Кіріспе

Американдық жазушы, ақын және аудармашы (1943 жылы туған)

Билл Портер (3 қазан 1943 жылы туған) – Red Pine атты қалам атымен аударма жасайтын американдық автор. Ол негізінен даосизм және буддизм ағымдарына қатысты, поэзия мен сутраларды қоса алғанда, қытай мәтіндерін аударады. 2018 жылы ол аударма саласындағы Америка өнер және әдебиет академиясының Торнтон Уайлдер сыйлығына ие болды.

Ерте өмір

2000 жылы «Трицикл» журналына Энди Фергюсонмен сұхбаттасқанда Ред Пайн өзінің ерте өмірінің кейбір егжей-тегжейін айтты. Оның әкесі Арнольд Портер Арканзас штатындағы мақта шаруашылығында өскен. Әкесі жас кезінде Оңтүстіктен солтүстікке қарай Мичиганға дейін банктерді тонаған банктік қарақшылар тобының құрамына кірген. Полициямен болған атыста топ мүшелерінің барлығы, Портерден басқа, қаза тапты, ол жараланып түрмеге жіберілді. Бірақ алты жылдан кейін Мичиган губернаторы оны кешіріп босатты; отбасылық ферманы сатудан түскен қаражат оған қонақүй бизнесін бастауға және мультимиллионер болуға мүмкіндік берді. Арнольд Лос-Анджелеске көшіп, 1943 жылы Билл осы жерде дүниеге келді. Кейін отбасы Айдахо штатының Коер-Д’Ален қаласының жанындағы таулы аймаққа көшіп барды. Арнольд Портер Демократиялық партия саясатына қатысып, Калифорниядағы Демократиялық партияның төрағасы болды, Кеннеди отбасымен жақын байланыс орнатты. Бір жылдан кейін ол партиядан шығып, келесі екі жарым жылын Тайбэйдің сыртындағы таулардағы кішкентай, тыныш монастырдағы Қытай мәдениет колледжінде оқыды, онда ол философия мамандығы бойынша аспирант болды. Ол даосизм, қытай өнері және философиясы бойынша сабақтар алды; оның болашақ әйелі Ку оның сыныптасы болды. Академиялық өмірден қанағаттанбаған ол Тайбэйден оңтүстікке қарай 20 шақырым жердегі Хай Мин ғибадатханасына барып, екі жарым жыл бойы сонда тұрды. У-Минь – Ринзай мектебінің бас монахы, Чан Кай Шекке жеке сабақ берген ұстаз. Ол тек оқып, медитация жасады: «Мен қытай және ағылшын әріптерімен жазылған көптеген классикалық мәтіндерді алып, көптеген сутраларды оқыдым». 1993 жылы Шығыс Азияда 22 жыл өткен соң ол АҚШ-қа оралды. Қазір ол Вашингтон штатының Порт Таунсенд қаласында тұрады. Оның «Жаннатқа жол» кітабы Эдвард А. Бергерді Қытайдың Чжуннань тауларында буддалық шөлдірмелерді іздеуге және 2005 жылы «Ақ бұлттар арасында» фильмін түсіруге ынталандырды. 2009 жылы Copper Canyon Press Лао Цзының «Дао Дэ Цзин» аудармасын жариялады. Бұл аударманың ерекшелігі – Портердің Қытайдың бай және кең пікір айту дәстүрінен үзінділерді пайдалануы. 2012 жылы ол «Ланкаватара сүресінің» аудармасын шығарды («Ланкаватара сүресі: аударма және түсіндірме. Counterpoint, 2012»). Ол Гунабхадраның 443 жылы жасаған қытай тіліне аудармасын қоса алғанда, бірнеше ерте қытай және санскрит аудармаларына негізделген. 2014 жылы «Stonehouse тау поэмаларының» (石屋禅师山居诗) жаңа аудармасы жарық көрді. Stonehouse (石屋禅师) – қытай тауында жалғыз тұрып, өмірінің соңында өлеңдер жазған он төртінші ғасырдың дзен шебері. «Сары өзен саяхаты» – Портердің 1990-шы жылдардың басында Сары өзеннің сағасынан Тибеттік үстірттің бастауына дейінгі саяхаты туралы фотосуреттер мен мәтіндерден құралған есеп. Саяхаты барысында Портер Конфуций, Менций, Лао Цзы және Чжуан Чжоумен байланысты тарихи діни орындарды аралады. Қытай тіліндегі нұсқасы Гонконг радиостанциясы Metro News үшін 1991 жылы жазылған радио сценарийлеріне негізделген. «Жібек жолы: Пакистанға автобуспен» кітабында автордың досы Финн Уилкокспен бірге Сианьнан Исламабадқа автобуспен, пойызбен және ұшақпен жасаған саяхаты туралы айтылады. Бұл – Жібек жолының солтүстік жолымен өткен жерлер, артефакттар және адамдар туралы бірінші тұлғадағы баяндама.