Кіріспе

Кәсіби спортта, нотациялық талдау - командалық спорттағы қозғалыс үлгілерін, стратегияны және тактиканы зерттеу. Жетістікке жетудің үлгілері анықталып, келесі матчтарда пайдаланылуы мүмкін. Нотациялық талдаудың би мен музыка нотацияларында тарихы бар. Ноттациялық талдау - орындаудағы маңызды оқиғаларды дәйекті және сенімді түрде өлшеудің жолы. Ноттациялық талдауда қайсыбір түрдегі нәтижелер кері байланыссыз өзгермейді. Кері байланыс процесінде кері байланыс маңызды рөл атқарады, және де осындай кері байланыс дәлдік пен дәлдігіне қажет. Осы нақты және нақты кері байланыс тек қана нәтиже мен практиканы жан-жақты талдау арқылы қамтамасыз етілуі мүмкін.

Субъективті байқау

Көбірек кері байланыс әдетте жаттықтырушылардың орындау кезінде жасаған субъективті байқаулары арқылы ұсынылады, олар кез-келген байқау құралдарысыз орындаудың маңызды элементтері туралы дәл хабарлай алады деген сенімде. Бірнеше зерттеулер бұл пікірге қайшы келеді, сонымен қатар тәжірибелі жаттықтырушылардың есте сақтау қабілеті жаңадан келгендерге қарағанда аздап жақсы екенін және тіпті байқау арқылы жаттықтырушылардың есте сақтау қабілеті аз ғана жақсарғанын көрсетеді. Сонымен қатар, қолданбалы психологиядағы зерттеулер бұл есте сақтау қабілеттеріне бақылаушының мотивтері мен сеніміне қатысты факторлар әсер ететінін көрсетті. Коуч ақпаратты пассивті қабылдамайды, сондықтан оның оқиғаларды қабылдау процесі тек көшіру процесі емес, таңдамалы және конструктивті. Орындауды жақсарту үшін кері байланыс маңыздылығы және жоғарыда айтылған жаттықтырушылардың есте сақтау қабілеттерінің шектеулілігі кеңейтілген кері байланыс негізін құрайтын объективті деректерге деген талапты білдіреді, ал осы деректерді "объективтеудің" негізгі әдістері бейне / нотациялық талдауды пайдалануды қамтиды (Хьюз және Фрэнкс, 1997 ж. 11).

