Кіріспе

Биполярлық бұзылысты емдеу
Интерперсоналдық және әлеуметтік ырғақ терапиясы (ИАӘТ) – биполярлық бұзылысы (ББ) бар адамдарға арналған емдеу әдісі. Оның басты мақсаты – биполярлық бұзылысы (ББ) бар адамдарда жиі кездесетін циркадтық ырғақтың бұзылуын тұрақтандыру. ИАӘТ депрессияны емдеуде тиімділігі дәлелденген интерперсоналдық психотерапия қағидаларына негізделген және күнделікті режимнің (ырғақтың) маңыздылығын атап көрсетеді. ИАӘТ-ті Питтсбург университетіндегі Элен Франк, PhD әзірлеген, ол өзінің теориялары туралы «Биполярлық бұзылысты емдеу: Интерперсоналдық және әлеуметтік ырғақ терапиясы бойынша клиникалық нұсқаулық» атты кітап жариялаған. Оның ИАӘТ бойынша зерттеулері көрсеткендей, дәрілік препараттармен бірге, қарым-қатынастағы мәселелерді шешу және ұйқы, ояну, тамақтану және жаттығулардың тұрақты күнделікті ырғағын сақтау өмір сапасын жақсартады, көңіл-күйдің жағдайын жақсартады және ББ бар адамдарда рецидивтердің алдын алуға көмектеседі. ТОК

Емдеудің мақсаттары

IPSRT-нің мақсаты – әлеуметтік ритмдерді тұрақтандыру (мысалы, басқа адамдармен бірге тамақтану), сонымен қатар жекелеген қарым-қатынастардың сапасын арттыру және әлеуметтік рөлдерге қанағаттану деңгейін жоғарылату. Қайғы – Бұл маңызды адамның өліміне байланысты толыққан толық аза тұтудың болмауынан немесе шешілмеген сезімдерден туындаған симптомдарды білдіреді. Бұл сондай-ақ денсаулығын жоғалтуға байланысты қайғыны да қамтиды (яғни, ауруға шалыққанға дейін болған адам немесе биполярлы бұзылу болмағанда бола алатын адам). Стратегияларға жоғалған үміттер, бұзылған қарым-қатынастар, тоқтап қалған мансаптар және өткізіп алған мүмкіндіктер туралы ауыр сезімдерді айқындау кіреді. Одан кейін жаңа қарым-қатынастар құруға, жаңа, шынайы мақсаттар қоюға және болашақ мүмкіндіктерге назар аударуға көмектеседі. Жекелеген рөлдерге байланысты даулар – Бұл некедегі жанжалдар мен ата-аналармен пікір таластар сияқты, өзара тең емес күтулер бар кез келген жақын қарым-қатынасты білдіреді. Стратегияларға өзіңіздің де, басқалардың да шектеулерін шыдамдылықпен, көзқараспен қабылдау және мойындау жатады. IPSRT, NIMH қаржыландырған Биполярлы бұзылуды емдеуді жақсарту бағдарламасы (STEP BD) аясында үш интенсивті психосоциалдық емдеудің бірі ретінде зерттелді. STEP BD – психотерапияны фармакотерапиямен бірге қолданудың депрессия мен мания эпизодтарын емдеуде, сондай-ақ биполярлы бұзылуы бар адамдарда рецидивтердің алдын алудағы тиімділігін зерттеуге бағытталған ұзақ мерзімді стационарлық емес зерттеу. Пациенттерге дәрі-дәрмекпен емдеумен қатар басқа да көмек көрсетілген жағдайда, интенсивті психотерапия (когнитивті-мінездік терапия, отбасылық терапия немесе IPSRT) алған пациенттер зерттеудің кез келген айында жақсы болу мүмкіндігі 1,58 есе артық болды.

Жасөспірімдер

IPSRT BD (IPSRT A) бар жасөспірімдерге бейімделді. Ашық сынақта (N=12) IPSRT A-ның орындалу мүмкіндігі және қабылдануы жоғары болды; 12 қатысушының 11-і емді аяқтады, сеанстардың 97%-ына қатысты, ал жасөспірімдердің қанағаттану деңгейі жоғары болды. IPSRT A қатысушылары 20 апталық емдеу барысында маниялық, депрессиялық және жалпы психиатриялық белгілердің айтарлықтай төмендеуін сезінді. Қатысушылардың жалпы функционалдық жағдайы да елеулі түрде жақсарды. Алдын алу мақсатындағы ашық сынақта, бірінші дәрежелі туысы BD-мен ауырғандықтан биполярлық бұзылысқа жоғары тәуекелде деп анықталған жасөспірімдерге (N=13) IPSRT жүргізілді. Ұйқы/циркадтық үлгілерде (яғни, демалыс күндері кеш ұйықтау және ұзақ ұйықтау) маңызды өзгерістер байқалды. Отбасылар IPSRT-ге жоғары қанағаттандылық білдірді, алайда қатысушылар жоспарланған сеанстардың шамамен жартысына ғана қатысты. Сеанстарға қатыспаудың басты себебі ата-ананың BD ауруының ауырлығы болды.

Топтық терапия

IPSRT топтық терапия форматына бейімделді; жартылай құрылымдалған форматта 16 сессиядан тұрады. Науқастар (N=22) өзара қарым-қатынасқа қатысты мақсаттар қойды, өз ауруларын қалай басқарғаны туралы ойланды және топ мүшелеріне көңіл жағды. Науқастар өз тәжірибелеріне сүйене отырып, бір-біріне жауап беруге, айтылған сөздерге қатысты сезімдерін білдіруге және конструктивті пікір беруге ынталандырылды. Науқастар емдеуден кейінгі жылы, емдеу алдындағы жылға қарағанда депрессияға ұшыраған уақытты едәуір қысқартты. Тағы бір шағын сынақта, депрессиялық эпизодты (N = 9) бастан өткерген BD (екіполярлық бұзылыс) ауруы бар науқастар екі апта ішінде алты IPSRT G сеансын қабылдады. Топтық талқылау тақырыптары: өзара қарым-қатынасқа бағытталған мәселені анықтау, күнделікті әрекеттерге арналған уақытты белгілеу, қайғы және дәрілерді қабылдау туралы әңгімелесу, өзара қарым-қатынастағы жанжалдар мен рөлдердің өзгеруін қарастыру, сондай-ақ IPSRT стратегияларын және рецидивтің алдын алу жолдарын зерделеу. Емдеу аяқталғаннан кейін депрессиялық белгілер айтарлықтай жақсарды; жақсарулар емдеу аяқталғаннан кейін 10 аптаға дейін сақталды.