.
Treatment of LPI consists of protein restricted diet and supplementation with oral *GeneReview/NIH/UW entry on Lysinuric Protein Intolerance citrulline. Citrulline is a neutral amino acid that improves the function of the urea cycle and allows sufficient protein intake without hyperammonemia.
Болжам
Дұрыс диеталық бақылау және қоректік толықтырулар қолданылған жағдайда, ЛПИ-мен ауыратын пациенттердің көпшілігі дерлік қалыпты өмір сүре алады. Дегенмен, дұрыс ем сақталғанның өзінде де өкпе альвеолярлық протеинозы және созылмалы бүйрек ауруы сияқты ауыр асқынулар дамуы мүмкін. Әйелдердің фертильділігі қалыпты болып көрінеді, бірақ ЛПИ бар аналарда жүктілік және босанған кезде асқынулардың қаупі артады.
Under proper dietary control and supplementation, the majority of the LPI patients are able to have a nearly normal life. However, severe complications including pulmonary alveolar proteinosis and chronic kidney disease may develop even with proper treatment. Fertility appears to be normal in women, but mothers with LPI have an increased risk for complications during pregnancy and delivery.