Тактикалық бағалау

Спортта ойынның тактикалық үлгілерін анықтау көптеген зерттеушілер үшін пайдалы жұмыс көзі болды. Тактиканың жетілуін белгілі бір спорттың дамуының әртүрлі деңгейлерінде, әдетте, көлденең қималық жоба арқылы талдауға болады. Спорттың әр даму деңгейінде қолданылатын әр түрлі тактикалар міндетті түрде техникалық дамуға, физикалық жетілу мен басқа да факторларға байланысты болады. "Өзгеріс үлгілері" әр түрлі спорт түрлерінің даму кезеңдеріндегі жаттықтыру әдістері мен бағыттары үшін өте маңызды әсер етеді. Бұл тактикалық "нормалар" немесе "модельдер" техника мен тактикаға негізделген, жоғарыда анықталған әртүрлі қолданулардың қалай үндесуі мүмкін екенін көрсетеді. Сандерсон мен Уэй (1977) он жеті түрлі соққыларды белгілеу үшін символдарды қолданды, сонымен қатар дәл позициялық ақпаратты жазу үшін сот жоспарларын енгізді. Жүйені пайдалану мен тәжірибе жүргізу үшін 5-8 сағат қажет болды, содан кейін оператор ойын барысында толық матчты жазуға қабілетті болды. Скуош матчында 1000 рет атуды қарастырамыз, осы жүйені пайдаланатын сарапшы матчқа 30 беттен астам мәлімет жинап алады. Тек қана раллиді аяқтау кадрларының үлгілері (раллидің nth кадрлары) ғана емес, сонымен қатар соңғы кадрдан (N 1) жеңімпазға немесе қатеге дейінгі кадрлар және жеңімпазға немесе қатеге дейінгі кадрлар (N 2) егжей-тегжейлі қаралды. Осылайша, раллидің аяқталу үлгілері талдалды. Бір ғана сәйкестікті өңдеу 40 сағатқа созылуы мүмкін. Бұл жүйенің басты басымдығы "ойын үлгілеріне" қатысты ақпаратты жинауға, сондай-ақ сипаттамалық матч деректерін жан-жақты жинауға бағытталды. Сандерсон "сугестивті" символдар кодтардан жақсы деп санады, өйткені операторға үйрену және есте сақтау оңайырақ. Бұл жүйенің негізгі кемшіліктері, барлық ұзақ жүйелер сияқты, жүйені үйрену үшін жұмсалған уақыт және көп мөлшерде алынған деректер, оны өңдеу үшін көп уақыт қажет болды. 1980 және 1990 жылдары зерттеушілер күрделі деректердің үлкен көлемін жинау мен түсіндіруге байланысты проблемаларды жеңілдету үшін дамушы технологияны пайдалану үшін күресті. Хьюз (1987) Сандерсон мен Уэйдің әдісін өзгертті, сондықтан қолмен жазылған деректерді орталық компьютерде өңдеуге болады. Ақырында, қолмен жүргізілетін әдіс өзгертілді, сондықтан матчты тікелей микрокомпьютерде алаңның жанында матчта белгілей алды. Бұл жұмыс кейін ерлер сквош ойыншыларының ойын үлгілерін демалыс, округ және элита деңгейінде зерттеу үшін кеңейтілді, осылайша нәтижелердің эмпирикалық модельдерін жасады, бірақ деректерді тұрақтандыру қағидаттары сол кезде толық түсінілмеген. Тактикалық профильдерді эмпирикалық модельдеудің бұл түрі нотациялық талдаудағы көпшілік жарияланған жұмыстың негізі болып табылады. Элиталық жарыстардағы табысты және сәтсіз командалардың немесе ойыншылардың ойын үлгілерін салыстыру арқылы, мысалы, әлем кубогы жарыстары екі топты ажырататын нәтиже көрсеткіштерін анықтауға мүмкіндік береді. Бұл зерттеу үлгісі көптеген спорт түрлерінде табыстылықты анықтайтын тактикалық параметрлерді атап көрсету үшін қолданылды және ол теннисте ірі турнирлер өткізілетін әртүрлі беттерде табысты ойын үлгілерін салыстыру үшін кеңейтілді. Тактикалық белгілендіруді қолданудың көптеген мысалдары белгілендіру талдаудың тікелей қолдануларының басқа бөлімдерінде көрінеді, бірақ олардың бастапқы мақсаттары тактиканы талдаумен байланысты. Кейбір соңғы зерттеулерден көрініп тұрған қызықты тақырып - бұл уақыт өте келе анықталатын тактикалық модельдер өзгеріп жатыр, өйткені ойыншылар дене бітіміне, күштілігіне, жылдамдығына, үлкендігіне қарай өзгеріп жатыр (регби одағының 1996 жылы кәсібиленуі кезіндегі өзгерістерді ойлаңыз) және жабдықтар өзгеріп жатыр. Мысалы, барлық спорт түрлеріндегі ракеткалар жеңіл және күшті болды. 15 жылдан аз уақыт ішінде, элиталық ойыншылар үшін сквош релисінің ұзындығы 20 реттен 12 реттен төмендеді. Әр түрлі спорт түрлерінің нотациялық талдауларын пайдалана отырып, стратегияларды қолданудың тамаша шолуы (Croucher, 1996) осы функциямен байланысты проблемаларды, артықшылықтар мен кемшіліктерді сипаттайды.

Техникалық бағалау

Техниканың жетіспеушілігін немесе жетіспеушілігін сандық тұрғыдан анықтау, әсіресе жаттықтырушылар үшін, сондай-ақ спорттық ғалымдар үшін спортшылардың әртүрлі даму деңгейіндегі өнімділігін талдауды мақсат етеді. Жеңімпаздар мен қателер - ракетка спортындағы техникалық құзыреттіліктің күшті көрсеткіштері және олар көбінесе тор қабырғаларындағы ойындардың нотациялық талдауындағы зерттеулерде қолданылады. Скуош ойынының барлық стандарттары бойынша, егер ойыншы үшін жеңімпаз: қателік қатынасы бірден артық болса, онда ойыншы әдетте жеңіп шығады. (Бұл ағылшынша балл қою және 19 дюймдік қалайымен қол жеткізілді). Бұл көрсеткіш жақсы техникалық көрсеткіш болса да, оны екі ойыншының деректерімен пайдалану жақсырақ болады, ал қатынастар оңайлатылмауы немесе ондыққа ауыстырылмауы керек. Сайыс аяғындағы үлестірулер, жеңімпаздар мен әр түрлі позициялық жасушалардағы қателер жиі техникалық күшті және әлсіз жақтарын анықтау үшін қолданылады. Бұл көрсеткіштерді қолдану, егер соққылардың жалпы үлестірілуі тепе-тең болса, жарамды. Бұл соққылардың біркелкі таралуы кез-келген тор немесе қабырға ойынында сирек кездеседі. Жеңімпаздар мен қателердің дисперсиясы осы ұяшықтардан түсірілген суреттердің жалпы саны бойынша нормаландырылуы тиіс. Жеңімпазды немесе қателік жиілігін белгілі бір позиция ұяшықтарынан, сол ұяшықтардан түсірілген суреттердің жалпы санына қатынас ретінде көрсету дұрыс болар еді. Сол сияқты, ұшыру сияқты көрсеткіштер жеткіліксіз және оларды егжей-тегжейлі түрде көрсету қажет, мысалы, ұшыру мен голдың арақатынасы (футбол). Тіпті, күшті болып табылады, олар болуы тиіс қаралған сақпен және мүмкін біріктірілген қандай да бір мөлшерде ату мүмкіндіктері? Регбиде командалар жеңген рук және маулдардың қарапайым саны матч туралы нақты әсер бермеуі мүмкін, "жеңген рук" пен "басталған рук" арақатынасы өнімділіктің анағұрлым күшті өлшемі болып табылады. Бұл да ойын алаңына маңызды аймақтарда топты қаншалықты тез ұтып алудың қандай да бір өлшемімен жақсартылуы мүмкін бе? Көптеген жаттықтырушылар ең жоғарғы деңгейдегі тактикалық ойын үлгісін элиталық ойыншылар мен / немесе командаларды да, сондай-ақ ең жоғары позицияға жетуге ұмтылған ойыншыларды да дайындау және оқыту үшін іздейді. Белгілі бір адамдарға немесе командаларға бағытталған белгілі бір деректер базасын, сондай-ақ, матч ойнауға ықтимал қарсыластарды алдын ала дайындау үшін пайдалануға болады. Техникалық жетістіктердің осы үлгісі көптеген спорт түрлерінде қайталанды және спорттық ғылымды қолдау топтарының ең жоғары деңгейдегі дайындығының негізін құрайды.

Жылжынуды талдау

Рейли мен Томас (1976) футбол алаңында матч кезінде дискретті әрекеттердің қарқындылығы мен көлемін тіркеп, талдады. Олар қолмен жазуды және аудиотаспаны қолдануды қолдана отырып, ағылшын футболшыларының қозғалысын егжей-тегжейлі талдады. Олар әр түрлі позициялардың жұмыс жылдамдығын, ойын кезінде жүретін қашықтықты және әр түрлі амбулаторлық сыныптамалардағы әр позицияның пайыздық уақытын анықтай алды. Рейли осы дерекқорға үнемі қосымшалар енгізді, бұл оған футболдың ғана емес, барлық футбол кодтарының физиологиялық талаптарын нақты анықтауға мүмкіндік берді. Рейли мен Томастың бұл жұмысы басқа ұқсас зерттеу жобаларының нәтижелерін және процедураларын салыстыратын стандартқа айналды және оны көптеген басқа спорт зерттеушілері қайталады. Қазіргі заманғы бақылау жүйелері қозғалыс деректерін жинаудың қиындығын алып тастады, бұл жазулық талдаудың ең көп уақытты қажет ететін қолданбасы болды, ал озық компьютерлік графика деректерді түсінуді өте қарапайым етеді. Модельдеу қозғалысы спорт түрлерін жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді және спортшылардың дене шынықтыруын жақсарту үшін арнайы оқу бағдарламаларын әзірлеуге мүмкіндік берді.

Деректер базасын әзірлеу және модельдеу

Командалар мен орындаушылар көбінесе стереотиптік ойын түрін көрсетеді және бұл орындаудың оң және теріс аспектілерін қамтитын ерекше модельдер. Ойын үлгілері белгілі бір уақыт ішінде қалыптаса бастайды, бірақ деректер қоры неғұрлым үлкен болса, модель соғұрлым дәл болады. Белгілі бір модельде бір ғана өнімді осы модельмен салыстыруға мүмкіндік бар. Жарыстық спортты модельдеу ақпараттық талдау әдісі болып табылады, өйткені ол модельдеушінің назарын нәтижелі өнімділікті сипаттайтын деректердің маңызды аспектілеріне аударады. Модельдер спорттық нәтижелердің негізгі белгісін іздейді, бұл болашақ спорттық мінез-құлықтың сенімді болжаушысы болып табылады. Біздің білімімізше, спортты мінез-құлықтық талдау деңгейінде зерттеу үшін стохастикалық модельдер әлі қолданылған жоқ. Алайда модельдеу әдісі басқа спорт түрлеріне де қолдануға болады және пайдалы және қызықты нәтижелерге әкелуі мүмкін. Атаулы талдау жүйелері мінез-құлықтың "нормаларын" анықтауға жеткілікті көлемде деректерді жинау үшін пайдаланылғаннан кейін жұмыстың барлық нәтижелері модельдеу қағидаттарына негізделеді. Бұл белгілеу талдауда команданың немесе жеке тұлғаның өнімділік профилін ұсынуда "нормативтік профильге" қол жеткізілген деген жасырын болжам. Бұл талдау мен салыстыруға жататын барлық айнымалылардың тұрақтанғанын білдіреді. Зерттеушілердің көпшілігі, егер олар жеткілікті нәтижелерді талдайтын болса, бұл болады деп санайды. Бірақ қаншасы жеткілікті? Әдебиетте іріктемелердің көлемі бойынша үлкен айырмашылықтар бар. Бұл проблемалар жаттықтырушылар мен спортшылармен жұмыс істейтін талдаушы үшін өте маңызды тікелей нәтижелерге ие, олар практикалық және теориялық қолдануда. Анализшілер өнімділік профильдерін ұсынғанда, олардың тұрақты екендігі өте маңызды, әйтпесе бұл өнімділік туралы кез келген мәлімдеме жалған. Орындауды талдау және кері байланыс жасаудың барлық процесі көптеген практикалық қиындықтарға ұшырайды. Осы қолданбалы ортада жұмыс істейтін орындауды талдаушы келесі турнирдің күні, кестесі мен жеребе арқылы анықталатын қатаң мерзімдер мен өткір уақыт қысымына тап болады. Сондықтан жаттықтырушыларға қарсыластардың ойыншылары немесе командалары туралы нақты ақпаратты қол жетімді уақыт ішінде беру қажет. Бұл командалар мен/немесе ойыншылар талдау файлдарының кітапханасын құру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, оны уақыт өте кеңейтуге және жиі жаңартуға болады. Ойыншылар туралы мәліметтер әр ойыншының деректер базасына соңғы матчтардағы талдауларды қосу арқылы тұрақты түрде жаңартылуы тиіс. Соңында, кейбір ғалымдар спорттық жарыстардағы құрылымдарды немесе процестерді тану үшін нейрондық желілер, хаос теориясы, тұйық логика және апат теориясы сияқты бірқатар күрделі әдістерді қолдануды қарастырды. Осы жүйелердің әрқайсысы толық емес болса да, спорттық жарыстарды құрайтын мінез-құлықтарды түсінуге көмектеседі. Бұдан басқа, спорттық жарыстар үшін сипаттамалар бір-бірін жоққа шығармайды, ал болашақта сипаттаманың гибридтік түрі (немесе модель) орынды болуы мүмкін, бұл ұсыныс қазіргі уақытта болжамдық тұрғыда ғана.

Білім беру бағдарламалары

Егер кері байланыс дұрыс уақытта және дұрыс мөлшерде берілсе, жаңа дағдыларды үйренуде және өнімділікті арттыруда үлкен рөл атқарады. Алайда соңғы зерттеулер көрсеткендей, кері байланыс неғұрлым объективті немесе сандық болса, нәтижеге әсері де соғұрлым зор болады. Алайда, кері байланыс әсерін дәл өлшеу үшін, басқа сыртқы айнымалылардың әсерін азайту үшін толық бақылау жағдайлары қажет болады, бұл нақты бәсекелестік ортада мүмкін емес. Бұл тәжірибелік жобаны жасау да қиынға соғады, өйткені элиталық спортшылармен жұмыс істеу көптеген субъектілерді болдырмайды. Хьюз және Робертсон (1997) нотациялық жүйелерді сквош үшін жасаған тактикалық модельдердің спектріне қосымша ретінде пайдаланды. Қолмен жазу жүйелерін Уэльстің ұлттық жастар құрамалары қолданады, нақты жазуды ойыншылар ойыншылар үшін толтырады. Бұл ойыншылардың тактикалық саналылығын арттырады деп есептеледі. Бұл типті практикалық білім берудің пайдалану нотациялық жүйелер пайдаланылды бірқатар командалар спорт, футбол, регби одағы, регби лигасы, баскетбол, крикет және т.б., ойыншылар командалар, алмастырушылар, жарақат алған ойыншылар, олардың спорт туралы түсінігін арттырудың жолы ретінде, сондай-ақ өз командалары туралы статистиканы ұсыну.